| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idareleri doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan alımlarda, mevzuatta belirlenen %10’luk harcama sınırını aşmış ve bu aşım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş almamıştır. Mal alımı ve hizmet alımı için toplamda 4.982.641,95 TL’lik bir limit aşımı tespit edilmiştir. Bu durum, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na aykırıdır. |
BULGU: Kamu İhale Kurulundan Uygun Görüş Alınmaksızın Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü İle Yapılan Alımlara İlişkin Yasal Limitlerin Aşılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin mevzuatta öngörülen %10’luk sınırı aşmasına rağmen, aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun, “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı belirtilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili bölümünde ise, bu hususla ilgili olarak aşağıdaki düzenlemeye yer verilmiştir; “Buna göre, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (ı) bendine göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21 inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22 nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin % 10 unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendi ve 22 nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde kurum ve kuruluşlar, yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarını dikkate alacaklardır. Kurum ve kuruluşlar, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı % 10 oranını hesaplayacaklardır. Burada önemli olan husus, ilgili veya bağlı birimlerin değil kurum veya kuruluşun toplam ödeneklerinin % 10’unun aşılıp aşılmamasıdır.”
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işi harcamaları için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanması gerekmektedir.
Yukarıda yer alan madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 4734 sayılı Kanun kapsamında olan kurumların, Kanunun 21/f ve 22/d maddelerinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapacakları harcamaların yıllık toplamının idarenin bütçesine bu amaçla konulacak ödeneklerin % 10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşması mümkün değildir.
Tablo 5: 4734 sayılı Kanunun 21/f ve 22/d Maddeleri .Kapsamında Yapılan Alımlar
| Ödeneğin Niteliği | Toplam Ödenek Tutarı | Toplam Ödeneğim % 10’u (Limit) | 2022 Yılı 21/f ve 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı | Limiti Aşan Tutar (TL) |
| Mal Alımı | 16.742.216,00 | 1.674.221,60 | 3.242.627,99 | 1.568.406,39 |
| Hizmet Alımı | 34.374.250,00 | 3.437.425,00 | 6.851.660,56 | 3.414.235,56 |
| Yapım İşleri | – | – | – | – |
| TOPLAM | 51.116.466,00 | 5.111.646,60 | 10.094.288,55 | 4.982.641,95 |
Yapılan incelemede, Kurumun 2022 yılı bütçesine aktarma suretiyle konulan ödenekler de dahil olmak üzere; 16.742.216,00 TL tutarında mal alımı için ödenek konulduğu, anılan kapsamda 3.242.627,99 TL mal alımı yapılarak limitin 1.568.406,39 TL aşıldığı; hizmet alımı için aktarmalar da dahil olmak üzere 34.374.250,00 TL ödenek konulduğu, anılan kapsamda 6.851.660,56 TL hizmet alımı yapılarak limitin 3.414.235,56 TL aşıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Buna göre, Kamu İhale Kurulundan herhangi bir uygun görüş alınmadan bütçeye konulan ödeneğin toplam olarak 4.982.641,95 TL aşılarak harcama yapılması anılan mevzuat hükmüne aykırıdır.
Bu itibarla, 4734 sayılı Kanunun 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılan harcamaların yıllık toplamının mevzuatta öngörülen % 10’luk sınırı aşması halinde, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşünün alınması gerekmektedir.