ÖZET: Kamu İhale Mevzuatı çerçevesinde yapılan denetimlerde, 2022 yılı içerisinde bir Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kanunun 5. maddesi, mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin eşik değerlerin altında kalmamak kaydıyla bir arada ihale edilemeyeceğini vurgulamaktadır. Ancak belediyenin, aynı veya benzer tarihlerdeki alımları kısımlara ayırarak bu kuralları ihlal ettiği gözlemlenmiştir.

Denetim raporunda, belediyenin çeşitli mal ve hizmet alımlarının yanı sıra yapım işlerini de doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği örneklerle desteklenmiştir. Örneğin, güvenlik kamera sistemleri ve altyapı çalışmaları gibi benzer nitelikteki alımların farklı tarihlerde ve yüklenicilerden temin edildiği belirtilmiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından sorun teşkil etmektedir.

Sonuç olarak, idarenin ihtiyaçlarını daha iyi planlayarak, aynı nitelikteki mal, hizmet alımları ve yapım işlerini tek seferde ihale yöntemiyle gerçekleştirmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu yaklaşım, hem mevzuata uyum sağlamak hem de kamu kaynaklarının verimli kullanımını artırmak açısından önem taşımaktadır.

BULGU: Kamu İhale Mevzuatında Belirtilen Parasal Limitlerin Altında Kalacak Şekilde Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinin Kısımlara Bölünmesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediyenin mal ve hizmet alımlarına ilişkin işlemleri incelendiğinde bazı alımların, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek, ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; ihalelerde açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usullerinin temel ihale usulleri olduğu, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin, 2022 yılı içinde aynı veya birbirine yakın tarihlerde aynı nitelikteki mal, hizmet alımları ve yapım işlerini, aynı ya da farklı yüklenicilerden, ihale usulü yerine kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. İdarenin kısımlara bölerek gerçekleştirdiği alımlara ilişkin örneklere benzer grupları itibarıyla aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 11: Kısımlara Bölünen Aynı Nitelikteki Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşleri

Grup
No
İşin Adı Alım Türü Alım Tarihi Alım Bedeli (TL)
1 Park ve Bahçeler Müd. Fidanlık kamera sistemi kurulması Mal 06.05.2022 34.800,00
1 Belediyemizin servis otobüslerine güvenlik kamera sistemi kurulması Mal 15.06.2022 95.731,00
1 Küçük hayvan rehabilitasyon merkezine kamera sistemi kurulması Mal 30.06.2022 211.525,00
1 Canlı hayvan pazarı altyapı ve kamera sisteminin kurulması Mal 10.08.2022 202.595,00
2 Belediye katlı otopark inşaatında temel hafriyat işlemleri için kırıcılı iş makinası kiralanması işi Hizmet 05.04.2022 189.000,00
2 İlçemiz Alibey mahallesi 262 ada 76 parselde yapımı planlanan belediye hizmet binası ve katlı otoparkın temel hafriyat işlemlerinin yapılması işi Yapım işleri 05.04.2022 210.090,00
3 Alibey mah. Mülkiyeti belediyemize ait yapımı devam eden ek hizmet binasının temel ve betonarme sistemlerinin yalıtımının yapılması Yapım işleri 17.05.2022 187.200,00
3 İlçemiz Alibey mah. Hasan korsan sokağa cepheli idaremize ait yapımı devam eden inşaatımızda zemin sularının drene edilmesi işi Yapım işleri 17.05.2022 184.750,00
4 İlçemiz genelinde altyapı, parke taşı, asfalt yer hazırlığı ve yol yapım çalışmalarında kullanılmak üzere nakliye ve malzeme firmaya ait olmakla beraber, balast, stabilize ve mekanik malzeme alımı Mal 10.02.2022 114.914,25
4 İlçemiz genelinde altyapı, parke taşı, asfalt yer hazırlığı ve yol yapım çalışmalarında kullanılmak üzere nakliye ve malzeme firmaya ait olmakla beraber balast stabilize ve mekanik malzeme alımı. Mal 28.02.2022 208.847,50
4 İlçemiz genelinde altyapı, parke taşı asfalt yer hazırlığı ve yol yapım çalışmalarında kullanılmak üzere nakliye ve malzeme firmaya ait olmakla beraber, balast stablize ve mekanik malzeme alımı Mal 25.05.2022 200.724,00
4 İlçemiz genelinde yol bakım onarımda kullanılmak üzere nakliye ve malzeme firmaya ait olmak suretiyle kalker esaslı mekanik malzeme alımı Mal 25.05.2022 208.566,00
5 Ot kurutma ilacı ve sırt pompası alımı Mal 13.04.2022 206.950,00
5 Ot kurutma ilacı alımı Mal 8.06.2022 205.200,00

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, parasal limitlere dikkat edilerek satın alma yapıldığı, öngörülemeyen acil durum gerektiren satın almalarda ihtiyaca binaen münferit alımların yapıldığı, bundan sonraki süreçte gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin ihtiyaç planlaması yaparak tek seferde yapabileceği aynı nitelikteki mal, hizmet alımları ve yapım işlerini ihale yoluyla gerçekleştirmesi gerekmektedir.