|
ÖZET: Kamu İhale Mevzuatına göre, bazı mal alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, ihale süreçlerinde açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usullerinin esas alındığını belirtirken, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceğini vurgulamaktadır. Ayrıca, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 4. maddesi de benzer şekilde bu tür bölünmelere izin vermemektedir.
Doğrudan temin yöntemi, belirli parasal limitler çerçevesinde kullanılabilen özel bir alım yöntemidir. Ancak, bu limitlerin aşılması durumunda ihtiyaçların ihale yoluyla karşılanması gerekmektedir. 2024 yılı içerisinde, aynı nitelikteki mal alımlarının farklı yüklenicilerden doğrudan temin yöntemiyle tedarik edildiği gözlemlenmiştir. Bu durum, Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen temel ilkelerin ihlal edildiğini göstermektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. İdarenin, ihtiyaç planlaması yaparak benzer nitelikteki alımları doğrudan temin yerine ihale yoluyla gerçekleştirmesi, hem kaynak tasarrufu sağlamakta hem de mevzuata uygun hareket etmektedir. |
BULGU: Kamu İhale Mevzuatında Belirtilen Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal Alımlarının Kısımlara Bölünmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu idaresi tarafından gerçekleştirilen bazı mal alımlarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine uyulmadan kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ile belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Temel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde, eşik değerlerin veya parasal limitlerin altında kalmak ya da bu Yönetmelik’te yer alan diğer hükümlerin uygulanmasından kaçınmak amacıyla mal alımlarının kısımlara bölünemeyeceği açıkça belirtilmiştir.
Kamu İhale Kanunu’na dayanılarak çıkarılan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğin “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesine göre; Kanunun 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği belirtilmiştir.
Doğrudan temin yöntemi bir ihale usulü değil özel bir alım yöntemidir ve idare ihtiyaçlarını belli limitler dâhilinde bu yöntemle karşılayabilir. Bu limitin aşılacağının tespit edildiği durumlarda ise ihtiyacın ihale yoluyla giderilmesi gerekmektedir. İdare tarafından 2024 yılı içinde aynı veya birbirine yakın tarihlerde, aynı nitelikteki mal alımlarının aynı ya da farklı yüklenicilerden doğrudan temin (22/d) usulüyle tedarik edildiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından ihale kapsamında yapılabilecek işlerin kısımlara bölünerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin d bendinde belirtilen parasal limitlerin altında kalmak suretiyle doğrudan temin yönteminin kullanılması 4734 sayılı Kanun’da belirtilen uyulması gereken temel ilkelerin göz ardı edilmesi anlamına gelmektedir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmalara başlanacağı ifade edilmiştir.
İdarenin ihtiyaç planlaması yaparak tek seferde yapabileceği aynı nitelikteki alımlarını doğrudan temin yerine ihale yoluyla alması, kaynak tasarrufu ve temel ilkelere uygun hareket edilmesi bakımından uygun olacaktır.