|
ÖZET: Kamu idaresinin imar planlarında yol ve yeşil alan olarak belirlenen bazı yerlerin, amaç dışı kullanımları nedeniyle ecrimisil alınarak işletildiği ve bu alanların tahliye edilmediği tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu tür alanların kamu hizmetlerine tahsis edildiğini ve başka amaçlarla kullanılamayacağını açıkça belirtmektedir. Ayrıca, 2886 sayılı Kanun, devlet mülkiyetindeki taşınmazların işgali durumunda ecrimisil talep edilmesi ve bu taşınmazların tahliye edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, imar planında yol ve park alanı olarak ayrılan 21 alanın, ticari işletmelere ecrimisil karşılığında kullandırıldığı ve bu alanların tahliye edilmediği ortaya çıkmıştır. Bu alanlar, kafeterya, restoran ve benzeri işletmeler tarafından işgal edilerek kullanılmıştır. Mevzuat gereği, bu tür alanların ecrimisil alınarak işletilmesi mümkün değildir; dolayısıyla, bu alanların amacına uygun olarak kullanılması ve işgal durumlarının ortadan kaldırılması gerekmektedir. Sonuç olarak, imar planlarında belirlenen yol ve yeşil alanların, kamu hizmetine tahsis edildiği için başka amaçlarla işletilmemesi ve bu alanların işgalinin sona erdirilmesi önem arz etmektedir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve kamu yararının korunması açısından kritik bir meseledir. |
BULGU: Kamu İdaresinin İmar Planlarında Yol ve Yeşil Alana Ayrılan Bazı Yerlerin Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması ve Tahliye Ettirilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar planlarında, yol ve yeşil alana ayrılan bazı yerlerin kullanım amacı dışında, kişilerden ecrimisil alınmak suretiyle kullandırıldığı, söz konusu alanların tahliye işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Kamuya Ait Gayrimenkuller” başlıklı 11’inci maddesinde; İmar planlarında; meydan, yol, su-yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye bedelsiz terk edileceği ve tapu kaydının terkin edileceği, bu suretle mal-edilen arazi ve arsaların belediye veya özel idare tarafından satılamayacağı ve başka bir maksat için kullanılamayacağı, bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerhin konulacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Arazi ve Arsa Düzenlemesi” başlıklı 18’inci maddesinde, düzenleme ortaklık paylarının, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin, ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamayacağı ayrıca ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde ise Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği ve işgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği ifade edilmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesindeki hükümlerin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı belirtilmektedir.
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, imar planında yol ve park alanı olarak ayrılan yerlerin “umumi hizmete” ayrılmış olması nedeniyle başka maksatlarla kullanılmasının mümkün olmadığı, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere ecrimisil alınması ve taşınmazın tahliye ettirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, imar planında yol ve park alanı olarak ayrılan 21 adet alanın ticari olarak faaliyette bulunan şahıs ve şirketlere ecrimisil alınmak suretiyle kullandırıldığı ve taşınmazın tahliye ettirilmediği tespit edilmiştir. İmar planında yol ve park alanı olarak ayrılan bu 21 adet alanın, kafeterya, pastane, lokanta, restoran, güzellik salonu gibi işletmelerce dükkanların genişletilmesi amacıyla yapı inşa edilerek kullanıldığı anlaşılmıştır. Ecrimisil geçmişe dönük takdir edilen bir bedel olup imar planında yol ve park alanı olarak ayrılan bu gibi taşınmazların ecrimisil alınarak kullandırılması mevzuat gereğince mümkün görülmemektedir.
İmar planlarında yol ve yeşil alana ayrılan yerlerin kullanım amacı dışında kişilerden ecrimisil alınmak suretiyle işletme olarak kullandırılmaması ve işgal edilen alanların tahliyesinin sağlanması gerekmektedir.