Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Bildirilen Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Yönelik Burs Ödemelerinin Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünce Herhangi Bir Değerlendirmeye Tabi Tutulmaksızın Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Bildirilen Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Yönelik Burs Ödemelerinin Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünce Herhangi Bir Değerlendirmeye Tabi Tutulmaksızın Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından kamu kurum ve kuruluşları adına verilen bursların mevzuatta öngörülen değerlendirme kriterlerine tabi tutulmadan ödendiği görülmüştür.

Yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdi yardım verilmesiyle ilgili esas ve usuller, 06.03.2004 tarih ve 25394 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun ile düzenlenmiştir.

5102 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinde;

“Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.

Genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadî teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tâbi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları birinci fıkrada belirtilen yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdî yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirirler.

Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli idareler ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kurum ve kuruluşlarca bildirilen öğrencilere ödeme yapılabilmesi için bu kurum ve kuruluşlarca gerekli meblağ, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca belirlenen ödeme tarihinden en geç otuz gün öncesine kadar, Kurum hesabına yatırılır.”

denilmektedir.

Söz konusu madde hükmü gereğince; kapsama giren kamu kurum ve kuruluşları her yıl ilgili mevzuatlarına göre burs verilmesini öngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini Bakanlığa bildirmekte, bildirimi yapılan öğrencilere Bakanlık tarafından ödeme yapılabilmesi de ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca gerekli meblağın Bakanlık hesaplarına yatırılması ile mümkün olabilmektedir.

Bu kapsamda, 2024 yılı Mayıs ayı itibariyle 13 farklı kamu kurum ve kuruluşu tarafından toplam 2.427 yüksek öğrenim öğrencisi burs verilmesi amacıyla Bakanlığa bildirilmiş ve ilgili kurum ve kuruluşlarca 10.528.928,22 TL’lik meblağ Bakanlık hesaplarına yatırılmıştır.

03.11.2023 tarih ve 32358 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs Yönetmeliği; Gençlik ve Spor Bakanlığından burs alma şartlarını taşıyan öğrenciler ile 5102 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrencilere burs verilmesi, bursun kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin usul ve esaslara yönelik düzenlemeler içermektedir.

İlgili Yönetmelik’in “Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak işlemler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan;

“5102 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının mevzuatı gereği burs verilmesini öngördükleri öğrencilerin bu Yönetmelikle belirlenen şartları taşıması gerekir. Bu Yönetmelik hükümleri kapsamında bursu kesilen öğrenciler, Bakanlık tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirilir.”

şeklindeki hükümden, kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatları gereğince burs verilmesini öngördükleri öğrencilerin, gerek burs verilmesinden önce gerekse burs devam ettiği sürece, Yönetmelik’te yer alan kriterler çerçevesinde Bakanlık tarafından ayrıca değerlendirmeye tabi tutulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Ancak yapılan incelemelerde; 2022 yılı Ocak ayına kadar kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilen öğrencilere yönelik burs ödemelerinin Bakanlık tarafından Burs Yönetmeliği’nde yer alan kriterlere tabi tutularak yapıldığı, 2022 yılı Ocak ayı itibariyle ise burs ödemelerinin herhangi bir değerlendirmeye tabi tutulmaksızın gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.

5102 sayılı Kanun ile burs ve kredilerin tek elden verilmesi ve çeşitli kurum ve kuruluşlarca yapılan burs-kredi ödemelerinde mükerrerliğin önlenmesi, kamu kaynaklarının adil ve dengeli dağılımı sağlanarak daha çok sayıda öğrenciye ulaşılması hedeflenmektedir.

Diğer taraftan, kamu kurum ve kuruluşlarınca kendisine burs verilmek üzere Bakanlığa bildirilen yüksek öğrenim öğrencileri ile Bakanlık tarafından kendisine burs verilen öğrencilerin bursun verilmesi ve bursun devamı süreçlerinde aynı kriterler çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutulması fırsat eşitliği ilkesinin de bir gereğidir.

Kamu idaresi tarafından, kamu kurum ve kuruluşlarınca verilen bursların Yönetmelikte belirtilen değerlendirme kriterlerine tabi tutularak ödemesinin yapılmasını sağlamak üzere, Bakanlıktan burs/kredi alan öğrencilerle ilgili iş ve işlemlerin yürütüldüğü sistem içerisinde gerekli düzenlemelerin yapılacağı ifade edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen bursların önceki yıllarda olduğu gibi Yönetmelikte belirtilen değerlendirme kriterlerine tabi tutularak ödemesinin yapılması gerekmektedir.