|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına ilişkin katılma paylarının mevzuata uygun şekilde hesaplanmadığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesi, su ve kanalizasyon hizmetlerinin yürütülmesinden belediyeleri sorumlu kılarken, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 87. ve 88. maddeleri, yeni tesislerin yapılması veya mevcut tesislerin iyileştirilmesi durumunda gayrimenkul sahiplerinden katılma payı alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu payların hesaplanma yöntemleri ve tahakkuk süreçleri ise ilgili kanunun 89. ve 90. maddelerinde detaylandırılmıştır.
Denetim sonucunda, 2024 yılı ve önceki yıllarda yapılan su ve kanalizasyon tesisleri harcamalarına ilişkin katılma paylarının tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. İlgili idare, bu bulgulara yanıt vererek, su ve kanalizasyon tesisleri için gerekli katılım paylarının tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin başlatılacağını belirtmiştir. Bu durum, yasal düzenlemelere uyulması ve kamu kaynaklarının etkin bir şekilde kullanılabilmesi açısından önem taşımaktadır. Sonuç olarak, idarenin, 2464 sayılı Kanun çerçevesinde belirlenen usul ve esaslara uygun olarak katılma paylarının tahsilatına yönelik gerekli adımları atması gerekmektedir. Bu, hem hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının verimli kullanımı açısından kritik bir adımdır. |
BULGU: Kanalizasyon ve Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Paylarının Tarh ve Tahakkuk Ettirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına ilişkin katılma paylarının mevzuata uygun olarak hesaplanıp tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesi ile belediye sınırları içindeki su ve kanalizasyon hizmetlerinin yapılması veya yaptırılması görevi belediyelere verilmiştir.
Bununla birlikte, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 87’nci maddesinde yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi şeklinde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkul sahiplerinden “kanalizasyon harcamalarına katılma payı” alınacağı, 88’inci maddesinde de yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması veya mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı şeklinde su tesisi yapılması halinde, dağıtımın yapıldığı saha dâhilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden “su tesisleri harcamalarına katılma payı” alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, yukarıda yer verilen şekillerde kanalizasyon ve su tesisi yapılması (Mevcut tesislerin ıslahı da bu kapsamdadır) halinde, Kanunda belirlenen kişilerden katılma payı alınması gerekmektedir. Bu payların nasıl hesaplanacağı mezkûr Kanun’un 89’uncu maddesinde açıklamış olup, payların tutarının yukarıda belirtilen hizmetler için yapılan giderlerin tamamından oluşacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun’un 90’ıncı maddesinde söz konusu payların tahakkuk şekline ilişkin düzenlemeler yapılarak, payların gayrimenkul sahipleri arasında nasıl dağıtılacağı belirlenmiş, 91’inci maddesinde payların ne zaman tahakkuk edeceği, 92’nci maddesinde payların ilanının şekli ve zamanı, 93’üncü maddesinde de payların nasıl tahsil edileceği açıkça belirlenmiş bulunmaktadır. Söz konusu Kanunun 94’üncü maddesinde de harcamalara katılma paylarına ilişkin usul ve esasların Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme uygun olarak, söz konusu yönetmelik 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik adıyla 21.08.1981 tarih ve 17435 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Yönetmelik’te harcama katılma paylarının hesaplanmasına, tahakkukuna, tahsiline ve tebliğine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler mevcuttur.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, İdarenin 5393 sayılı Kanun kapsamında yürütmekte olduğu su ve kanalizasyon hizmetleri için 2464 sayılı Kanun’da açıklanan su ve kanalizasyon tesislerine ilişkin harcamaların, yine aynı Kanun’da belirlenen usul ve esaslar dâhilinde ilgililerden tahsil edilmesi hukuki açıdan zorunluluk arz etmektedir.
Yapılan incelemede, İdarece 2024 yılı ve önceki yıllarda su ve kanalizasyon tesislerinin yapımı ve bunların ıslahına ilişkin harcamalar yapıldığı, ancak bu harcamalara ilişkin katılma paylarının tahakkuk ve tahsiline ilişkin gerekli çalışmaların yapılmadığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediye tarafından yapılan su ve kanalizasyon tesislerinin yapımı ve ıslahı karşılığında yapılan harcamalar için alınması gereken katılım paylarının tahakkuk ve tahsiline ilişkin gerekli işlemlerin başlatılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, İdarece yasal düzenlemelerin yerine getirilmesini ve kamu kaynaklarının etkin, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasını teminen, söz konusu harcamalara ilişkin katılma paylarının tahsili için mevzuatta belirlenen usul ve esaslar dâhilinde gerekli çalışmalara başlanması gerekmektedir.