Kamu İhale Kanunu Kapsamında Yapılması Gereken Alımların Bu Kanun Hükümleri Çerçevesinde Gerçekleştirilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Kamu İhale Kanunu Kapsamında Yapılması Gereken Alımların Bu Kanun Hükümleri Çerçevesinde Gerçekleştirilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirketin bazı mal ve hizmet alımlarının, piyasa fiyat araştırması yapılmadan tek bir firma belirlenerek ihale veya doğrudan temin usulü kullanılmadan, herhangi bir kanıtlayıcı evraka yer verilmeden yalnızca fatura karşılığı yapıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.” ifadesine yer verilmiştir.

Aynı Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’inci maddesinde; belediye şirketlerinin de bu Kanun’a tabi olduğu belirtilmiştir.

“Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü ile “Görevlilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 60’ıncı maddesinde; “5 inci maddede belirtilen ilkelere ve 62 nci maddede belirtilen kurallara aykırı olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyideler uygulanır. “ hükmüne yer verilmiştir.

Ayrıca mezkûr Kanun’un 3’üncü maddesinde Kanun’dan istisna olan durumlar, 18’inci maddesinde ihale usulleri ve 22’inci maddesinde doğrudan temin kapsamında yapılacak alımlar sayılmıştır.

Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinde; alım sonucuna ilişkin bilgilerin, en geç alımın yapıldığı ayı takip eden ayın onuncu gününe kadar Kamu İhale Kurumuna bildirilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere Uşak Belediyesi Personel Ltd. Şti.’nin Uşak Belediyesinin sermayesinin tamamına sahip olduğu tek ortaklı bir limited şirket olduğu dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi bir şirket olduğu, istisna kapsamında olmayan alımlarını ihale usulleriyle veya şartları taşıyorsa doğrudan teminle yapması gerektiği açıktır.

Yapılan incelemede, şirket tarafından yapılan alımların büyük bir kısmının herhangi bir onay belgesi, fiyat araştırması, Kamu İhale Kurumuna bildirim yapılması ve kanıtlayıcı evraka yer verilmeden yalnızca fatura karşılığı yapıldığı, aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere bazı alımların doğrudan temin limitinin altında kalmasına rağmen doğrudan temin yöntemi dahi kullanılmadan yapıldığı, bazı alımların ise doğrudan temin sınırının üstünde kalmasına rağmen ihalesiz bir şekilde doğrudan fatura karşılığında yapıldığı görülmüştür. Söz konusu husus 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda yer almasına rağmen İdare tarafından düzeltici işlem tesis edilmediği görülmüştür.

Tablo 4: Fatura Karşılığı Yapılan Alımların Listesi

Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği belirtilmiş ve 2024 yılının son çeyreği itibarıyla 4734 sayılı Kanun gereğince düzenlenmesi gereken belgelerin hazırlanarak alımların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir. Ancak, tabloda da görüleceği üzere, son çeyrek içerisinde bu tür örneklerin varlığı devam etmektedir.

Sonuç olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun öngördüğü müeyyidelerle karşı karşıya kalınmaması açısından alımların mevzuatta belirtilen usullerle yapılması gerekmektedir.