| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, sağlık tesisleri ve idari binalardaki kantinlerin peşin kira tahsilatları, ilgili dönemlerde dönem ayrıcı hesaplar kullanılmadan muhasebeleştirilmiştir. Bu durum, mali tabloların gerçeği yansıtmadığına ve faaliyet sonuçlarının hatalı hesaplandığına yol açmaktadır. Bakanlık, düzeltici işlemler yapıldığını belirtse de, bu işlemler denetim yılı sonrasında gerçekleştirildiğinden 2022 mali raporlarına yansımıştır. |
BULGU: Kantin ve Benzeri Ticari Alanlara İlişkin Peşin Tahsil Edilen Kira Tutarlarının Muhasebeleştirilmesinde Dönem Ayrıcı Hesapların Kullanılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Sağlık tesisi ve idari binalarda yer alan kantin ve benzeri ticari alanların kiralama işlemlerinde peşin yapılan kira tahsilatlarının ilgili aya isabet etmeyen kısmı için 380/480 Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler hesaplarına kayıt yapılması gerekirken tamamının tahsilatın yapıldığı aya ait faaliyet hesaplarına gelir kaydedildiği görülmüştür.
01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nın niteliğini düzenleyen 318’inci maddesinde; hesabın, gelecek aylara ait peşin tahsil olunan gelirlerin bir yıldan kısa süreye ait olan kısımlarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir.
Anılan Yönetmelik’in 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nın niteliğini düzenleyen 357’nci maddesinde ise; hesabın, peşin tahsil edilen ve cari dönem içinde ilgili gelir hesaplarına kaydedilmemesi gereken gelecek yıllara ait gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Yine Yönetmelik’in 358’inci maddesine göre ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda izlenen tutarlardan vadesi bir yılın altına düşen gelirlerin dönem sonlarında 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na aktarılacağı düzenlenmektedir.
Bahsi geçen Yönetmelik hükümleri uyarınca İdarenin bir aydan daha fazla süreye ilişkin kira geliri tahsilatı yaptığı takdirde; tahsil edilen tutardan ilgili aya isabet eden kısmın gelir kaydedilmesi, faaliyet dönemi içerisindeki diğer aylara ilişkin tutarların 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda, faaliyet döneminden sonraki yıllara denk gelen tutarların ise 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Ardından bu hesaplarda izlenen tutarların ilgili oldukları aylara gelindikçe gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Nitekim muhasebe kayıtlarının bu şekilde yapılması ve dolayısıyla her dönemin faaliyet sonucunun diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması temel muhasebe kavramlarından “dönemsellik” kavramının bir gereğidir.
Yapılan incelemelerde, Bakanlığa bağlı sağlık tesisleri ile il sağlık müdürlüklerinde yer alan kantin, ATM yeri ve benzeri ticari alanların kiralama işlemlerinde üç ay veya daha uzun periyotları kapsayacak şekilde peşin kira tahsilatlarının yapıldığı ancak yapılan tahsilatların tamamının ilgili ayın faaliyet hesaplarında muhasebeleştirilmesinin yaygın uygulama olduğu tespit edilmiştir.
Netice olarak, söz konusu peşin kira tahsilatlarında Yönetmelik gereği dönem ayırıcı hesaplar kullanılmaması sebebiyle Bakanlığa bağlı döner sermayeli işletmelerin faaliyet sonuçları hem aylık hem de yıllık bazda hatalı hesaplanmaktadır. Bu duruma bağlı olarak ise ilgili hesaplar bakımından İdarenin mali tabloları gerçeği yansıtmamaktadır.
Bakanlık tarafından bulgu konusu hususlara ilişkin düzeltici işlemlerin tesis edilmesine yönelik il sağlık müdürlüklerinin talimatlandırıldığı ve bu çerçevede gerekli işlemlerin tesis edildiği belirtilmektedir. Ancak her ne kadar düzeltici işlemler tesis edilmiş bulunsa dahi, söz konusu işlemler denetim yılının sona ermesinin ardından gerçekleştirildiğinden, konusu geçen hususlar Bakanlığa bağlı döner sermayeli işletmelere ait 2022 yılı mali rapor ve tablolarına yansımıştır.
Bu itibarla; döner sermaye işletme birimlerince, peşin tahsil edilen kira tutarlarının muhasebeleştirilmesinde dönemsellik kavramına ve Yönetmelik’in yukarıda açıklanan maddelerine uygunluğun gözetilmesi gerekmektedir.