|
ÖZET: Kamu İdaresinin mülkiyetindeki taşınmazlara dair muhasebe kayıtlarının eksik olduğu ve mevcut kayıtların tapu bilgileriyle uyumsuzluk gösterdiği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda, kamu hesaplarının düzenli bir şekilde tutulması gerektiği vurgulanmakta, her türlü ekonomik işlemin muhasebeleştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, taşınmazların izlenmesi için gerekli hesapların nasıl kullanılacağını ayrıntılı bir şekilde açıklamaktadır.
Yapılan incelemelerde, tapu kayıtlarında yer alan ancak Kamu İdaresi kayıtlarında bulunmayan 114 taşınmaz ile İdare kayıtlarında olup tapu kayıtlarında görünmeyen 63 taşınmaz tespit edilmiştir. Bu durum, taşınmazların giriş ve çıkış kayıtlarının hatalı ve eksik yapılmasından kaynaklanmakta olup, 2024 yılı Bilançosu’nun güvenilirliğini zedelemektedir. Kamu İdaresi, taşınmazların envanter işlemlerine başladığını ve 2025 yılı içerisinde gerekli güncellemelerin yapılacağını belirtmiştir. Muhasebe kayıtları ile tapu kayıtlarının uyumlu hale getirilmesi için mülkiyet kazanımlarının muhasebe kayıtlarına doğru bir şekilde işlenmesi ve mülkiyetin sona erdiği durumlarda gerekli çıkış kayıtlarının yapılması önem arz etmektedir. Bu adımlar, Kamu İdaresi’nin mali tablolarının doğruluğunu ve güvenilirliğini artıracaktır. |
BULGU: Kamu İdaresinin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazlara İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Tamamlanmaması, Muhasebe Kayıtları Yapılmış Olanlar ile Tapu Kayıtlarının Uyumlu Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi mülkiyetinde bulunan taşınmazların bazılarına ilişkin muhasebe kayıtlarının tamamlanmadığı, tamamlanmış olanlar ile tapu kayıtlarının uyumlu olmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe Sistemi” başlıklı 49’uncu maddesinde; kamu hesaplarının, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile mali sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerin belirli bir düzen içerisinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulacağı ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “Kayıt Zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde ise bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188-193’üncü maddelerinde, her türlü arazi ve arsa ve binaların izlenmesi için sırasıyla 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabı’nın kullanılacağı hüküm altına alınmış ve hesapların nitelik ve işleyişleri ayrıntılı bir biçimde açıklanmıştır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenler ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olduğu ve kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu ifade edilmiştir. “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı ancak ilgili maddede sayılan bazı taşınmazların ise iz bedeli ile kayıtlara alınacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Kayıt Şekli” başlıklı 7’nci maddesine göre, kamu idarelerine ait taşınmazlar için “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu”, “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu”, “Orta Malları Formu” ve “Genel Hizmet Alanları Formu” nun düzenlenmesi gerekmektedir. Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilmektedir. Mali hizmetler birimince bu formlar birleştirilerek Yönetmelik’in ekinde bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulmalıdır.
Mevzuat hükümlerine göre, mali hizmetler birimince birleştirilen formlardan oluşturulan taşınmaz icmal cetvellerinden hareketle ilgili muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.
Kamu İdaresine ait taşınmaz icmal cetvelinin oluşturulmadığı görülmüş olup İdare tarafından sunulan taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtları üzerinden hazırlanmış olan taşınmaz listesi ile Giresun Tapu Müdürlüğünden temin edilen Kamu İdaresi adına tescilli tüm taşınmazların tapu kayıtlarının karşılaştırılması suretiyle yapılan incelemede;
-Tapu kayıtlarında olup Kamu İdaresi kayıtlarında görülmeyen; 34 adet arsa, 26 adet yol, 18 adet sosyal tesis-lokal, 12 adet trafo yeri, 7 adet park, 3 adet yol ve park, 2 adet fındık bahçesi, 2 adet tarla, 1 adet belediye hizmet alanı, 1 adet otopark, 1 adet avlulu kargir bina, 1 adet avlulu kargir ev, 1 adet bahçeli kargir ev, 2 adet kargir ev ve arsası, 1 adet çeşme, 1 adet kargir çeşme, 1 adet ise su deposu ve arsası olmak üzere toplamda 114 adet taşınmaz olduğu,
-Kamu İdaresinin kayıtlarında olup tapu kayıtlarında görünmeyen; 22 adet arsa, 38 adet dükkan ve işyeri, 1 adet bağ bahçe,1 adet hizmet binası, 1 adet ise kamu konutu olmak üzere toplamda 63 adet taşınmaz olduğu,
tespit edilmiştir.
Taşınmazların giriş ve çıkış kayıtlarının hatalı ve eksik yapılması sebebiyle İdarenin 2024 yılı Bilançosu, taşınmaz hesapları ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile 500 Net Değer Hesabı itibarıyla mali tablo kullanıcısına doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, tüm taşınmazların envanter işlemlerine başlanılmış olduğu, 2025 yılı içerisinde muhasebe kayıtlarında gerekli güncelleme işlemlerinin yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresinin taşınmazlarına ilişkin muhasebe kayıtları ile tapu kayıtlarının uyumlu olmasının sağlanması amacıyla mülkiyet kazanımlarında muhasebeye giriş kayıtlarının yapılması, terkin, satış, devir gibi mülkiyeti sona erdiren durumlarda sona eriş nedeni açıklanarak muhasebeden çıkış kayıtlarının yapılması gerekmektedir.