|
ÖZET: Kamu idaresine ait sebze ve meyve toptancı halindeki işyerlerinin kiralanmasıyla ilgili yapılan incelemelerde, aynı kişiye birden fazla işyeri kiralandığı tespit edilmiştir. Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in 28. maddesinin üçüncü fıkrası, toptancı halindeki işyerlerinin yalnızca bir kişiye doğrudan veya dolaylı olarak bir kez kiralanabileceğini belirtmektedir. Ayrıca, bu yönetmeliğin geçici 1. maddesi, mevcut durumların 1 Temmuz 2015 tarihine kadar düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır.
Denetim sonuçları, belediyeye ait toptancı halindeki bazı işyerlerinin aynı kişiler tarafından kiralandığını ortaya koymaktadır. Bu durum, piyasa rekabetinin korunması, tekelleşmenin önlenmesi ve adil dağılımın sağlanması amacıyla getirilen düzenlemelere aykırıdır. Yönetmelik, küçük üreticilerin ve tüccarların hallerden eşit şekilde yararlanmasını sağlamak ve piyasa şeffaflığını artırmak için bu tür uygulamaları yasaklamaktadır. Sonuç olarak, sebze ve meyve hallerinde faaliyet gösteren kişi ve ortaklıkların, ilgili mevzuata uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Aynı kişi veya tüzel kişiliğin birden fazla işyeri kiralamasının önüne geçilmeli ve mevcut kiralama işlemleri gözden geçirilerek, mevzuata aykırı durumların düzeltilmesi sağlanmalıdır. |
BULGU: Kamu İdaresinin Sorumluluğundaki Toptancı Halinde Aynı Kişiye Birden Fazla İşyerinin Kiralanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Kamu idaresi yönetiminde bulunan sebze ve meyve toptancı halinde, aynı kişiye doğrudan veya dolaylı olarak birden fazla işyerinin kiralandığı tespit edilmiştir.
Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in “Kiralama ve satış” başlıklı 28’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, toptancı halindeki işyerlerinin, üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccarlara kiralanabileceği, aynı toptancı halinde bir kişiye doğrudan veya dolaylı olarak en fazla bir işyeri kiralanabileceği, işyerlerinin adi şirketlere/ortaklıklara ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişiye kiralanamayacağı belirtilmiştir.
Aynı yönetmeliğin “Geçiş hükümleri” başlıklı geçici 1’inci maddesinin on beşinci fıkrasında, aynı toptancı halde veya şubesinde birden fazla işyeri bulunanlar ile bir işyerini kullanan adi şirketler, ortaklıklar ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişinin durumlarının 1 Temmuz 2015 tarihine kadar 28’inci maddenin üçüncü fıkrasına uygun hale getirileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, belediyeye ait toptancı halinde yer alan bazı iş yerlerini kiralayanların doğrudan veya dolaylı olarak aynı kişiler olduğu ve böylece aynı kişiye birden fazla işyerinin kiralandığı tespit edilmiştir.
Toptancı halleri işyerlerinin kiralanmasına yönelik düzenleme, piyasa rekabetini koruma, tekelleşmeyi önleme ve adil dağılımı sağlama amacı taşımaktadır. Aynı zamanda, küçük üretici ve tüccarların hallerden adil şekilde faydalanmasını sağlamak ve piyasanın şeffaflığını artırmak hedeflenmiştir. Bu nedenle, işyerlerinin aynı kişiye en fazla bir adet kiralanması ve adi ortaklıklar ya da birden fazla kişi adına kiralanmasının yasaklanması gerekmektedir.
Sonuç olarak, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 28’inci maddesinin üçüncü fıkrası ile geçici 1’inci maddesinin on beşinci fıkrası kapsamında, sebze ve meyve hallerinde faaliyet gösteren kişi ve ortaklıkların mevzuata uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Aynı kişi veya tüzel kişiliğin doğrudan ya da dolaylı olarak birden fazla işyeri kiralaması engellenmeli ve bu kapsamda yapılan kiralama işlemleri gözden geçirilerek mevzuata aykırı durumların giderilmesi sağlanmalıdır.