|
ÖZET: Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği’ne aykırı uygulamalar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Bir belediye şirketinin, mali kaynaklarının bir kısmını yurtiçinde özel sermayeli bir bankada tutarak, bu bankaya ödeme ve tahsilat işlemleri için komisyon ödemesi yaptığı tespit edilmiştir. 2019 yılında yürürlüğe giren Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği, kamu kurumlarının mali kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını sağlamak amacıyla belirli usul ve esaslar getirmiştir. Yönetmelik, belediye şirketlerinin mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalarda değerlendirmekle yükümlü olduğunu vurgulamaktadır.
Yönetmeliğin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin mali kaynaklarını sadece kamu sermayeli bankalarda kullanmalarını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, tahsilat ve ödeme işlemlerinin, ilgili gün içerisinde kamu sermayeli bankalara aktarılması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, denetim raporunda, özel sermayeli bankalar aracılığıyla gerçekleştirilen işlemler sonucunda 2024 yılında toplam 539.053,94 TL komisyon ödemesi yapıldığı ve bu durumun mevzuata aykırı olduğu ortaya konmuştur. Sonuç olarak, belediye şirketinin, tahsilat işlemlerini kamu sermayeli bankalara aktarması ve özel sermayeli bankalara yapılan ödemelerden kaçınması gerekmektedir. Bu bağlamda, şirket kaynaklarının en verimli şekilde kullanılması ve kamu haznedarlığı ilkelerine uyulması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği’ne Aykırı Uygulamaların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği’ne aykırı olarak mali kaynaklarından bir kısmını yurtiçinde yerleşik özel sermayeli bir bankada tuttuğu ve bu bankaya ödeme ve tahsilat işlemleri dolayısıyla komisyon ödediği tespit edilmiştir.
08.03.2019 tarihli ve 30708 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 810 Karar sayılı Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği’nin amacı; kapsamda yer alan kurumların mali kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ve izlenebilmesini teminen Kamu Haznedarlığı uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına doğrudan ve/veya dolaylı olarak sahip olduğu şirketlerinin Yönetmelik kapsamında olduğu; 5’inci maddesinde ise kapsamdaki kurumlardan olan belediye şirketlerinin kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalarda kullanarak değerlendirmekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir.
Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde “Kamu Sermayeli Bankalar”; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, T.C. Ziraat Bankası A.Ş., T. Halk Bankası A.Ş., T. Vakıflar Bankası T.A.O. ve sermayesinin yarısından fazlası doğrudan ve/veya dolaylı olarak kamuya ait olan diğer mevduat ve katılım bankaları olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmelik’in 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında, genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idarelerinin, kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalarda, TL cinsi vadesiz ve/veya vadeli mevduat ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabında, döviz cinsi ödemeleri için vadeli ve/veya vadesiz mevduat ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabında, ihale, doğrudan satış, ihale öncesi rekabetçi olmayan teklif ya da ikincil piyasadan doğrudan ya da ters repo yoluyla temin etmek suretiyle 4749 sayılı Kanun kapsamında Bakanlıkça ihraç edilen borçlanma senetleri ve/veya kira sertifikalarında, Kamu sermayeli bankalar tarafından ihraç edilen borçlanma araçları ile kamu sermayeli katılım bankalarının kaynak kuruluş/fon kullanıcı olarak yer aldığı kira sertifikaları ihracı ve katılım bankacılığı prensiplerine uygun piyasalarda emtia alım satımına dayalı katılım bankacılığı prensiplerine uygun finansman yöntemlerinde değerlendirileceği düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Uygulama ve kullanılacak araçlar” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; 18/6/2011 tarihli ve 27968 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar hükümleri saklı kalmak kaydıyla kurumların; Faaliyetleri kapsamında yaptıracakları tahsilat ve ödeme işlemleri için yurt içinde yerleşik diğer bankaları, Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.’yi ve yurt içinde yerleşik bankalar aracılığıyla olmak koşuluyla ödeme kuruluşlarını ve elektronik para kuruluşlarını da kullanabileceği, ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının, kamu kurumları adına tahsil ettikleri tutarları anlaşma yaptıkları yurt içinde yerleşik bankalarda ilgili kamu kurumu adına açılacak hesaplara işlem yapılan gün içerisinde aktarmak zorunda olduğu, Gerçekleştirilen tahsilat tutarlarının, özel kanunların verdiği yetki kapsamında yapılan düzenlemelerde yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla takip eden iş günü içinde, yurt içinde yerleşik tüm bankalar aracılığıyla kredi kartları ile yapılan tahsilatın ise azami 20 gün içerisinde ilgili kurumun kamu sermayeli bankadaki hesabına aktarılmasının zorunlu olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin “Sorumluluk” başlıklı 9’uncu maddesinde, bu Yönetmelik kapsamında yer alan kurum yetkilileri ve muhasebe yetkililerinin bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirmekle yükümlü olduğu, bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık sebebi ile ortaya çıkabilecek zararlardan şahsen ve müteselsilen sorumlu olduğu; Yönetmeliğin “Yaptırım” başlıklı 10’uncu maddesinde ise kamu kaynaklarının bu Yönetmelik hükümlerine aykırı şekilde değerlendirilmesinden elde edildiği tespit edilen nemaların genel bütçeye gelir kaydedileceği hususları düzenlenmiştir.
Şirket hesapları üzerinde yapılan incelemelerde; Şirketin tahsilat ve ödeme işlemlerinin bazılarını özel sermayeli banka aracılığıyla gerçekleştirildiği, gerçekleştirilen tahsilat tutarlarının takip eden iş günü Şirketin kamu sermayeli bankalardaki hesaplarına aktarılmadığı ve özel sermayeli bankaya yaptırılan tahsilat ve ödeme işlemleri kapsamındaki bankacılık hizmetleri için 2024 yılında toplam 539.053,94 TL tutarında komisyon ödenerek 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabında giderleştirildiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, kamu sermayeli olmayan bankalarla ilişiğin kesildiği ifade edilmiştir. Ancak, 2024 yılında özel sermayeli bankalara yaptırılan tahsilat ve ödeme işlemleri kapsamındaki bankacılık hizmetleri için yersiz olarak ödenen komisyon ödemelerinin geri tahsil edildiğine ilişkin herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır.
Sonuç olarak; mezkûr mevzuat hükümleri gereğince, Şirket tarafından yapılacak tüm tahsilatların, tahsilatı takip eden iş gününde Şirketin kamu sermayeli bankalardaki hesaplarına aktarılması, özel sermayeli bankalardan alınan bankacılık hizmetleri için komisyon vb. ödemelerde bulunulmaması ve şirket kaynaklarının en verimli şekilde kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir.