|
ÖZET: Kamu idaresine ait bir taşınmazın imar planına aykırı şekilde kullanıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda, pazar alanı olarak belirlenen bu taşınmazın kiralama yoluyla market ve düğün salonu olarak işletildiği ortaya konmuştur. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik, pazar alanlarının yalnızca belirli hizmetlerin sunulması amacıyla kullanılmasını öngörmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde bu kurallara uyulmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi, taşınmazın başlangıçta pazar alanı olarak planlandığını, ancak olumsuz hava koşulları nedeniyle faaliyete geçemediğini belirtmiştir. Bu nedenle, kamu malının boş kalmaması adına kiralama ihalesine gidilmiştir. İdare, mevcut imar planında gerekli değişikliklerin yapılması için Belediye Meclisi’nde onay sürecinin devam ettiğini ifade etmiştir. Ancak, imar planında pazar alanı olarak belirlenen yerlerde yalnızca ilgili odaya kayıtlı pazarcıların ve üreticilerin faaliyet göstermesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, kamu taşınmazlarının imar planına uygun şekilde kullanılması ve bu alanlarda ticari faaliyetlerin sınırlandırılması gerekmektedir. İlgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, pazar alanlarının amacına uygun olarak işletilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Kamu İdaresine Ait Taşınmazın İmar Planına Aykırı Olarak Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar planında pazar alanı olarak görünen taşınmazın kiraya verilerek imar planına aykırı kullandırıldığı görülmüştür.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin “Mekansal kullanım tanımları ve esasları” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belediye hizmet alanı; belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alan olarak tanımlanmıştır.
Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (h) fıkrasında; pazar yerleri, belediyelerce tespit edilecek yer ve günlerde kurulan üretici ve semt pazarları; (ı) fıkrasında pazarcı, malları semt pazarlarında doğrudan tüketicilere perakende olarak satan meslek mensubu; (m) fıkrasında tahsis sahibi, pazar yerlerinde adına satış yeri tahsis edilmiş olan pazarcı ve üreticiler; (o) fıkrasında üretici, organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilen sertifikalı ürünler dâhil sebze veya meyve üretenler şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Pazar yerlerinin kurulması ve işletilmesi” başlıklı 5’inci maddesinin 7’nci fıkrasında; imar planlarında pazar yerlerinin belirlenmesinde, bu Yönetmelik’te yer alan hükümlerin belediyelerce göz önünde bulundurulacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Yönetmelik’in “Pazar yerinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özellikleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; pazar yerlerinde; pazarcı ve üretici satış yerlerinin, zabıta bürosunun, çöp toplama yerinin, elektronik tartıların, hoparlör sisteminin, aydınlatma sisteminin, güvenlik kamerasının ve tuvaletin bulunmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nde, pazar alanları mahalli müşterek ihtiyaçların karşılanmasında kullanılan belediye hizmet alanları olarak tarif edilmiştir. Pazar Yerleri Hakkındaki Yönetmelik’te ise, pazar yerlerinin ancak ilgili odaya kayıtlı pazarcılar ve üreticiler tarafından sebze, meyve ve diğer ihtiyaç maddelerinin perakende satılabildiği kamusal alanlar olduğu ve belediyelerin pazar yerlerini kurarak işletmesi gerektiği, pazar yerleri tespit edilirken belediyelerin Yönetmelik hükümlerini göz önünde bulunduracağı ifade edilmektedir.
Mevzuat hükümlerine göre imar planında pazar alanı olarak gösterilen alanların, söz konusu Yönetmelik’te belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresine ait taşınmazın 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planına göre pazar alanı olarak belirlenmesine rağmen söz konusu taşınmazın İdare tarafından 11.08.2015 tarihinde market, 18.07.2019 tarihinde ise düğün salonu olarak kullanılmak üzere kiralama ihalesinin yapıldığı ve mevcut durumda halen taşınmaz üzerinde düğün salonu işletmeciliği bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, ihale ile kiraya verilen bir adet taşınmazın imar planında belirtildiği şekilde başlangıçta pazar alanı olarak planlandığı, bu kapsamda üzerine kapalı pazar alanı imalatı yapıldığı ancak olumsuz kış şartlarından ötürü uzun süreli faaliyet gösteremediği, kamu malının boş kalmaması amacıyla taşınmazın kiralama ihalesinin yapıldığı, uygulama imar planlarında bu taşınmazın kullanım fonksiyonunun ticaret alanına dönüştürülmesi için gerekli plan değişikliğinin Belediye Meclisinde kabul edildiği ve plan tadilat sürecinin devam ettiği, planın bu şekilde onaylanması durumunda ilgili aykırılığın ortadan kalkacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından imar planında pazar alanı olarak görünen yerlerde ilgili odaya kayıtlı pazarcıların ve üreticilerin faaliyette bulunmasının sağlanması, bunların dışında yapı niteliğinde ticari faaliyetlere yönelik iş yerlerinin bulunmaması gerekmektedir.