|
ÖZET: Kamu İhale Kanunu’nun 3-g istisna hükmüne dayanarak gerçekleştirilen alımların, belirlenen üst limitin aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddesi, belediye şirketlerinin ticari ve sanayi faaliyetleri çerçevesinde, 2024 yılı için 95.508.971,00 TL’yi geçmeyen mal veya hizmet alımlarını istisna kapsamına almaktadır. Ancak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 4.3.3. maddesi, bu alımların yıllık planlamasının yapılması gerektiğini ve toplam maliyetin istisna limitinin altında kalması gerektiğini vurgulamaktadır. Aksi takdirde, planlanabilen yıllık ihtiyaçların bölünmesi, yasal bir ihlal oluşturacaktır.
Yapılan incelemeler sonucunda, iş makinası ve binek ile ticari araç alımlarının, 4734 sayılı Kanun’un 3-g bendi çerçevesinde gerçekleştirildiği ancak toplam sözleşme tutarlarının istisna limitinin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Bu durum, alımların yıllık planlamasının yapılmadan, kısımlara bölünerek istisna hükmü kapsamında gerçekleştirilmesinden kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 3-g maddesi gereğince, yıllık ihtiyaçların belirlenmesi ve istisna limitinin aşılmaması gerektiği, bu limitin üzerinde kalan alımların ise açık ihale yöntemiyle gerçekleştirilmesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Kamu İhale Kanunu’nun 3-g İstisna Hükmüne Dayanılarak Yapılan Alımlarda Üst Limitin Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (g) bendine dayanılarak gerçekleştirilen alımların istisna limiti üzerinde olduğu görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendinde; belediye şirketlerinin ticarî ve sınaî faaliyetleri kapsamında; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 2024 yılı için 95.508.971,00 TL’yi aşmayan mal veya hizmet alımları Kamu İhale Kanunu’nun kapsamı dışında tutulmuştur.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 4.3.3’üncü maddesinde ise idarelerin bu bent kapsamında gerçekleştirecekleri ve yıllık planlama yapılabilen (yıl boyunca alınması gereken) mal ve hizmet alımlarına ilişkin değerlendirme, bu mal ve hizmetlerin yıllık toplam yaklaşık maliyeti dikkate alınarak yapılacak ve bu çerçevede söz konusu alımların anılan bent kapsamında yapılıp yapılmayacağına karar verileceği ve dolayısıyla planlanabilen yıllık ihtiyaçların bu bent kapsamında gerçekleştirmek amacıyla bölünmesi Kanuna açık aykırılık oluşturacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde; istisna alımlarının, yıllık ihtiyaçların belirlenerek sözleşme bedeli veya yaklaşık maliyetin istisna limiti dahilinde ise yapılmasını mümkün kılmaktadır. Aşağıdaki tabloda alımların listesi gösterilmektedir.
Tablo 3: Açık İhale Usulü ile Satın Alınması Gerekirken İstisna Kapsamında Yapılan Alımlar
| İşin adı | Alım Yapılan Firma | Alım Usulü | Tutarı (TL) |
| İş Makinası Alımları | E.. Firması | İstina (3/g) | 26.659.750,00 |
| İş Makinası Alımları | S..Firması | İstina (3/g) | 132.730.066,00 |
| Binek ve Ticari Araç Alımları | O…. Firması | İstina (3/g) | 551.403.962,00 |
| Binek Araç Alımları | G…. Firması | İstina (3/g) | 16.040.083,00 |
İstisna kapsamında yapılan alımların incelenmesi neticesinde; iş makinası alımları, binek ve ticari araç alımların 4734 sayılı Kanun’un 3 (g) bendi çerçevesinde gerçekleştirildiği ve KDV hariç sözleşme tutarları toplamının istisna limitinin üzerinde olduğu tespit edilmiş olup bu alımların yıllık planlamasının yapılarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre açık ihale şeklinde gerçekleştirilmesi gerekirken kısımlara bölünerek istisna hükmü çerçevesinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak; 4734 sayılı Kanun’un 3 (g) maddesi kapsamında yapılacak alımlarda yıllık olarak belirlenen istisna limitinin aşılmaması ve yıllık ihtiyaca göre istisna limitinin üstünde olacağı düşünülen alımların Kanun kapsamındaki açık ihale yöntemiyle yapılması gerekmektedir.