|
ÖZET: Kamu özel iş birliği modeliyle işletilen şehir hastanelerinin inşaat süreçlerinde, yer teslimi yapılmadan inşaat faaliyetlerine başlandığı belirlenmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, sözleşmelerde yer tesliminin inşaat işlerinin başlaması için gerekli olduğu açıkça belirtilmiştir. Ancak, bazı yüklenici firmaların, yer teslim tarihinden önce inşaat işlerine başladıkları tespit edilmiştir. Sözleşmelerde yatırım ve işletme dönemlerinin hesaplanmasında yer teslimi tarihi esas alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
Sözleşmelerin ilgili maddeleri, inşaat ruhsatının alınmasının ardından 10 iş günü içinde yer tesliminin yapılması gerektiğini belirtmektedir. Yer teslimi yapılmadan inşaatın başlaması, sözleşme hükümlerine aykırıdır ve bu durum, işletme döneminin hesaplanmasında sorunlar yaratmaktadır. Örneğin, Bilkent Entegre Sağlık Kampüsü’nde yer tesliminden önce gerçekleştirilen inşaat faaliyetleri nedeniyle, işletme süresinden kesintiler yapılmıştır. Bu bağlamda, hem hizmete açılan hem de inşaatı devam eden şehir hastanelerinin inşaat dönemlerinin, fiilen inşaat işlerine başlanan tarihler dikkate alınarak yeniden hesaplanması gerekmektedir. Bu yaklaşım, sözleşme şartlarına uygun bir uygulama sağlanması açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Kamu Özel İş Birliği Modeli ile İşletilen Şehir Hastanelerinde Yer Teslimi Yapılmadan İnşaat İşleri Başlamasına Rağmen Yatırım ve İşletme Dönemlerine İlişkin Revizyonların Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu özel iş birliği modeli ile işletilen şehir hastanelerinde görevli şirketlerin yer teslimi yapılmadan inşaat işlerine başladıkları anlaşılmıştır.
Söz konusu işlere ait Sözleşmelerin; “Sözleşmenin Başlangıcı ve Süresi” başlıklı 5’inci maddesinde; “İş bu sözleşmenin süresi, İdare’nin işbu Sözleşme kapsamındaki ek istekleri, İşler’in askıya alınması, Gecikme Nedenleri ile Mücbir Sebepler ve Şirket’in kusuru dışındaki nedenlerden kaynaklanan süre uzatımları hariç, yer teslim tarihinden itibaren (… ) yıldır” denilmektedir.
Adı geçen sözleşmelerde; yatırım döneminin, sözleşme uyarınca uzatılmadıkça sözleşme imza tarihinden itibaren başlayıp tamamlama tarihine kadar süren, inşaat öncesi hazırlık ve inşaat dönemini kapsayan dönem olduğu belirtilmiş, inşaat dönemi ise yer teslim tarihinden itibaren (…) yıl olarak belirlenmiştir. Sözleşmelere göre işletme dönemi ise, sözleşme uyarınca uzatılmadıkça tamamlama tarihinden başlayıp, sözleşme hükümlerine göre sona erme tarihine kadar devam edecek süre olarak belirlenmiştir.
Sözleşmelerin “İşlerin Başlaması” başlıklı 23.11’inci maddesinde; “Şirket tarafından inşaat ruhsatının alındığı tarihten itibaren 10 iş günü içerisinde, işlerin başlamasına engel olamayacak halde ve arazi üzerindeki tesisler boşaltılmış olarak, işbu sözleşmenin 24.9. uncu maddesine göre kurulacak denetim mekanizması tarafından ayrı bir tutanakla yer teslimi yapılacaktır. Yer tesliminin yapıldığı gün yer teslimi tarihi olarak kabul edilecektir. Şirket, Yer Teslim Tarihi’nden itibaren inşaat işlerine başlayacaktır”,
Sözleşmelerin “Erken Tamamlama” başlıklı 25.5’inci maddesinde ise; “Fiili Tamamlama Tarihi’nin Tamamlama Tarihi’nden önce olması durumunda, Şirket İşler’i erken bitirmekten dolayı herhangi bir prim ödenmesine hak kazanmayacaktır. Bununla birlikte Şirket, ilgili Aşama’yı tamamladığı tarih itibariyle Hizmetler’i sunmaya başlamaya ve Kira Bedeli ödemelerini almaya hak kazanacaktır. Böylece Fiili Tamamlama Tarihi ile Tamamlama Tarihi arasındaki gün sayısına eşit bir süre için İşletme Dönemi süresini uzatma hakkına sahip olacaktır” denilmektedir.
Sözleşme’nin yukarıda yer alan düzenlemelerine göre; görevli şirketin ancak yer teslimi yapıldıktan sonra inşaat işlerine başlaması mümkün bulunmakta olup Görevli Şirket’in tamamlama tarihinden önce inşaat işlerini tamamlaması halinde fiili tamamlama tarihi ile tamamlama tarihi arasındaki sürenin işletme dönemini uzatma hakkı verdiği anlaşılmaktadır. Aşağıdaki tabloda işletmeye açılan şehir hastanelerinin yer teslim tarihi ve yer teslim tarihi öncesi inşa faaliyeti durumuna ilişkin bilgiye yer verilmiştir.
Tablo 4: Görevli Şirket Tarafından Yer Teslimi Öncesi İnşaat İşlerine Başlanılan Şehir Hastaneleri
| Sıra | Şehir Hastanesi | Yer Teslim Tarihi (Yüklenici) | Yer Teslim Tarihi Öncesi İnşaat Faaliyeti |
| 1 | Yozgat Sağlık Yerleşkesi | 01.06.2015 | Var |
| 2 | Mersin Entegre Sağlık Kampüsü | 15.12.2014 | Var |
| 3 | Isparta Sağlık Yerleşkesi | 06.08.2015 | Var |
| 4 | Adana Entegre Sağlık Kampüsü | 02.03.2015 | Var |
| 5 | Kayseri Entegre Sağlık Kampüsü | 16.09.2015 | Var |
| 6 | Elazığ Entegre Sağlık Kampüsü | 03.10.2016 | Var |
| 7 | Eskişehir Entegre Sağlık Kampüsü | 30.12.2016 | Var |
| 8 | Manisa Entegre Sağlık Kampüsü | 08.11.2016 | Var |
| 9 | Bilkent Entegre Sağlık Kampüsü | 30.04.2015 | Var |
| 10 | Bursa Entegre Sağlık Kampüsü | 01.06.2017 | Var |
| 11 | Konya Entegre Sağlık Kampüsü | 27.10.2016 | Var |
| 12 | Tekirdağ Sağlık Yerleşkesi | 01.11.2018 | Var |
| 13 | İkitelli Entegre Sağlık Kampüsü | 22.05.2015 | Var |
Tablodaki veriler, şehir hastanelerine ilişkin Bakanlık tarafından temin edilen belgelerden derlenmiştir.
Kamu özel iş birliği modeli ile inşa ettirilen şehir hastanelerine ilişkin alınan izleme ve değerlendirme danışmanlık hizmet alımı kapsamında ilgili danışman firmalar tarafından düzenlenen aylık ilerleme raporları ve periyodik ara denetim raporları ile Sözleşmenin 26’ncı maddesi gereği görevlendirilen İşlerin Gözlemcisi tarafından düzenlenen raporlardan anlaşıldığı üzere yüklenicilere yer teslimi yapılmadan inşaat işlerinin başladığı tespit edilmiştir.
Bilkent Entegre Sağlık Kampüsüne ilişkin olarak görevli şirketin yer tesliminden önce yaptığı imalatların karşılığına isabet eden süre kadar işletme süresinden kesilmiş olup, diğer şehir hastanelerinde de benzer süreç yürütülmelidir.
Bu itibarla, hem hizmete alınan şehir hastaneleri hem de yatırımı devam eden şehir hastaneleri için inşaat dönemi sürelerinin inşaat işlerine fiilen başlandığı tarihler esas alınarak hesaplanması ve bu minvalde işletme sürelerinin yer teslimi öncesi başlayan inşaat işleri dikkate alınarak yeniden hesaplanması gerekmektedir.