|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Kamu İhale Kanunu’nun 22/f maddesi kapsamına girmeyen bazı ilaç alımlarının bu madde çerçevesinde gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. Özellikle acil müdahale gerektiren durumlarda kullanılan ilaç ve malzemelerin, hastaya özgü özellikleri ve kullanım süreleri nedeniyle doğrudan temin yoluyla sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım, hem idarelerin hem de hastaların mağduriyetini önlemek amacı taşımaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda ihtiyaç duyulan ilaç, aşı, serum gibi malzemelerin doğrudan temin edilmesi mümkündür. Ancak, bu alımların gerçekleştirilmesi için “stoklama imkanı bulunmamak” veya “acil durum” gibi şartların sağlanması gerekmektedir. Sayıştay raporunda, Döner Sermaye İşletmesi’nin bazı ilaç alımlarını bu koşullara bakılmaksızın doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, yıllık ilaç ihtiyaçlarının büyük bir kısmının Devlet Malzeme Ofisi aracılığıyla karşılandığını, ancak acil durumlarda Hastane Eczanesi talepleri doğrultusunda doğrudan temin yoluna gidildiğini belirtmiştir. Bununla birlikte, stoklama imkanı bulunan ilaçların alımlarında Kamu İhale Kanunu’nun temel ihale usullerine uyulması gerektiği ifade edilmiştir. |
BULGU: Kamu İhale Kanunu’nun 22/f Maddesi Kapsamına Girmeyen Alımların Bu Madde Kapsamında Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Döner Sermaye İşletmesi tarafından, stoklanmasının ekonomik olup olmadığına bakılmaksızın bazı ilaç alımlarının 4734 sayılı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin (f) bendine göre gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (f) bendinde; özellikle hayati önemi haiz olan ve acil müdahale gerektiren kalp ve ortopedi ameliyatlarında kullanılan ilaç ve malzemelerin özellikleri, boyutları ve nitelikleri kullanılacak hastaya göre değiştiğinden ya da belli bir kullanım süresi bulunmasından dolayı bu süre içinde kullanılmaları zorunlu olduğundan; hem idare yararı hem de hastaların mağdur edilmemesi açısından bu gibi ilaç ve malzemelerin ihale yoluyla önceden temin edilerek stoklanması yerine, ihtiyaç duyulduğunda doğrudan temin edilmesi öngörülmektedir. Yine acil vakalarda kullanılma zorunluluğu bulunan, ancak, o an için hastanede bulunmayan ilaç, aşı, serum, antiserum, ortez, protez, tıbbi sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemelerin alımında gecikmelere neden olunduğundan bu malzemelerin ivedilikle sağlanarak hastaya zamanında müdahale yapılabilmesine imkan tanınmaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İlaç, tıbbi sarf malzemeleri ile test ve tetkik sarf malzemesi alımları” başlıklı 22.7’nci maddesine göre; Kanun’un 22’nci maddesinin (f) bendinde yer alan hüküm çerçevesinde; özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımlarının doğrudan temin yoluyla karşılanması mümkün bulunmaktadır.
Bu kapsamda alım yapılabilmesi için, “özelliğinden dolayı stoklama imkanı bulunmamak” veya “acil durum” koşulu aranmaktadır. Şartlardan biri oluşmadığı takdirde Kanun’un 22/f bendi kullanılarak alım yapılamayacaktır. Döner Sermaye İşletmesi tarafından ilaç alımlarının bir kısmının Kanun’da belirtilen şartlardan birinin varlığına bakılmaksızın doğrudan temin yöntemiyle tedarik edildiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında; yıllık ilaç ihtiyacının büyük bir kısmının Devlet Malzeme Ofisi üzerinden alımlar ile sağlandığı, DMO’dan da temin edilemeyen ilaçlar için Hastane Eczanesinin talepleri doğrultusunda sağlık hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi için doğrudan temin ile alım yapıldığı, ancak günübirlik tedaviler dahil yatarak tedavilerde kullanılacak kanser ilaçlarının (antineoplastik ilaçların) veya benzer ilaçların özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan ilaçlar kapsamında değerlendirilmesi ve Üniversite hastanelerinin nakit yetersizliğinden dolayı ödeme gücünün zayıflaması ve firmalar tarafından icra yoluna gidilmesi ve bunun da kamu zararı oluşturmasından dolayı ihale yapmaktansa 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi çerçevesinde alım yapıldığı ve Sayıştay raporuna tekrar bu konuların dahil olmaması için gerekli özen ve dikkatin gösterileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat gereği stoklama imkanı bulunan ve acil durum koşulu oluşmayan ilaç alımlarıda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen temel ihale usullerinin uygulanması gerekmektedir.