|
ÖZET: Kamu İhale Kanunu’na göre istisna kapsamında gerçekleştirilecek alımlara dair usul ve esasların belirlenmediği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (g) bendi, belirli kuruluşların ticari faaliyetleri çerçevesinde yapacakları alımları kapsamaktadır. Ancak, bu alımlar için gerekli detaylı düzenlemelerin eksik olduğu görülmektedir. Kanun’un 2. maddesi, hangi idarelerin kapsamda yer aldığını belirtirken, 3. maddesi ise istisna kabul edilen alımları sıralamaktadır. İlgili düzenlemeler, alımların belirli bir mali sınırın altında kalması gerektiğini de vurgulamaktadır.
Ayrıca, Kanun’un 58 ile 61. maddeleri arasında yer alan yasaklar ve cezalar, görevlilerin sorumluluklarını genişletmektedir. İlgili maddelerde, ihale süreçlerinde saydamlık, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi ilkelerle uyum sağlanması gerektiği ifade edilmektedir. Bu bağlamda, istisna kapsamındaki alımlara dair usul ve esasların, Kanun’un temel ilkelerine ve yasaklama hükümlerine uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir. Son olarak, 4964 sayılı Kanun’un geçici maddesi, 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre istisna tutulan alımlar için gerekli düzenlemelerin yapılmasını öngörmektedir. Şirketin mevcut satın alma yönergesi, istisna alımları için genel bir çerçeve sunmakta, ancak yasaklama ve ceza hükümlerini kapsamamaktadır. Bu nedenle, istisna kapsamında gerçekleştirilecek alımlar için detaylı bir düzenleme yapılması ve yetkili kurullarda onaylanarak yürürlüğe konulması önem arz etmektedir. |
BULGU: Kamu İhale Kanun’a Göre İstisna Kapsamında Yapılacak Alımlar İçin Usul ve Esasların Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olan Şirketin ticari faaliyetleri çerçevesinde Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendinde yer alan istisna hükmüne göre yapacağı alımlarına ilişkin detaylı usul ve esaslarının belirlenmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2’nci maddesi ile Kanun kapsamında yer alan idareler sayılmış olup, ilgili idarelerin kullanımında bulunan ve her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir. Kanun’un 3’üncü maddesinde ise ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri haricinde bu Kanun’a tabi olmayan ve istisna kabul edilen alımlar sayılmıştır. Söz konusu maddenin (g) bendinde istisna kapsamı; “2’nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde sayılan kuruluşların, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli ikitrilyon üçyüzmilyar Türk Lirasını aşmayan mal veya hizmet alımları,” şeklinde belirtilmiştir. Kanun’un yasaklar ve cezalarla ilgili düzenlemeleri ise 58 ile 61’inci maddeleri arasında düzenlenmiş olup, Kanun’un 60’ıncı maddesinde görevlilerin cezai sorumluluğu açıklanarak, ilgili maddenin son fıkrasında “5’inci maddede belirtilen ilkelere ve 62’nci maddede belirtilen kurallara aykırı olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyideler uygulanır” düzenlemesi ile görevlilerin cezai sorumluluğu kapsamı genişletilmiştir. Ayrıca İZENERJİ İnsan Kaynakları Temizlik Bakım Onarım Enerji Güvenlik Hizmetleri 38
60’ıncı maddenin son fıkrasında atıfta bulunulan 5’inci maddede belirtilen ilkeler ile idarelerin bu Kanun’a göre yapacakları ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu; aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Bu çerçevede, 3’üncü maddeye göre istisna tutulan alımlarla ilgili olarak, 4734 sayılı Kanun’da esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin Kanun’un temel ilkelerine, yasak ve ceza hükümleri ile 62’nci maddede yer alan hususlara uyulması zorunluluğu doğmakta ve bu kapsamda temin edilecek ihtiyaçlar için esas ve usul belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Diğer taraftan 4964 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un geçici 1’inci maddesinin ikinci fıkrasındaki, “4734 sayılı Kanunun 3’üncü ve geçici 4’üncü maddelerinde bu Kanunla yapılan değişikliklerden dolayı hazırlanması ve yürürlüğe konulması gereken esas ve usuller, bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde hazırlanır ve yürürlüğe konulur. Bu düzenlemelerin yayımlanmasına kadar idareler, 4734 sayılı Kanun’un bu Kanunla değiştirilmeden önce yürürlükte bulunan 3’üncü ve geçici 4’üncü maddeleri gereği hazırlanan ve yürürlüğe konulan esas ve usulleri uygulamaya devam ederler” hükmü ile 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesine göre istisna tutulan alımlarla ilgili esas ve usullerin belirlenmesine cevaz verilmektedir.
Şirket tarafından Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendinde yer alan istisna hükmüne göre alımlar yapıldığı, Satınalma Yönergesinde istisna alımlar için bir maddeye yer verilmesine karşın söz konusu maddenin genel bir düzenleme içerdiği ve 4734 sayılı Kanun’un yasaklama ve ceza hükümlerini kapsamadığı görülmüştür.
İstisna kapsamında yapılacak alımlarla ilgili usul ve esasların 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerini, yasaklama ve ceza hükümlerini kapsayacak şekilde hazırlanıp Şirketin yetkili kurullarında görüşülerek yürürlüğe konulması gerekmektedir.