Kamu Kurumlarına İlişkin Hazırlanan Verimlilik Etkinlik ve Performans Değerlendirme Raporlarının Kapsamlı Olmaması (Sayıştay)

BULGU: Kamu Kurumlarına İlişkin Hazırlanan Verimlilik Etkinlik ve Performans Değerlendirme Raporlarının Kapsamlı Olmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca hazırlanan ve ildeki Kamu kurumlarının, kaynakların etkin ve verimli kullanılması ile stratejik hedefler ve performans programlarına ilişkin değerlendirme raporları, kapsamlı olarak hazırlanmamaktadır.
2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyesi bulunan illerde il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırılarak yerine, 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 28’nci maddesine hüküm eklenmek suretiyle valiye bağlı olarak kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları kurulmuştur.
Kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılması, izlenmesi ve koordinasyonu, acil çağrı, afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve yürütülmesi, ilin tanıtımı, gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı yatırımların yapılması ve koordine edilmesi, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik edilmesi ve bunların denetlenmesini gerçekleştirmek bu Başkanlıkların görevleri arasında sayılmıştır.
Kanun hükmü ile Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına merkezi idarenin adli ve askeri teşkilat dışında taşradaki tüm birimlerinin hizmet ve faaliyetlerinin etkinliği, verimliliği ve kurumların stratejik plan ve performans programlarına uygunluğu ile ilgili rapor hazırlama görevi de verilmiştir. Yıllık olarak hazırlanan sözkonusu raporlar, valinin değerlendirmesiyle birlikte bu kurumların bağlı veya ilgili olduğu bakanlığa gönderilmektedir.
Merkezi idarenin adli ve askeri teşkilatı dışındaki taşra birimlerinin yürüttükleri hizmet ve faaliyetlerin etkinlik, verimlilik ve stratejik plan ve performans programlarına uygunluk açısından değerlendirildiği raporu hazırlamak ve valinin değerlendirmesi ile birlikte ilgili bakanlıklara gönderilmesiyle ilgili husus, Başkanlıkların Yetki Ve Sorumlulukları İle Çalışma Usul Ve Esaslarına Dair Yönetmelikte de yer almıştır.
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının bütçe ve muhasebe işlemleri bu hususa ilişkin olarak çıkarılan yönetmelik çerçevesinde yürütülmekte olup, bu yönetmelikte hüküm bulunmayan haller için 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri kıyasen uygulanmaktadır.
5018 sayılı Kanuna tabi Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin bütçeleri bu Kanun’un 17’nci maddesinde çerçevesi belirlendiği üzere, kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanır, uygulanır ve kontrol edilir.
5018 sayılı Kanun’un 9’ncu maddesinde ise kurumların hazırlayacakları stratejik plan ve performans programına ilişkin açıklamalar yer almıştır. Buna göre stratejik plan, idarelerin orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını içerir.
Performans programı ise, bir kamu idaresinin program dönemine ilişkin performans hedeflerini, bu hedeflere ulaşmak için yürütecekleri faaliyetler ile bunların kaynak ihtiyacını ve performans göstergelerini içeren programdır.
Kamu idarelerin, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için
bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini, stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorunda oldukları yine Kanunun aynı maddesinde ifade edilmiştir.
İdarelerin bütçeleri ile stratejik plan ve performans programlarını izlemek ve değerlendirmek amacıyla nesnel, sistematik ve düzenli olarak veri toplanır ve analiz edilir. İzleme ve değerlendirme sonuçları idare faaliyet raporlarında gösterilir.
Kamu idarelerince hazırlanması zorunlu olan faaliyet raporlarına ilişkin hükümler ise yine 5018 sayılı Kanunun 41’nci maddesinde yer almaktadır. Buradaki hükümlere göre faaliyet raporları, kullanılan kaynakları, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaları, stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyetleri ve performans bilgilerini içerecek şekilde düzenlenir.
Yatırım izleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına ilişkin olarak, kaynaklarını etkin ve verimli kullanımı, stratejik plan ve performans programının belirlenen hedefler kapsamında değerlendirilmesi konularında raporlar hazırlanmıştır. Bu raporlar Başkanlık tarafından da ayrıca değerlendirilmiştir.
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarınca hazırlanan kamu kurumları nı değerlendirme raporlarında kaynakların verimli ve etkin kullanılmasına yönelik ayrıntılı açıklamalara yer verilmelidir. Hazırlanan stratejik amaçların kalkınma planları, yatırım programları gibi üst düzenlemelere ve bütçelere uygun olup olmadığı değerlendirilmelidir. Yine performans programı göstergelerinin nicel verilerle ölçülebilir, faaliyetlerin maliyet ve bütçe kaynakları bakımından uygulanabilir olup olmadığına ilişkin değerlendirmeler yapılmalıdır.
Başkanlıkça ildeki kamu kurumlarına ilişkin olarak düzenlenen, Kamu Yatırımları, Stratejik Plan ve Performans Programı Hedeflerine Yönelik Kurumsal Değerlendirme Raporlarında sadece özet bilgilere yer verilmiştir. Kurumun toplam kaç performans göstergesi olduğu, bu göstergelerin kaçının gerçekleştiği belirtilerek yılı performans programı kapsamında yer alan hedeflere ait faaliyetlerin yüzde olarak gerçekleşme oranı açıklanmıştır.
Bu nedenlerle, Kurumca düzenlenen değerlendirme raporlarının açıklanan hususları da kapsayacak şekilde düzenlenmesi, kamu kaynaklarının verimli ve etkin kullanıldığının belirlenmesi açısından daha uygun olacaktır.