|
ÖZET: Kamu İdaresi tarafından su abonelerinden alınan katı atık bertaraf ücretlerinin, 600 Gelirler Hesabı yerine 333 Emanetler Hesabı’nda kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, katı atıkların yönetimiyle ilgili yasal düzenlemelere aykırıdır. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2872 sayılı Çevre Kanunu, katı atıkların toplanması ve bertarafı ile ilgili hizmetlerin belediyeler tarafından yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, bu hizmetlerden yararlananların ödemeleri gereken tarifeler de yine bu mevzuatla düzenlenmiştir.
Yapılan denetimlerde, katı atık bertaraf ücretlerinin 600 Gelirler Hesabı’nda izlenmesi gerekirken, hatalı olarak 333 Emanetler Hesabı’na kaydedildiği ve katı atık birliğine ödenen ücretlerin de aynı şekilde yanlış bir hesapta izlendiği ortaya çıkmıştır. Bu hatalar, mali tabloların yanıltıcı sonuçlar vermesine yol açmakta ve 600 Gelirler Hesabı ile 630 Giderler Hesabı’nın gerçek değerlerinin altında görünmesine neden olmaktadır. Kamu İdaresi, bu hataların düzeltilmesi için gerekli muhasebe kayıtlarını yapacağını belirtmiş olsa da, 2024 yılı mali tablolarındaki hataların 2025 yılında yapılacak düzeltmelerle giderilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, katı atık bertaraf ücretlerinin doğru hesaplarda izlenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kamu İdaresi Tarafından Tahsil Edilen Katı Atık Bertaraf Ücretinin Emanetler Hesabı’nda İzlenilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından su abonelerinden tahsil edilen katı atık bertaraf ücretlerinin 600 Gelirler, katı atığın bertarafı için katı atık birliğine ödenen ücretin de 630 Giderler Hesabı’nda izlenmesi gerekirken 333 Emanetler Hesabı’nda izlendiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (g) bendinde; katı atıkların toplanması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak belediyenin yetkileri arasında sayılmıştır.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “İzin Alma, Arıtma ve Bertaraf Etme Yükümlülüğü” başlıklı 11’inci maddesinin onikinci fıkrasında; büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları düzenlenmiştir. Maddenin devamında; bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı ve bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin, katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin; 333 Emanetler Hesabı’nın niteliğinin düzenlendiği 260’ıncı maddesinde; bu hesabın, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı, 600 Gelirler Hesabı’nın niteliğinin düzenlendiği 368’inci maddesinde, bu hesabın bütçe ile ilgili olsun veya olmasın Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenen uluslararası genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılacağı, 630 Giderler Hesabı’nın niteliğinin düzenlendiği 372’nci maddesinde bu hesabın, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenen uluslararası genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre tahakkuk ettirilen her türlü giderin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; katı atık bertaraf ücretinin belediyenin bir geliri olduğu, emaneten tahsil edilen bir tutar olmadığı, yalnızca belediyelerin bu geliri özgülenen amacı dışında harcamasının yasaklandığı, katı atık birliğine ödenen ücretin de belediyenin bir gideri olduğu, bu nedenle tahsil edilen katı atık bertaraf ücretinin 600 Gelirler Hesabı’nda, katı atık birliğine ödenen katı atık bertaraf bedelinin 630 Giderler Hesabı’nda izlenmesi gerektiği görülmektedir.
Yapılan incelemede, katı atık bertaraf ücretlerinin 600 Gelirler Hesabı’nda izlenmesi gerekirken 333 Emanetler Hesabı’nda izlendiği, katı atık birliğine katı atığın bertarafı için ödenen ücretin de 630 Giderler Hesabı’nda izlenmesi gerekirken 333 Emanetler Hesabı’na borç kaydı yapılarak izlendiği tespit edilmiştir.
Yukarıda bahsedilen hatalı kayıtlar; Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda 600 Gelirler Hesabı’nın 35.543.541,77 TL, 630 Giderler Hesabı’nın 3.555.490,47 TL olması gerekenden daha düşük görünmesine, Bilanço’da 333 Emanetler Hesabı’nın ise 31.988.051,30 TL olması gerekenden daha fazla görünmesine yol açmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, yapılan hataların düzeltilmesi için gerekeli muhasebe kayıtlarının yapıldığı ifade edilmiştir.
Bulgu konusu hususa ilişkin 2025 yılında yapılan kayıtların, 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Kamu İdaresi tarafından tahsil edilen katı atık bedelinin 333 Emanetler Hesabı yerine 600 Gelirler Hesabı’nda, katı atık birliğine katı atık bertarafı için ödenen ücretin de 630 Giderler Hesabı’nda izlenmesi gerekmektedir.