|
ÖZET: Kamulaştırma işlemleriyle ilgili emlak vergisi takibinin yetersizliği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi, mücavir alan sınırları içinde gerçekleştirilen kamulaştırmalarla ilgili belgeleri Tapu Sicil Müdürlüğü’nden temin etmemiştir. Bu durum, kamulaştırılan taşınmazların emlak vergisi değeri ile kamulaştırma bedeli arasındaki farkın kontrol edilmesini imkansız hale getirmiştir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazların idare adına tescili sürecinde vergi ilişkilerinin göz önünde bulundurulmadığını belirtmektedir.
Emlak Vergisi Kanunu’na göre, kamulaştırılan taşınmazın vergilendirilmesi için gerekli bildirimlerin yapılması zorunludur. Ancak, belediyenin Tapu Sicil Müdürlüğü ile gerekli koordinasyonu sağlamaması, kamulaştırılan gayrimenkullere ait emlak vergisi borçlarının kontrol edilmesini engellemektedir. Ayrıca, eski malik adına tahakkuk yapılmaya devam etme riski de bulunmaktadır. Kamu idaresi, bu konuda bilgi ve belgelerin talep edildiğini belirtmiş, ancak sürecin etkin bir şekilde yürütülmesi için gerekli adımların atılması gerekmektedir. Sonuç olarak, kamulaştırma işlemlerine dair bilgilerin Tapu Sicil Müdürlüğü’nden temin edilmesi ve emlak vergisi takibinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için belediye ile tapu dairesi arasında etkin bir işbirliği kurulması elzemdir. |
BULGU: Kamulaştırılan Yerlerle İlgili Emlak Vergisinin Tapu Müdürlüğü Nezdinde Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mücavir alan sınırları içerisinde yapılmış olan kamulaştırma işlemlerine ilişkin belgelerin Belediye tarafından Tapu Sicil Müdürlüğünden temin edilmediği, bundan dolayı kamulaştırılan taşınmaz için beyan edilen emlak vergisi değeri ile kamulaştırma bedeli arasında fark oluşup oluşmadığının kontrol edilemediği görülmüştür.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun, “Kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili” başlıklı 10’uncu maddesinde; tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin söz konusu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisinin aranmayacağı, ancak tapu dairesinin durumu ilgili vergi dairesine bildireceği belirtilmiştir.
Anılan Kanun’un “Vergilendirme” başlıklı 39’uncu maddesinde ise, kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak vergisi tarhına esas olan vergi değerinin, kesinleşen kamulaştırma bedelinden az olduğu takdirde, kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden, cezalı emlak vergisi tarh olunucağı; emlak vergisi beyannamesinin ek süreye rağmen verilmemiş olması halinde, kesinleşen kamulaştırma bedelinin, kamulaştırmanın yapıldığı yıla ait vergi değeri yerine geçeceği ve bu değer üzerinden cezalı emlak vergisi tarhiyatının yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun, “Bildirim verme ve süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde; Kanun’un 33’üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) taşınmazın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye emlak vergisi bildiriminin verilmesinin zorunluluğu belirtilmiştir. Kanun’un 33’üncü maddesinin altıncı fıkrasında; bir bina veya arazinin taksim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi vergi değerini tadil eden sebepler arasında sayılmış, “Usul hükümleri” başlıklı 37’inci maddesinde ise; Kanun’da geçen “Vergi Dairesi” tabirinin, belediyeleri ifade edeceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Ödeme süresi” başlıklı 30’uncu maddesinde; devir ve ferağı yapılan bina ve arazinin, devir ve ferağın yapıldığı yıl ile geçmiş yıllara ait ödenmemiş emlak vergisinin ödenmesinden devreden ve devralan müteselsilen sorumlu tutulacağı, devralanın mükellefe rücu hakkının saklı olduğu ve tapu daireleri devir ve ferağ işlemini, işlemin yapıldığı ayı takip eden ayın 15’inci günü akşamına kadar ilgili belediyelere bildireceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; belediyenin mücavir alan sınırları içerisinde Kamulaştırma Kanunu kapsamında bulunan kamulaştırma işlemleri bilgilerinin Tapu Sicil Müdürlüğünden temin edilmediği tespit edilmiştir.
Gayrimenkul mülkiyetinin kamu tüzel kişiliği adına tescil edildiği kamulaştırma işlemlerine ait bilgilerin Belediye tarafından temin edilmemesi sonucunda:
– Kamulaştırılarak kamu tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan gayrimenkule ilişkin daha önceden gelen emlak vergisi borçlarının bulunup bulunmadığı kontrol edilememektedir.
– Bildirim yapılmamış olması nedeniyle beyanname verilmiş olan gayrimenkullerde kamu adına tescil tarihinden sonra tahakkuk yapılmaması gerekirken, eski malik adına tahakkuk yapılmaya devam etme riski bulunmaktadır.
Kamu İdaresinin cevabında; Belediye sınırları içerisinde yapılmış olan kamulaştırma işlemlerine ilişkin bilgi ve belgelerin Tapu Sicil Müdürlüğünden istenildiği ve gelecek cevabi yazı doğrultusunda işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, kamulaştırılan taşınmazlara ilişkin Tapu Sicil Müdürlüğü ile Belediye arasında gerekli koordinasyon sağlanarak emlak vergisi takibinin yapılması gerekmektedir.