|
ÖZET: Kanalizasyon ve su tesislerine ilişkin harcamalara katılma paylarının tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Adana Su ve Kanalizasyon İdaresi, yeni abonelik süreçlerinde bu payları hesaplamakta, ancak bu harcamalardan faydalanan gayrimenkul sahiplerine borçlandırma yapmamaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda belirtilen düzenlemelere göre, yeni kanalizasyon ve su tesisleri için katılma paylarının alınması zorunludur.
Denetim sırasında, 2024 yılı için içme suyu şebekesi ve tesislerine toplam 334.326.311,97 TL, kanalizasyon şebekelerine ise 990.429.021,06 TL harcama yapılmasına rağmen, bu harcamalara ilişkin herhangi bir tahakkuk ve tahsilat işlemi gerçekleştirilmediği ortaya çıkmıştır. İlgili mevzuat, yeni tesislerin yapılması veya mevcut tesislerin iyileştirilmesi durumunda, bu hizmetlerden yararlanan gayrimenkul sahiplerinden belirli oranlarda katılma payı alınmasını öngörmektedir. Bu bağlamda, yeni tesislerin geçici kabulü yapıldıktan sonra, ilgili payların hesaplanarak ilan edilmesi ve tahsilatın belirtilen süreler içinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ancak mevcut uygulamada, bu süreçlerin eksik kaldığı ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. |
BULGU: Kanalizasyon ve Su Tesisi Harcamalarına Katılma Paylarının Mevzuatında Öngörülen Şekilde Tahakkuk ve Tahsilinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından kanalizasyon ve su harcamalarına katılma paylarının yeni abonelik esnasında hesaplandığı, bu yatırımlardan fayda sağlayan veya dağıtım yapılan hat dahilindeki gayrimenkul sahiplerinin bu kapsamda borçlandırılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun, “Kanalizasyon harcamalarına katılma payı” başlıklı 87’nci maddesinde özetle; belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, “kanalizasyon harcamalarına katılma payı alınacağı”; “Su tesisleri harcamalarına katılma payı” başlıklı 88’inci maddesinde ise belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce beldede yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması veya mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı halinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, “su tesisleri harcamalarına katılma payı” alınacağı ifade edilmiş; aynı Kanun’un 89’uncu maddesinde “Payların hesaplanmasına”, 90’ıncı maddesinde “Payların tahakkuk şekline”, 91’inci maddesinde “Tahakkuk zamanına”, 92’nci maddesinde “Payların ilanına” ve 93’üncü maddesinde ise “Tahsil şekline” ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.
Adana Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin; “Su ve Kanal Harcamalarına Katılma Payları” başlıklı 53’üncü maddesinde özetle; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 87, 88 ve 89’uncu maddeleri gereği ihale suretiyle; yeni inşa edilen, yenilenen veya tamir edilen, kanalizasyon ve içme suyu şebeke inşaatlarının kesin kabul işlemleri yapıldıktan sonra, imalatların yapıldığı yerlerde bulunan taşınmazların emlak vergisine esas matrah tutarlarının %2’sini geçmemek şartıyla ilgilisinden su ve kanal harcamalarına katılma payı alınacağı ifade edilmiştir.
İdare tarafından kanalizasyon ve su tesisi harcamalarına katılma payları, 2022 yılına ilişkin Yönetim Kurulu Kararında belirlenen tutarlar üzerinden yeni su aboneliği tesisi esnasında hesaplanmaktadır.
Yapılan incelemede, 2024 yılında içme suyu şebeke ve tesislerine yönelik toplam 334.326.311,97 TL, kanalizasyon şebekelerine yönelik 990.429.021,06 TL harcama yapılmış olmasına karşılık, su tesisi harcamalarına katılım payı ve kanalizasyon harcamalarına katılma payı adı altında herhangi bir tahakkuk ve tahsilat işlemi yapılmadığı tespit edilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden; yeni içme suyu şebeke tesisi yapılması ya da mevcut tesislerin tevsi ve ıslah edilmesi durumlarında, bu amaçla yapılan harcamalar üzerinden 89’uncu maddede gösterilen şekilde hesaplanacak paylar bu hizmetten yararlanan gayrimenkul sahiplerine, hizmetin geçici kabulü yapılıp kullanıma sunulduktan sonra tahakkuk ettirilerek ilan ve tebliğ edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin ödemede ise tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil edilmesi gerekmektedir.