|
ÖZET: Kamu İhale Mevzuatına göre, bazı mal alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırıdır. Bu kanunun 5. maddesi, ihalelerin açık ihale usulü veya belli istekliler arasında yapılması gerektiğini belirtirken, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceğini vurgular. Ayrıca, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği de benzer bir şekilde, bu tür bölünmelerin yasak olduğunu ifade etmektedir.
2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında, bazı ilçe belediyelerinin aynı veya benzer tarihlerde, aynı nitelikteki mal alımlarını doğrudan temin yöntemiyle tedarik ettiği tespit edilmiştir. Bu durum, Kamu İhale Kanunu’nun 22/d bendinde belirtilen parasal limitlerin altında kalmak amacıyla yapılan bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. İdare, bu bulgulara ilişkin gerekli adımların atılacağını belirtmiş, ancak ihtiyaçların tek seferde ihale yoluyla karşılanmasının daha uygun olacağına dair önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak, kamu idaresinin ihtiyaç planlamasını etkin bir şekilde yaparak, doğrudan temin yerine ihale yöntemini tercih etmesi, hem kaynak tasarrufu sağlanmasına hem de mevzuata uyulmasına katkıda bulunacaktır. Bu yaklaşım, kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasına olanak tanıyacaktır. |
BULGU: Kamu İhale Mevzuatında Belirtilen Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal Alımlarının Kısımlara Bölünmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu idaresi tarafından gerçekleştirilen bazı mal alımlarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine uyulmadan kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ile belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Temel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde, eşik değerlerin veya parasal limitlerin altında kalmak ya da bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümlerin uygulanmasından kaçınmak amacıyla mal alımlarının kısımlara bölünemeyeceği açıkça belirtilmiştir.
Kamu İhale Kanunu’na dayanılarak çıkarılan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğin “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesine göre; Kanunun 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği belirtilmiştir.
Doğrudan temin yöntemi bir ihale usulü değil özel bir alım yöntemidir ve idare ihtiyaçlarını belli limitler dâhilinde bu yöntemle karşılayabilir. Bu limitin aşılacağının tespit edildiği durumlarda ise ihtiyacın ihale yoluyla giderilmesi gerekmektedir. İdare tarafından 2024 yılı içinde aynı veya birbirine yakın tarihlerde, aynı nitelikteki mal alımlarının aynı ya da farklı yüklenicilerden doğrudan temin (22/d) usulüyle tedarik edildiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından aynı ihalede bir defada olabilecek işlerin kısımlara bölünerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d bendinde belirtilen parasal limitlerin altında kalmak suretiyle doğrudan temin yönteminin kullanılması 4734 sayılı kanunda belirtilen uyulması gereken temel ilkelerin göz ardı edilmesi anlamına gelmektedir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmalara başlanacağı ifade edilmiştir.
İdarenin ihtiyaç planlaması yaparak tek seferde yapabileceği aynı nitelikteki alımlarını doğrudan temin yerine ihale yoluyla alması, kaynak tasarrufu ve temel ilkelere uygun hareket edilmesi bakımından uygun olacaktır.