|
ÖZET: Kamu hizmetlerinde kullanılan bazı araçların üzerinde haciz kaydı bulunduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir belediyesine bağlı idarenin yük taşıma amaçlı kamyon, su tankeri ve motosikletleri üzerinde haciz kaydı mevcuttur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi, devlet mallarının haczedilemeyeceğini belirtirken, 5393 sayılı Belediye Kanunu da kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malların haczedilemeyeceğini vurgulamaktadır. Ayrıca, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kanunu’na göre, İSKİ’ye ait taşınır ve taşınmaz mallar devlet malı olarak kabul edilmektedir.
Yargıtay kararları, kamu hizmetlerinde kullanılan malların haczedilemeyeceği yönünde bir içtihat oluşturmuştur. Yapılan incelemelerde, idareye ait 38 aracın Bursa İcra Daireleri tarafından haciz kaydı ile karşılaştığı görülmüştür. Kamu idaresi, icra memurlarının gerekli araştırmaları yapmadan haciz işlemi uyguladığını ve bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımların atıldığını belirtmiştir. Sonuç olarak, kamu hizmetinde aktif olarak kullanılan araçların haciz kaydının kaldırılması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Kamu Hizmetine Ayrılmış Bazı Araçların Üzerinde Haciz Kaydı Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin kamu hizmetlerinde kullandığı yük taşıma amaçlı kamyon, su tankeri ve motosikletlerinin üzerinde haciz kaydı bulunduğu görülmüştür.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “Haczi caiz olmuyan mallar ve haklar” başlıklı 82’nci maddesinde;
“Aşağıdaki şeyler haczolunamaz:
Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar,”
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin son fıkrasında;
“Belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.”
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Ceza hükümleri” başlıklı 27’nci maddesinde ise;
“İSKİ’ye ait taşınır ve taşınmaz mallar Devlet malı sayılır.
İSKİ’ye ait mallar ile para ve para hükmündeki kağıt ve senetler aleyhine veya bilanço, rapor ve diğer her türlü kağıt, defter ve belgeler üzerinde suç işleyenler, bu suçlarından dolayı, Devlet mallarına karşı veya Devlete ait kağıt ve belgeler üzerinde suç işleyen memurlar gibi cezalandırılırlar.”
denilmektedir.
İcra ve İflas Kanunu ilkelerine göre belirleyici olan alacaklının alacağına kavuşmasını sağlamak olduğundan, borçluların tüm mallarının haczi mümkündür. Bir malın haczedilememesi için yasal düzenlemenin bulunması gereklidir.
Yasal düzenleme açısından 5393 sayılı Kanun’un kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malların haczedilememesi düzenlemesini ele aldığımızda su idareleri büyükşehir belediyelerine bağlı olan müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlardır. 2560 sayılı Kanun’u ele aldığımızda ise su idarelerinin malları ceza hükümlerine göre kamu malı sayılmaktadır.
Bunlarla beraber Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile Yargıtay Hukuk Dairelerinin verdiği müstekar kararlarda açıkça haczedilemezlik için vergi, resim ve harç geliri olma ya da fiilen kamu hizmetinde kullanılma koşulları kabul edilmiştir.
Yukarıda yazılı mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, su ve kanalizasyon idarelerinin vergi, resim ve harç gelirleri ile fiilen kamu hizmetinde kullanılan mallarının hacze konu edilmesi mümkün görülmemektedir.
Yapılan incelemede İdareye ait araçlardan 38 adedinde (yük taşıma amaçlı kamyon ve kamyonet, iş makinesi taşıyıcısı, su tankeri ile yolcu nakli için kullanılan motosikletler) Bursa İcra Dairelerinin 2017,2019 ve 2023 yıllarında verdiği haciz kararları bulunmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında; icra memurlarınca gerekli araştırma yapılmaksızın alacaklının talebi üzerine kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallara da haciz kaydı uygulandığını belirterek bu dosyalara ilişkin icra dairelerince tesis edilen haciz işlemlerinin terkine ilişkin gerekli işlemlerin yapıldığını ifade etmiştir.
Sonuç olarak, fiilen kamu hizmetinde kullanıldığı aşikâr olan araçların herhangi bir icra takibi sürecine maruz kalmaması için üzerindeki haciz kayıtlarının kaldırılması gerekmektedir.