| ÖZET: 2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir bağlı idaresinin kanalizasyon ile su tesisleri harcamalarına katılma paylarını tahakkuk ettirilmemiş ve tahsilatlarının yapılmamıştır. Bu durum Kanunun 87’nci maddesine göre, belediyelere bağlı müesseselerce yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde gayrimenkul sahiplerinden katılma payı alınması öngördüğü hükme aykırılık oluşturmaktadır. İdare’nin gelir kaynaklarının önemli bir kısmını oluşturacak olan kanalizasyon ile su tesisleri harcamalarına katılma paylarını hesaplayarak tahakkuk ettirilmesi, bu tahakkukların ilan edilip mükelleflere tebliğ edilmesi ile birlikte katılma payına tabi gayrimenkullerin listesinin tapu dairesine bildirilmesi ve tahsilatlarının da takip edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
BULGU: Kanalizasyon ile Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Paylarının Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kanalizasyon ve içme suyu şebekesi yapım ve yenileme harcamalarına karşılık olarak bu hizmetlerden faydalanan gayrimenkul sahiplerinden alınması gereken katılma paylarının tahakkuk ettirilmediği ve tahsilatlarının da yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 87’nci maddesine göre; belediyelere bağlı müesseselerce yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı, Kanun’un 88’inci maddesine göre ise; belediyelere bağlı müesseselerce yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması veya mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı hallerinde dağıtımın yapıldığı saha dâhilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınması öngörülmüştür.
Aynı Kanun’un 89’uncu maddesine göre; harcamalara katılma payları, bir program dâhilinde veya istek üzerine yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamı olmakla birlikte bu tür hizmet giderleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşmamakla birlikte bina ve arsalarda vergi değerinin %2’sini de geçmemektedir.
Aynı Kanun’un 90’ıncı maddesine göre; Su Tesisleri ile Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89’uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilmekte; 92’nci maddeye göre ilan ve tebliğ olunan bu paylar ise 93’üncü maddede yazılı şekillerde tahsil edilmekte ve ayrıca tahsilatı sağlamak üzere tapu dairesi aracılığı ile satış, trampa ve hibe hallerine engel getirmektedir.
İdare, katılım paylarının tahakkuklarını yapmaması sonucu gayrimenkul sahiplerinden alacağı tutarların listesini de tapu dairesine bildirememekte ve mevzuatla getirilen tahsilattaki tedbir ve kolaylıktan da yararlanamamaktadır.
Tüm büyükşehir belediyelerini kapsayan 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 18’inci maddesine göre; yapı için belediyeden ruhsat isteyen kişilerin daha önce İdare’den su ve kanalizasyon durumu hakkında belge almak zorunlulukları bulunmaktadır. İdare o yerdeki su ve kanalizasyon şebekesine göre su ve kanalizasyon durum belgesi vermekte, yapıların durum belgesi alınmadan veya tesisatın durum belgesine aykırı olarak yapılması hallerinde ise imar mevzuatının ruhsatsız yapılar hakkındaki hükümleri uygulanmak durumundadır.
İdare’nin gelir kaynaklarının önemli bir kısmını oluşturacak olan kanalizasyon ile su tesisleri harcamalarına katılma paylarının hesaplanarak tahakkuk ettirilmesi, bu tahakkukların ilan edilip mükelleflere tebliğ edilmesi ile birlikte katılma payına tabi gayrimenkullerin listesinin tapu dairesine bildirilmesi ve tahsilatlarının da takip edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.