|
ÖZET: Kamulaştırma işlemleriyle ilgili emlak vergisi takibinin yetersizliği, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Belediyeler, kamulaştırma süreçlerini takip etmekte ve bu süreçlere dair emlak vergisi işlemlerini güncel tutmakta eksiklikler yaşamaktadır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, tapu idarelerine kamulaştırma ve mülkiyet değişikliklerini ilgili belediyelere bildirme yükümlülüğü getirmiştir. Ancak, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, emlak vergisi tahsilatında aksaklıklara yol açmaktadır.
Kamulaştırma işlemleri sonucunda mülkiyetin kamu tüzel kişiliğine devredilmesi durumunda, ilgili belediyeye bildirim yapılmaması, emlak vergisi beyanlarının verilmemesi ve tahakkukların eski malikler üzerinden devam etmesi gibi sorunları beraberinde getirmektedir. Bu durum, kamu idaresinin taşınmaz gelirlerinin doğru bir şekilde yönetilmesini engellemektedir. Sonuç olarak, Tapu İdaresi’nin, Kamulaştırma ve Emlak Vergisi Kanunları çerçevesinde belediyeleri bilgilendirmesi ve veri paylaşımını sağlaması büyük önem taşımaktadır. Bu bilgilendirme ve paylaşımın, Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi aracılığıyla sistematik ve zamanında gerçekleştirilmesi, emlak vergisi gelirlerinin güvence altına alınmasına katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Kamulaştırılan Yerlerle İlgili Emlak Vergisinin Tapu Müdürlüğü Nezdinde Takibinin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yapılmış olan kamulaştırma işlemlerine ilişkin İdare tarafından gerekli takibin yapılmadığı, dolayısıyla emlak vergisi işlemlerinin de güncel takip edilmediği görülmüştür.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ile 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, belediyeler tarafından tahsil edilen ve önemli bir gelir kalemi olan emlak vergisini güvence altına almak amacıyla, tapu idarelerine; kamulaştırma işlemleri ve devir gibi mülkiyet değişimlerini ilgili belediyeye bildirme zorunluluğu getirmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun “Kamulaştırma Bedelinin Mahkemece Tespiti ve Taşınmaz Malın İdare Adına Tescili” başlıklı 10’uncu maddesinde; kamulaştırma kaynaklı tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmayacağı; ancak, tapu dairesinin durumu ilgili vergi dairesine bildireceği hükme bağlanmıştır.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim Verme ve Süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde; bu Kanun’un 33’üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde emlak vergisi bildiriminin, emlakın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilmesinin zorunlu olduğu, “Vergi Değerini Tadil Eden Sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinde; bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesinin vergi değerini tadil eden sebepler arasında olduğu, “Usul Hükümleri” başlıklı 37’nci maddesinde; bu Kanun’da geçen “Vergi dairesi” tabirinin, belediyeleri ifade ettiği, “Ödeme Süresi” başlıklı 30’uncu maddesinde ise; tapu müdürlüklerinin devir ve ferağ işlemini, işlemin yapıldığı ayı takip eden ayın 15’inci günü akşamına kadar ilgili belediyelere elektronik ortamda bildireceği belirtilmiştir.
Gayrimenkul mülkiyetinin kamu tüzel kişiliği adına tescil edildiği kamulaştırma işlemlerinin, mevzuat gereği ilgili Kamu İdaresine bildirilmemiş olması sonucu; kamulaştırılarak kamu tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan gayrimenkule ilişkin daha önceden beyanname verilmemiş, emlak vergisi ödenmemiş ve bildirim yapılmamış olması halinde bu hatanın düzeltilmeden devam etmesi ve kamu adına tescil tarihinden sonra tahakkuk yapılmaması gerekirken, eski malik adına tahakkuk yapılmaya devam edilmesi riskleri ortaya çıkmaktadır.
Kamu İdaresinin taşınmaz gelirlerinin incelenmesi sonucu, belediye sınırları içerisinde yapılmış olan kamulaştırma işlemlerinin Tapu Müdürlüğü tarafından İdareye bildirilmediği, İdarenin de bu kamulaştırma işlemlerine ilişkin gerekli takibi yapmadığı ve bildirimin yapılması için girişimde bulunmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerden dolayı, Tapu İdaresinin özellikle Kamulaştırma Kanunu ve Emlak Vergisi Kanunu kapsamındaki işlemler konusunda Kamu İdaresini bilgilendirmesi; ilgili mevzuatı çerçevesinde veri paylaşımı sağlaması; bu bilgilendirme ve paylaşımın Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi kapsamında gerekli teknolojik altyapı kullanılarak sistemli ve zamanlı olmasını teminen İdare tarafından bilgilendirme ve paylaşım takibinin yapılarak emlak vergisi gelirlerinin güvenceye kavuşturulması gerekmektedir.