ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, kadınlar ve çocuklar için zorunlu olarak açılması gereken konukevlerinin henüz faaliyete geçmediğini ortaya koymuştur. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. maddesi, belediyelerin sağlık ve sosyal hizmetler sunma yükümlülüğünü belirtirken, 5393 sayılı Belediye Kanunu ise büyükşehir belediyeleri ile 100.000’in üzerindeki nüfusa sahip belediyelerin bu konukevlerini açma zorunluluğunu vurgulamaktadır. Kadın konukevleri, şiddet mağduru kadınların ve çocuklarının geçici süreyle barınabileceği, psiko-sosyal destek alabileceği sosyal hizmet kuruluşlarıdır.

Bu konukevleri, kadınların yaşadığı fiziksel, duygusal ve ekonomik sorunların çözümüne yardımcı olmak amacıyla tasarlanmıştır. Hizmet alan kadınların ailevi sorunlarıyla ilgili mesleki çalışmalar yürütülmekte ve çeşitli destek hizmetleri sunulmaktadır. Bu hizmetler arasında güvenlik, danışmanlık, tıbbi destek, maddi yardım ve mesleki eğitim gibi alanlar yer almaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, ilgili idarenin herhangi bir konukevini açmadığı tespit edilmiştir.

Bu durum, belediyelerin mağdur kadınlar ve çocuklar için önleyici ve koruyucu hizmetleri artırma konusunda daha etkin bir rol oynaması gerektiğini göstermektedir.

BULGU: Kanun Gereğince Kadınlar ve Çocuklar İçin Açılması Zorunlu Konukevlerinin Açılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Kanun hükümlerine göre idare tarafından kadınlar ve çocuklar için açılması zorunlu konukevinin açılmadığı görülmüştür.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (v) bendinde;

“Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak.” hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin (a) bendine göre; büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır.

Kadın konukevleri, fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik ve sözlü istismara veya şiddete uğrayan kadınların, şiddetten korunması, psiko-sosyal ve ekonomik sorunlarının çözülmesi, güçlendirilmesi ve bu dönemde kadınların varsa çocukları ile birlikte ihtiyaçlarının da karşılanmak suretiyle geçici süreyle kalabilecekleri yatılı sosyal hizmet kuruluşlarıdır.

Kadın konukevlerinden hizmet alan kadınların durumlarının, aileleri ya da eşleri ile olan anlaşmazlıklarının incelenmesi ve sorunlarının giderilmesine yönelik mesleki çalışmalar yapılmaktadır. Söz konusu kadın ve beraberindeki çocuklarına doğrudan ya da ilgili kurumlara yönlendirmek suretiyle güvenlik, danışmanlık, tıbbi destek, geçici maddi yardım, kreş, mesleki eğitim kursu, grup çalışmaları, sosyal, sanatsal ve sportif faaliyetler vb. alanlarda destek sunulmaktadır.

Bu kapsamda yapılan inceleme sonucunda İdarenin açmış olduğu herhangi bir konukevi bulunmamaktadır. Belediyelerin önleyici ve koruyucu hizmetler kapsamında mağdur kadın ve çocuklara yönelik desteklerin arttırılmasında etkin rol oynaması gerektiği düşünülmektedir.