| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamulaştırma yoluyla edinilen taşınmazların rayiç bedelinin fazla olduğu gerekçesiyle iade edilen kamulaştırma bedellerinin, maliyetlerinden düşülmeden kamu idaresi bütçesine gelir kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu hatalı uygulama, 2023 yılında düzeltilmiştir. Kamulaştırma bedellerinin maliyetlerden düşülmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Kamulaştırma İşlemlerinde Kanun Yollarına Başvurulması Sonucunda İade Edilen Kamulaştırma Bedellerinin Taşınmaz Malın Maliyetinden Düşülmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kamulaştırma yoluyla edinilen taşınmazlara ilişkin belirlenen rayiç bedelin fazla olduğu gerekçesiyle kanun yollarına başvurulması sonucu iade edilen kamulaştırma bedellerinin, söz konusu taşınmazların maliyetinden düşülmeyerek kamu idaresi bütçesine gelir kaydedildiği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi duran varlıklara ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinde; edinilen maddi duran varlıklarının, maliyet bedeliyle hesaplara alınacağı, maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde yapılan her türlü giderin (faiz hariç olmak üzere) ilave edileceği ve bağış veya hibe olarak edinilen maddi duran varlıkların varsa bilinen değeriyle, yoksa değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeriyle hesaplara alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Kurum tarafından kamulaştırma yoluyla edinilen arazi ve arsalar ilk derece mahkemesi tarafından belirlenen bedel üzerinden kayıtlara alınmakta, söz konusu bedel İdarenin takdir komisyonu tarafından belirlenen değerin üzerinde olanlar için Hukuk Müşavirliğince istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurulmaktadır. Kanun yolları neticesinde ilk derece mahkemesi tarafından belirlenen kamulaştırma bedelinde artış meydana gelmesi halinde, bu artış tutarı ilgili taşınmazın bedeline eklenirken, kamulaştırma bedelinde düşüş meydana gelmesi durumunda ise, aradaki tutar taşınmazın bedelinden düşülmektedir.
Ancak yapılan incelemede, 26’ncı (Artvin) Bölge Müdürlüğü tarafından, 2022 yılı içinde açılan kamulaştırma davaları neticesinde kamulaştırma bedellerinde meydana gelen azalma sonucu iade edilen kamulaştırma bedelinin ilgili taşınmazların maliyetinden düşülmeyerek kamu idaresine gelir kaydedildiği görülmüştür.
Her ne kadar bu durum, 2022 yılı bilançosunda Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunun olduğundan fazla görünmesine yol açmakta ise de, söz konusu hatalı uygulamanın 2023 yılında düzeltildiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, kamulaştırma yoluyla edinilen taşınmazlara ilişkin belirlenen rayiç bedelin fazla olduğu gerekçesiyle kanun yollarına başvurulması sonucu iade edilen kamulaştırma bedellerinin, söz konusu taşınmazların maliyetinden düşülmesi gerektiği değerlendirilmektedir.