|
ÖZET: Kamu İhale Kanunu’na uygun olmayan alımlar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İl Belediyesi, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a) ve (b) bentlerine uygun şartlar oluşmadan alım gerçekleştirmiştir. Bu maddelere göre, doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihtiyaçların yalnızca belirli bir gerçek veya tüzel kişiden temin edilebileceği durumlarda ihale komisyonu kurma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, alım öncesinde bu durumun gerekçeleri detaylı bir şekilde açıklanmalı ve ilgili belgeler onay belgesine eklenmelidir.
Yapılan incelemelerde, eğitim hizmetleri ve çeşitli organizasyonlar için alımların gerçekleştirildiği, ancak bu alımların kapsamının yalnızca sanatçı temini ile sınırlı kalmadığı, organizasyonun diğer unsurlarını da içerdiği görülmüştür. Sanatçılardan alınan hizmetlerin, özel haklar gerektirmesi durumunda bile, organizasyon hizmetlerinin ihale usulleriyle temin edilmesi gerektiği belirlenmiştir. Ayrıca, bu alımlar için gerekli fiyat araştırmalarının yapılmadığı ve Tebliğ’de belirtilen belgelerin onay belgesine eklenmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a) ve (b) bentleri çerçevesinde gerçekleştirilecek alımların, mevzuatta belirtilen şartlara uygun olarak yapılması zorunludur. Kamu İdaresi, tüm müdürlüklerin bu konuda uyarıldığını ve mal ile hizmet alımlarında mevzuat hükümlerine uyulacağını belirtmiştir. |
BULGU: Kamu İhale Kanunu’nda Belirtilen Şartlar Sağlanmadan Alım Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin öngörülen şartlar oluşmamasına rağmen 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında alım yaptığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında yapılacak alımlarda; ihtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi durumunda, birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında yapılacak alımlarda; sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması durumunda, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edilebileceği düzenlenmiştir.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “İhtiyacın gerçek veya tüzel tek kişiden temini” başlıklı 11’inci maddesinde; ihtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi halinde, Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında alım yapılabileceği ve alım yapılmadan önce, alımın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebepleri ayrıntılı, net ve objektif bir biçimde ortaya konularak, anılan bentte belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan sebepler ayrıntılı şekilde belirtilip ve bu sebeplere ilişkin belgelerin onay belgesine ekleneceği ayrıca mal alımları için ihtiyacın niteliği, ihtiyaç konusu malın ayrıntılı teknik özellikleri ve ne amaçla kullanılacağı, bu amacı en az aynı verimlilik, etkinlik ve fonksiyonellikle karşılayabilecek diğer ürün/model/marka vb. bulunup bulunmadığı ile bulunmuyorsa sebepleri, ihtiyaç konusu malı satan başka firmaların olup olmadığı gibi hususların tespit edilip bunlara ilişkin belgelerin de onay belgesine ekleneceği düzenlenmiştir.
Aynı Tebliğ’in “İhtiyacın özel bir hakka sahip gerçek veya tüzel tek kişiden temini” başlıklı 12’nci maddesinde ise; sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili bilimsel, teknik, fikri veya sanatsal ve benzeri sebeplerle özel bir hakka sahip olması halinde, Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında alım yapılabileceği, bu nedenle, ihale konusu mal veya hizmet, bilimsel, teknik, fikri veya sanatsal ve benzeri sebeplerle ve özel hakların korunması nedeniyle sadece belirli bir mal tedarikçisi veya hizmet sunucusu tarafından sağlanabiliyorsa, anılan madde hükmüne göre ihtiyaçların doğrudan temin yoluyla karşılanabileceği, diğer usullerle temini mümkün olmayan bilimsel yayın, fikir ve sanat eseri, belirli bir akademik kişiden eğitim ve benzeri mal veya hizmetlerin Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında temin edilebileceği, Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında alım yapılmadan önce, bu Tebliğin 11’inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen işlem ve tespitlerin yapılmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; 22’nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında eğitim hizmeti, analiz kiti kimyasalı, hidromotor alımı gerçekleştirildiği, 22’nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında konser, sunum, imza ve söyleşi organizasyonu hizmet alımı yapıldığı, alım kapsamının yalnızca sanatçının getirtilmesine ilişkin olmadığı, yapılacak organizasyona ilişkin; ses, ışık, sahne kurulumunu sağlamak, kurulum ekibinin konaklama ve yemek giderlerini karşılamak, sanatçı iç ses kontrol ekipmanı , karbon, pyro, kulis raider, konaklama, backline ve ulaşım giderlerini karşılamak gibi unsurları da içerdiği tespit edilmiştir. Bu organizasyonlar kapsamında sanatsal ve benzeri sebeplerle özel bir hakka sahip olması halinde sanatçılardan hizmet alımının 22’nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında yapılabilecek olmasına rağmen hizmet alımının kapsamına organizasyona ilişkin diğer hizmetlerinde dahil edilmesi nedeniyle bu organizasyon hizmet alımlarının ihale usulleri ile temin edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca bu kapsamda yapılan alımlarda herhangi bir fiyat araştırmasının da yapılmadığı ve Tebliğ’de belirtilen belgelerin de onay belgesine eklenmediği görülmüştür. Gerekli şartlar sağlanmadan yapılan bu alımlar mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, tüm müdürlüklerin uyarıldığı, mal ve hizmet alımlarında mevzuat hükümlerine uyulacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında yapılacak alımların, mevzuatta belirtilen şartlara riayet edilerek gerçekleştirilmesi gerekmektedir.