|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin kalkınma ajansları ve mahalli idare birliklerine aktardığı kanuni payların 363-Kamu İdareleri Payları Hesabı’nda izlenmediğini ortaya koymuştur. 5449 sayılı Kanun’un 19. maddesi, belediyelerin bütçe gelirleri üzerinden belirli bir oranla bu payların aktarılmasını öngörmektedir. Bakanlar Kurulu, 2011/2168 sayılı kararıyla bu oranı binde beş olarak belirlemiştir. Ayrıca, 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun 15. maddesi, birlik gelirlerinin üyelerin katılım paylarından oluştuğunu belirtmektedir.
Denetim sonucunda, 2024 yılına ilişkin kalkınma ajansları ve mahalli idare birliklerine gönderilen payların, 363-Kamu İdareleri Payları Hesabı’nda izlenmesi gerekirken, idarenin bu tutarları doğrudan gider olarak kaydettiği tespit edilmiştir. İdare, bu durumun düzeltilmesi amacıyla 363-Kamu İdareleri Payları Hesabı’nın kullanılmasına yönelik bir uygulama başlattığını belirtmiş, ancak bu uygulamanın mevzuata uygunluğunu kanıtlayacak belgeler sunmamıştır. Sonuç olarak, kamu idaresinin ilgili payları izlemek için 363-Kamu İdareleri Payları Hesabı’nın etkin bir şekilde kullanılması gerekmektedir. |
BULGU: Kamu İdareleri Payları Hesabının Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından kalkınma ajansı ve mahalli idare birlikleri gibi kamu idarelerine yatırılan kanuni payların 363-Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmediği görülmüştür.
5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Gelirler ve yönetilecek fonlar” başlıklı 19’uncu maddesinde; ajanslara, belediyelerin bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleri üzerinden borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir oranında payın cari yıl bütçesinden aktarılacağı, Bakanlar Kurulunun belediyeler için belirlenen oranı yarısına kadar indirmeye yetkili olduğu belirtilmiştir. Bu yetki doğrultusunda Bakanlar Kurulu 2011/2168 sayılı kararı ile bu oranı yarıya indirmiş ve belediyelerin bütçe gelirleri üzerinden kalkınma ajanslarına aktaracakları pay oranını binde beş olarak belirlemiştir.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun “Birliğin gelirleri” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, birliğin gelirlerinin birlik üyelerinin, birliğin kuruluş ve faaliyet giderlerine katılma paylarından oluştuğu belirtilmiştir.
Hesaplanan ve ödenen payın nasıl muhasebeleştirileceği ise Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde gösterilmiştir. Yönetmelik’in, 363 Kamu İdare Payları Hesabı ile ilgili 276 ve 277’nci maddelerinde; hesabın bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılacağı, bütçe geliri olarak tahsil edilip özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak yazılırken 630 Giderler Hesabına borç yazılacağı, kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen tutarların ise bu hesaba borç ve ilgili hesaplara alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, 5449 sayılı Kanun’un 19’uncu ve 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun 15’inci maddeleri gereği ödenmesi gerekli olan katılım paylarının 363-Kamu İdareleri Payları Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 2024 yılına ilişkin olarak kalkınma ajans payı ile mahalli idare birliklerine gönderilen payların,363-Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmesi gerekirken İdarenin bu tutarları doğrudan gider olarak muhasebeleştirdiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; kalkınma ajansı ve mahalli idare birlikleri gibi kamu idarelerine yatırılan kanuni payların 363-Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmesi uygulamasına başlandığı ifade edilmiştir. Ancak uygulamanın mevzuatına uygun olarak belirtildiği şekilde yapıldığına yönelik herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak yukarıda belirtildiği üzere, Kamu idaresi tarafından söz konusu ilgili payların izlenmesi için 363-Kamu İdareleri Payları Hesabının kullanılması sağlanmalıdır.