ÖZET: Kamu idaresi tarafından kiralanan hizmet binalarına ilişkin peşin ödenen kira bedellerinin tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak, peşin ödenen giderlerin doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı, peşin ödenmiş giderlerin izlenmesi için kullanılmakta ve bu giderlerin tahakkuk zamanına göre doğru hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir.

Yapılan denetimlerde, idare tarafından üç aylık kira bedellerinin peşin ödenmesine rağmen, gerekli tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür. Bu durum, mali tabloların gerçek durumu yansıtmamasına neden olmakta ve finansal bilgilerin doğruluğunu tehlikeye atmaktadır. İdare, bu hatalı uygulamanın düzeltilmesi amacıyla tüm harcama birimlerine gerekli bilgilendirmeleri yapmıştır.

Sonuç olarak, kiralanan binalar için peşin ödenen kira bedellerinin, ilgili dönemlerde doğru hesaplarda izlenmesi büyük önem taşımaktadır. Gelecek aylara ait giderlerin 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ve takip eden dönemler için de 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı üzerinden kaydedilmesi gerekmektedir.

BULGU: Kamu İdaresi Tarafından Peşin Ödenen Taşınmaz Bazı Kira Bedellerinin Tahakkuk Kaydının Yapılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

İdare tarafından kiralanan, hizmet binaları için peşin ödenen kira bedellerinin tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin; 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 116’ncı maddesi ve “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 117’nci maddesine göre; Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin ödenmiş giderler ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait giderler hesabında kayıtlı tutarlardan takip eden faaliyet döneminde tahakkuk edecek olanların izlenmesi için kullanılır. Gelecek aylara ait olarak peşin ödenen giderler, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izlenir. Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin ödenmiş giderler bu hesaba aktarılır.
“Hesabın işleyişi” başlıklı 118’inci maddesine göre de; peşin ödenmiş giderlerden, içinde bulunulan aya ait olanlar 630 Giderler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında tahakkuk ettirilmesi gerekenler bu hesaba, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına borç, ödenen tutarın tamamı 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödenen tutarın tamamı 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
Söz konusu hükümlere göre, İdare tarafından kiralanan hizmet binaları için peşin ödenen bina kira giderlerinden içinde bulunulan aya ait olanların 630 Giderler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin ise 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemler için peşin ödenenlerin de 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında takibinin yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; İdare tarafından hizmet binası olarak kullanılan yerlerin, üç aylık kira bedelleri peşin ödendiği halde tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür. Peşin ödenen kira bedellerinin tahakkuk kayıtlarının yapılmaması; doğrudan gider kaydı yapılması nedeniyle, mali tablolar gerçek bilgi üretmemekle birlikte fiili durumu yansıtmamaktadır.
İdare, bulgu konusu hatalı uygulamanın düzeltilmesi için tüm merkez ve merkez dışı harcama birimlerine yazı yazılarak gerekli bilgilendirmenin yapıldığını bildirmiştir.
İdare tarafından kiralanan binalar için gelecek aylara ait olarak peşin ödenen kiraların, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı kullanılarak izlenmesi, bunlardan aynı şekilde içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemler için peşin ödenenlerin de 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında takibinin yapılması gerekmektedir.