|
ÖZET: Kamu idaresi tarafından kiralanan ve satılan taşınmazların tahmin edilen bedelinin hesaplanmasında, gerekli araştırmaların yeterince yapılmadığı ve ilgili kurumlardan bilgi alınmadığı tespit edilmiştir. İhale dosyalarının incelenmesi sonucunda, kıymet takdir komisyonunun tahmin edilen bedel için dayanakları hesap tutanağında belirtmediği görülmüştür. Belediyelerin taşınmaz satış ve kiralama işlemleri, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Bu kanunun 2. maddesi, ihtiyaçların en iyi şekilde karşılanmasını esas alırken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu da kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesini zorunlu kılmaktadır.
İhalelerde tahmin edilen bedelin belirlenmesi, işin niteliğine göre resmi kurumlardan veya bilirkişilerden bilgi alınarak yapılmalıdır. 2886 sayılı Kanun’un 9. maddesi, bu süreçlerin en az üç kişiden oluşan bir komisyon aracılığıyla yürütülmesini ve piyasa fiyatı araştırmalarının resmi emsal bedellere dayanarak gerçekleştirilmesini öngörmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, Hal Çarşısı ve Yeni Sanayi Sitesi’ndeki taşınmazların tahmin edilen bedel tespitinde gerekli görüşlerin alınmadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, taşınmazların satış ve kiralanmasında tahmin edilen bedelin hesaplama yöntemleri, 2886 sayılı Kanun’un 9. maddesine aykırılık teşkil etmektedir. Hatalı bedel belirlenmesi, taşınmazların gerçek değerleri üzerinden kiraya verilmemesine veya satışının gerçekleştirilememesine neden olabilir. Bu nedenle, belediyelerin taşınmaz satış ve kiralama işlemlerinde tahmin edilen bedelin ilgili mevzuata uygun bir şekilde belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kamu İdaresi Tarafından Kiralanan ve Satılan Taşınmazlara İlişkin Tahmin Edilen Bedelin Hesaplanmasında Araştırmanın Mevzuata Uygun Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Taşınmaz malların kira ve satışına ilişkin ihale dosyalarının incelenmesinde, tahmini bedeli tespit etmek amacıyla yeterince araştırma yapılmadığı, değer tespiti yapılırken ilgili yerlerden bilgi ve görüş alınmadığı, kıymet takdir komisyonunca tahmin edilen bedele ilişkin dayanakların hesap tutanağında yer almadığı görülmüştür.
Belediyelerin, mülkiyetlerinde bulunan taşınmazlarının satışı ve kiraya verilmesinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun hükümlerine tabi olması nedeniyle, kiralama işlemlerinin ihale yoluyla yine bu Kanun’da belirtilen esas ve usullere göre gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Nitekim 2886 sayılı Kanun’un 2’nci maddesine göre bu Kanun’un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarda ve zamanda karşılanması esastır. Aynı şekilde, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre bir kamu kaynağı olan gelirlerin elde edilmesinde görevli ve yetkili olanlar, bu kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden ve kullanılmasından sorumludur. Bu ilkelere uygun bir ihale ise ancak işin niteliğine ve ticari hayatın gerekliliklerine göre her türlü araştırmanın yapılması ve bunun sonuçlarının ihale sürecine yansıtılması ile mümkün olacaktır.
2886 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinde yapılan düzenlemelere göre, tahmin edilen bedelin idarelerce tespit edilmesi veya ettirilmesi; işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulması gerekmektedir. Bu soruşturmalar sonucunda belirlenmiş olan tahmini bedelin ise, dayanaklarının da eklendiği bir hesap cetvelinde gösterileceği ve ihale dosyası arasında saklanacağı hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu Kanun maddesinde belirtilen iş ve işlemlerin, işinin ehli olmak şartıyla en az üç kişiden oluşacak komisyon marifetiyle yürütülmesi, piyasa fiyatı araştırma sürecinde resmi kurumlarca bildirilen emsal bedellere riayet edilmesi, gerekmesi halinde gayrimenkul değerleme şirketlerinden hizmet almak suretiyle taşınmaz değerlerinin belirlenmesi, piyasa fiyatı araştırma süreci sonunda ilgili taşınmazın bedeli hakkında oluşan kanaatin bir rapora bağlanarak komisyon üyeleri tarafından imza altına alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye görev alanında bulunan Hal Çarşısı ve Yeni Sanayi Sitesindeki taşınmazların satış ve kiralanmasına yönelik olarak kıymet takdir komisyonu belirlendiği, konuya ilişkin olarak resmi niteliği olmayan bir araştırmanın yapıldığı, ancak satışı gerçekleştirilecek taşınmazlar ile kiraya verilecek taşınmazların, tahmin edilen bedel tespiti için ticaret odası, sanayi odası, borsa, emlakçı gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, taşınmazların satış ve kiralanmasına ilişkin yapılan ihalelerde tahmin edilen bedelin hesaplama şekli 2886 sayılı Kanun’un 9’ncu maddesine aykırılık teşkil etmektedir. Bu tür ihalelerde tahmin edilen bedelin hatalı belirlenmesi varlıkların rayiç bedeli (gerçek değeri) üzerinden kiraya verilememesine/satışının gerçekleştirilememesine yol açabileceğinden, Belediye taşınmazlarının satış ve kiralanması ihalelerinde tahmin edilen bedelin yukarıda yer verilen mevzuata uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir.