Kamu İdaresinin Fırat Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici AŞ’deki Ödenmiş Sermaye Tutarına Ait Enflasyon Farkının Mali Tablolarda Gösterilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Kamu İdaresinin Fırat Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici AŞ’deki Ödenmiş Sermaye Tutarına Ait Enflasyon Farkının Mali Tablolarda Gösterilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Üniversitenin Fırat Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici AŞ’deki 900.000,00 TL ödenmiş sermaye tutarına yönelik hesaplanan enflasyon farkının, mali tablolara yansıtılmadığı tespit edilmiştir.

Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından 2013 yılında “Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Mali Raporlama” başlıklı 10 numaralı Devlet Muhasebesi Standardının yayımlanmasının ardından, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile muhasebe uygulama yönetmelikleri revize edilerek enflasyon düzeltmesinin genel esasları belirlenmiştir.

Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 30’uncu maddesi uyarınca enflasyon düzeltmesinin şartları; içinde bulunulan hesap dönemi dahil son 3 hesap döneminin kümülatif Yİ-ÜFE artışının %100’den fazla, içinde bulunulan hesap döneminde ise %10’dan fazla olmasıdır. Bu şartlar birlikte gerçekleştiğinde enflasyon düzeltmesi uygulaması yapılmaktadır. Aynı maddenin son fıkrasında, Hazine ve Maliye Bakanlığına parasal ve parasal olmayan kalemleri belirleme ile enflasyon düzeltmesinin uygulanmasına yönelik usul ve esas belirleme yetkisi verilmiştir. Anılan yetki ile “Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması” konulu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 85) 16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de 31.12.2023 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yayımlanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne eklenen geçici madde ile kurumlar vergisine tabi olmamak şartı ile merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde, sosyal güvenlik kurumlarında ve mahalli idarelerde 2023 yılı hesap dönemi sonunda enflasyon düzeltmesi uygulamasının yapılması zorunlu kılınmıştır. Genel Tebliğ ile belirlenen esas ve usullerin kapsamlı olarak açıklanması bakımından da Enflasyon Düzeltmesi Uygulamasına İlişkin Kılavuz hazırlanmıştır.

Anılan Kılavuzun 3-A maddesinde mali duran varlıklarda enflasyon düzeltmesi ve muhasebe kayıtlarına ilişkin örneklere yer verilmiştir. Buna göre; mali duran varlıklar hesabının enflasyon düzeltmesi işlemleri sermaye yatırılan kuruluşun kurumlar vergisi mükellefi olması ve bu kuruluşun ilgili kuruma ait ödenmiş sermaye kaleminde enflasyon düzeltmesi yapması durumunda işleyecek bir süreç olup 240, 241 ve 242 No.lu muhasebe hesaplarında yer alan tutarlar, sermaye yatırılan kuruluştaki ödenmiş ve ödenmemiş ancak taahhüt edilmiş sermaye tutarlarının toplamına eşit olmak zorundadır. Yatırım yapılmış kuruluşların ödenmiş veya ödenmemiş sermayesi ise nominal değer ile bu kuruluşların muhasebe kayıtlarında izlenmektedir. Sermaye yatırılan kuruluştaki enflasyon düzeltmesi uygulaması, kamu idaresine ait ödenmiş sermaye tutarlarını gerçek anlamda etkilemeyecek, diğer bir ifadeyle herhangi bir sermaye hareketine sebebiyet vermeyecektir. Ancak sermaye yatırılan kuruluştaki enflasyon düzeltmesi uygulaması kapsamında, sermaye hareketi oluşmayacak olsa bile, ödenmiş sermaye tutarlarına yönelik enflasyon farkı hesaplandığında buna yönelik ilgili kamu idaresince de gerekli kayıtlar yapılacaktır. Kurumlar vergisi mükellefi olup enflasyon düzeltmesi yapan kuruluşlar ödenmiş sermaye tutarlarına yönelik enflasyon farkı hesapladıklarında, bu farkı (kamu idaresince sahip olunan pay oranı esas alınmak üzere) usulünce ilgili kamu idaresine bildirecekler ve kamu idaresince de takip edilerek öğrenilecektir. Söz konusu enflasyon farkları ilgili hesabın “98- Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına kaydedilecektir. Farka ilişkin bilgi kamu idaresine sonraki yıl için geldiğinde ise 698 kodlu hesap yerine “570.98-Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” hesabı kullanılacaktır.

Üniversite, 20.05.2007 tarih ve 26527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 12097 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Fırat Teknoloji Geliştirme Bölgesi ilan edilen alanda kurulan ve 13.01.2009 tarih ve 7226 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde tescil olunan Fırat Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici AŞ’nin ortakları arasındadır. Adı geçen AŞ’nin kuruluş sermayesi 1.000.000,00 TL, Üniversitenin sahip olduğu 600 adet hisseye ve dolayısıyla %60 oranındaki ortaklığına karşılık gelen sermayesi ise 600.000,00 TL’dir. 29.09.2020 tarih ve 10170 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde şirketin sermayesinin 1.500.000,00 TL’ye çıkarıldığı ilan olunmuş, Üniversitenin %60 oranındaki ortaklığının hisse değeri ise 900.000,00 TL’ye ulaşmıştır.

Yapılan incelemede; Fırat Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici AŞ’nin 2024 yılı Mayıs ayında kesinleşen 2023 yılı mali tablolarında enflasyon düzeltmesi uygulaması mevcut olduğu halde Şirket, ödenmiş sermaye tutarına yönelik enflasyon farkını Üniversiteye bildirmemiş Üniversite de takip etmemiştir. Tarafımızca temin edilen adı geçen şirketin kurumlar vergisi beyannamesine ek mali tablolarında sermaye hesabında kayıtlı 1.500.000,00 TL ödenmiş sermaye tutarının 19.183.465,83 TL’ye çıkmış olduğu, enflasyon düzeltmesi olumlu farkı olan 17.702.215,83 TL’nin %60’ı olan 10.621.330,10 TL’nin ise Üniversitenin 900.000,00 TL tutarındaki sermayesinin enflasyon farkı olduğu anlaşılmıştır. Bu farkın bilanço hesaplarından olan 241.98-Enflasyon Farkları ve 570.98-Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları hesaplarına alınmaması nedeniyle 24 Mali Duran Varlıklar ve 57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesap Gruplarında 10.621.330,10 TL eksiklik bulunduğu görülmüştür.

Kamu İdaresi tarafından, 16.05.2025 tarih ve 2025/7857 No.lu muhasebe işlem fişiyle gerekli kayıtların yapıldığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak; bulguda yer verilen tespitlerle ilgili kayda alma işlemleri 2025 yılında yerine getirilmekle birlikte görüş verilen mali tablolar 2024 mali yılına ait olduğundan, bilanço hesaplarından olan 241 ve 570 No.lu hesaplarda 10.621.330,10 TL eksiklik bulunmaktadır.