|
ÖZET: Kamu İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştirilen alımlarda muayene kabul işlemlerinin mevzuata uygun olarak yürütülmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı mal ve hizmet alımlarında muayene kabul komisyonlarının, işin uzmanı olmayan kişilerden oluşturulduğunu ortaya koymaktadır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, muayene ve kabul işlemlerinin en az üç kişilik uzman bir komisyon tarafından yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu durum, yüklenicinin teslim ettiği mal veya hizmetin kabulü için gerekli olan denetim süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini engellemektedir.
Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği, muayene kabul komisyonlarının en az üç uzman üyeden oluşmasını ve bu kişilerin işin niteliğine uygun niteliklere sahip olmasını şart koşmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, bazı harcama birimleri tarafından muayene ve kabul işlemlerinin, yeterlilik ve bilgiye sahip olmayan personel tarafından gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu durumun 2024 Mart ayındaki yerel seçimler sonrası yönetim değişikliği ve personel hareketliliğinden kaynaklandığını, sorunların giderildiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, muayene ve kabul komisyonlarının oluşturulmasında ve işlemlerin yürütülmesinde, ilgili mevzuat hükümlerine titizlikle uyulması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve hizmet kalitesinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kamu İhale Kanunu Kapsamında Yapılan Alımlarda Muayene Kabul İşlemlerinin Mevzuata Uygun Olarak Gerçekleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından yapılan bazı mal ve hizmet alımlarında mevzuatta öngörülen muayene kabul komisyonlarının işin uzmanı olmayan kişilerden oluşturulduğu görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasında; teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul işlemlerinin idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılacağı belirtilerek mal veya yapılan iş yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe, bunlara ilişkin muayene ve kabul işlemlerinin yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Görevlilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 28’inci maddesinde ise muayene ve kabul komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihtiyacın karşılanma sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin, görevlerini kanunî gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanacağı ifade edilmiştir.
Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Muayene ve kabul komisyonlarının kuruluşu” başlıklı 5’inci maddesinde;
“Muayene ve kabul komisyonları, yetkili makam tarafından, biri başkan olmak üzere en az üç (3) kişiden oluşturulur. İşin önemi ve özelliği dikkate alınarak komisyonun üye sayısı, toplam sayı tek olmak üzere yeteri kadar arttırılabilir.
Bu komisyonlarda görevlendirilecek olanların tamamının işin uzmanı olması zorunludur. Ancak, ilgili idarede yeterli sayıda veya işin özelliğine uygun nitelikte uzman personel bulunmaması durumunda, 4734 sayılı Kanuna tabi idarelerden uzman personel görevlendirilebilir.
İşin denetiminde bulunan kontrol teşkilatı üyeleri, muayene ve kabul komisyonlarında üye olarak görev alamaz. Ancak, kontrol teşkilatı üyelerinin muayene ve kabul komisyonu ile birlikte işyerinde, işyeri öngörülmeyen işlerde ise sözleşmesinde işin kabulü için belirlenen yerde hazır bulunması zorunludur.” denilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde ise;
“Muayene ve kabul komisyonu, 8 inci maddede belirtilen hükümlere göre kurulduğu tarihten itibaren, on (10) günü geçmemek üzere idarece belirlenen süre içinde işyerine, işyeri öngörülmeyen işlerde ise sözleşmesinde işin kabulü için belirlenen yere giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 44 – 49 uncu maddelerine göre inceler, muayene eder ve işin niteliğinin ihtiyaç göstermesi halinde gerekli gördüğü kısımların incelemesini ve gerekli görürse işletme ve çalışma deneylerini yapar. Kabule engel bir durum bulunmadığı takdirde, işin kabulünü yapar” düzenlemesi yer almaktadır.
Ayrıca Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nde yer verilen düzenlemelere benzer şekilde Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik ile Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nde de yer verilmiştir. Buna göre hizmet alımı, mal alımı ve yapım işlerinin muayene ve kabul işlemlerinde görevlendirilecek personelin işin uzmanı olması gerekmektedir. İdarede işin uzmanı personel bulunmaması durumunda ise 4734 sayılı Kanun kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarından uzman veya teknik eleman görevlendirilebilecektir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından yapılan bazı alımlarda ilgili muayene ve kabul komisyonlarının işin uzmanı kişiler tarafından oluşturulmadığı ve bazı harcama birimleri tarafından (İşletme ve İştirakler Müdürlüğü, Park ve Bahçeler Müdürlüğü, Kütüphane Müdürlüğü, Kreş Müdürlüğü ile Destek Hizmetleri Müdürlüğü) yapılan alımlarda işle ilgili yeterliliği ve bilgisi olmayan kurum kadrosundaki sürekli işçiler ile hizmet alımı kapsamındaki işçiler tarafından muayene ve kabul işlemlerinin gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, 2024 yılı Mart ayında yapılan mahalli idareler seçimi sonucunda Belediyede yaşanan yönetim değişikliği ve müteakiben yaşanan yoğun personel hareketi sonucunda söz konusu süreçlerde aksaklıklar yaşanabildiğini belirterek bu aksaklıkların giderildiğini ve uzmanlık gerektiren işlerde muayene ve kabul komisyonu oluşturulmasında mevzuata uygun işlem tesis edildiği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, muayene ve kabul komisyonunun oluşturulmasında ve muayene kabul işlemlerinin yapılmasında yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilmesi gerekmektedir.