|
ÖZET: Kamu kurumlarına ait vadesi geçmiş su ve atık su alacaklarının tahsilatında mevzuata uygun hareket edilmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, üst yöneticilerin kaynakların etkin ve verimli kullanımını sağlamakla yükümlü olduğunu belirtirken, mali hizmetler biriminin de gelirlerin zamanında ve eksiksiz tahsilinden sorumlu olduğunu vurgulamaktadır. Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün yönetmelik hükümleri, su tüketimi tahakkuklarının en fazla üç ayda bir yapılmasını ve süresi içinde tahsil edilmesini öngörmektedir.
Yapılan denetim sonucunda, 31 Aralık 2024 itibarıyla kamu kurumlarından tahsil edilmesi gereken vadesi geçmiş alacak tutarının 2.931.029,86 TL olduğu ve bu alacaklara ilişkin gecikme zammının 676.640,92 TL olarak hesaplandığı belirlenmiştir. Ancak, bu alacakların tahsilatına yönelik işlemlerin yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmediği ortaya çıkmıştır. İdare, bu durumu kabul ederek, vadesi geçmiş alacakların tahsilatına yönelik işlemlerin başlatıldığını ve yönetmelik çerçevesinde devam edeceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, kamu kurumlarından vadesi geçmiş alacakların tahsilatına ilişkin işlemlerin, ilgili mevzuat ve yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde yürütülmesi, mali hizmetler birimi ve üst yöneticilerin sorumluluğundadır. Bu bağlamda, idarenin alacakların takibi ve tahsilatına yönelik süreçleri etkin bir biçimde yürütmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kamu Kurumlarından Vadesi Geçmiş Su, Atık Su Alacaklarının Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kamu kurumlarına ait vadesi geçmiş su, atık su alacaklarının tahsilatına ilişkin iş ve işlemlerin mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde;
“Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde ise “Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.” hükmüne yer verilmiş, “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde de “İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek” mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin;
“Tahakkuk ve tahsilat” başlıklı 13’üncü maddesinde “MARSU Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu Kararı ile su tüketimi tahakkuk ve tahsilâtlarını üst sınırı 3 ayı geçmeyen dönemlerde yapar. Sürelerin saptanmasında Genel Müdürlük yetkilidir.”
“Dönemsel tahakkuk” başlıklı 14’üncü maddesinde “Her abonenin tükettiği su ve atık su miktarı, sayaçları periyodik bir şekilde okunup, bir önceki okuma ile arasındaki fark alınarak tahakkuklara esas alınacak abone tüketimi bulunur. Su tüketim bedeli, atık su bedeli, bakım ücreti ve diğer yasal alacaklar gösterilerek yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk yapılıp, fatura düzenlenerek süresi içerisinde tahsil edilir.”
“Zamanında ödenmeyen borçlar” başlıklı 50’nci maddesinde ise;
“(1) Aboneler, tahakkuk eden fatura bedellerini bildirimde belirtilen son ödeme gününe kadar ödemekle yükümlüdür. Abonelikte kimse bulunmazsa abonelik adresine borç bildirimi bırakılmakla aboneye bildirim yapılmış sayılır.
(2) Borcunu ödemeyen abonelere aşağıdaki yaptırımlar uygulanır:
a) Fatura bedellerini bildirimde belirtilen son ödeme tarihine kadar ödemeyen abonelerin suları kapatılabilir.
Süresinde ödenmeyen fatura bedelleri, 21/7/1953 tarihli ve 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51′ inci maddesinde belirtilen oranda aylık gecikme zammı günlük hesaplanıp birlikte yasal yollardan tahsil edilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; üst yöneticiler sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu olup bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirmekle yükümlüdürler. Mali hizmetler birimi de Kanun’un 60’ıncı maddesi gereği gelirlerin tahakkuk ve tahsilatına ilişkin işlemlerin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur. Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre de; su tüketimi tahakkuk ve tahsilâtlarının üst sınırı (3) ayı geçmeyen dönemlerde yapılması, su tüketimi, atık su, bakım ücreti ve diğer yasal alacakların yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk ettirilerek faturada gösterilen süre içerisinde tahsil edilmesi, süresinde ödenmeyen fatura bedellerinin 6183 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinde belirtilen oranda aylık gecikme zammı hesaplanarak yasal yollardan tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 31.12.2024 tarihi itibarıyla idarenin resmi daire tarifesi uyguladığı kamu kurum ve kuruluşlarından olan vadesi geçmiş su, atık su alacak tutarının 2.931.029,86 TL, bu alacaklara ilişkin tahakkuk etmiş gecikme zammı tutarının ise 676.640,92 TL olduğu, söz konusu alacakların tahsilatına ilişkin iş ve işlemlerin Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre yürütülmediği görülmüştür.
İdare bulgu konusu hususa katılmış olup kamu kurum ve kuruluşlarından olan vadesi geçmiş alacakların tahsiline yönelik iş ve işlemlerin yapılmaya başlandığı ve Yönetmelik’in ilgili hükümlerine göre yürütülmeye devam edileceği ifade edilmiştir.
İdare gelirlerinin takip ve tahsiline ilişkin iş ve işlemlerin Yönetmelik’in ilgili hükümlerine göre yürütülmesi 5018 sayılı Kanun’un ilgili düzenlemelerine göre mali hizmetler birimi, harcama yetkilileri ve üst yöneticinin görev ve sorumlulukları arasındadır. Dolayısıyla idarece kamu kurum ve kuruluşlarından olan vadesi geçmiş alacakların takip ve tahsiline ilişkin iş ve işlemlerin Yönetmelik’te yer alan düzenlemelere uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.