|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İstanbul Teknik Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi tarafından düzenlenen eğitim ve kurs ücretlerinin özel bir firma aracılığıyla tahsil edildiğini ortaya koymaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu gelirini çeşitli kaynaklardan elde edilen gelirler olarak tanımlarken, aynı zamanda yetkisiz tahsilat ve ödemelerin yapılamayacağını belirtmektedir. Bu bağlamda, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de benzer şekilde yetkilendirilmemiş kişilerin tahsilat ve muhasebe hizmeti veremeyeceğini vurgulamaktadır.
2023 yılında düzenlenecek kurslar için İstanbul Teknik Üniversitesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak açık ihale süreci başlatmıştır. İhalede en düşük teklifi veren firma ile sözleşme imzalanmış ve bu firma, kurs kayıt ücretlerini katılımcılardan peşin olarak tahsil etmiştir. Ancak, sözleşme gereği Döner Sermaye İşletmesi, belirlenen payı almıştır. Mevzuat gereği, kamu gelirinin yetkilendirilmiş kişiler tarafından tahsil edilmesi gerektiği açıktır. 2023 yılında katılımcılara kredi kartı ile ödeme imkanı sunulmadığı için kamu gelirinin özel bir firma tarafından tahsil edildiği belirtilmektedir. 2024 yılı itibarıyla kredi kartı ödeme altyapısının geliştirilmesiyle birlikte, kamu gelirinin Döner Sermaye İşletmesi tarafından tahsil edilmesi planlanmaktadır. Bu durum, kamu gelirinin tahsilatında uygun yöntem ve usullerin belirlenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Kamu Gelirinin Özel Bir Firma Tarafından Tahsil Edilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
İstanbul Teknik Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi tarafından düzenlenen eğitim ve kurs ücretlerinin özel bir firma tarafından tahsil edildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesi Kamu gelirini, kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler, şeklinde tanımlamıştır.
Yine aynı Kanun’un “Yetkisiz tahsil ve ödeme” başlıklı 72’nci maddesinde;
“Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz.
…” denilmektedir.
Diğer yandan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yetkisiz tahsil ve ödeme yapılamayacak hâller ile birleşemeyecek görevler” başlıklı 17’nci maddesinde kanunların öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi işletme adına tahsilat ve ödeme yapamayacağı gibi muhasebe hizmeti de veremeyeceği düzenlenmiştir.
İstanbul Teknik Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi tarafından 2023 yılında düzenlenecek kurs ve eğitimlerin reklam, tanıtım ve kayıt gibi işlemlerin gerçekleştirilmesi amacıyla 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 45’inci maddesine istinaden açık ihale usulü ile ihaleye çıkılmıştır. Söz konusu ihalenin dokümanları incelendiğinde, 2023 yılında düzenlenecek eğitimler ve bu eğitimlerden kişi başı alınacak ücretlerin belirlendiği anlaşılmıştır. İhalede, kişi başı belirlenen ücretten en düşük reklam tanıtım ve kayıt bedeli teklifini verecek firma ile sözleşme imzalanacağı ifade edilmiştir. İhalede en düşük teklifi veren firma ile sözleşme imzalanmıştır. Sözleşme uygulama aşamasında, düzenlenen eğitimlerin reklam, tanıtım ve kayıt işlemlerini gerçekleştiren firmanın kurs kayıt ücretinin tamamını peşin olarak katılımcılardan tahsil ettiği ve kurs bitiminde sözleşmede belirtilen Döner Sermaye İşletmesi payını ödediği tespit edilmiştir.
Yukarıda sıralanan mevzuat hükmü ve açıklamalar çerçevesinde, Sürekli Eğitim Merkezi tarafından düzenlenen kurs ve eğitim gelirleri kamu geliridir. Bu kamu gelirinin ise ilgili kanunlarda yetkilendirilmiş kişiler tarafından tahsil edilmesi gerektiği hususu açıktır. Her ne kadar söz konusu işte, kurs kayıt işlemleri özel bir firma tarafından gerçekleştirilmiş olsa da kurs gelirinin tamamının Döner Sermaye İşletmesi tarafından tahsil edilmesi ve sözleşmesinde belirtilen tutarda ilgili firmaya ödeme yapılması mümkündür.
Döner Sermaye İşletmesi eğitim ücretinin kredi kartı ile ödenmesinde katılımcılara yönelik avantajlı (sanal pos ve taksitlendirme gibi) imkanların 2023 yılında bulunmadığını, o nedenle kamu gelirinin özel bir firma tarafından tahsil edildiğini, ancak 2024 yılı ile birlikte kredi kartı ile ödeme alt yapısının geliştirildiğini ve sisteme alındığını, böylelikle kamu gelirinin İşletme tarafından tahsil edileceğini ifade etmektedir.
Bu itibarla, kamu gelirinin ilgili kanunlarda yetkilendirilmiş kişiler tarafından tahsil edilmesi konusunda yöntem ve usullerin belirlenmesi gerekmektedir.