|
ÖZET: Üniversite hastanelerinin, “tıbbi danışmanlık” adı altında sağlık hizmeti sunarak hastalardan ücret talep etmesi, mevzuata aykırı bir durum olarak tespit edilmiştir. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, sağlık hizmetlerinin fiyat tarifelerini belirleme yetkisini Sağlık Bakanlığına vermektedir. Sağlık Bakanlığı, uzaktan hasta değerlendirme hizmetleri için belirlediği fiyat tarifesinde üniversite hastanelerini kapsam dışı bırakmıştır. Buna rağmen, bazı üniversite hastaneleri, hastalardan 20 dakikalık hizmet için 2.500 TL ile 4.000 TL arasında ücret talep etmiştir.
Bu uygulama, Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği fiyat tarifesi ile çelişmektedir. Bakanlık, uzaktan sağlık hizmetleri için belirlediği fiyatın 300 TL olduğunu belirtmiştir. Üniversite hastanelerinin bu fiyatın üzerinde ücret talep etmesi ve elde edilen geliri ek ödeme olarak dağıtması, hukuki bir dayanağa sahip değildir. Ayrıca, sunulan hizmetin içeriği ve kapsamı belirsizdir; bu durum, sağlık hizmetinin tanımını ve uygulanabilirliğini karmaşık hale getirmektedir. Sonuç olarak, Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmemiş olan üniversite hastanelerinin “tıbbi danışmanlık” adı altında sağlık hizmeti sunması ve bu hizmetten elde edilen gelirin ek ödeme olarak dağıtılması mümkün değildir. Kamu idaresi, bu tür faaliyetlerin durdurulduğunu bildirmiştir ve sağlık hizmetlerinin sunumunda netlik sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Kanuna Aykırı Olarak Tıbbi Danışmanlık Adı Altında Sağlık Hizmeti Yürütülmesi ve Elde Edilen Gelirin Ek Ödeme Olarak Dağıtılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri kapsamında yetkilendirilen kurumlar kapsamına, üniversite hastaneleri dahil edilmemesine rağmen Yönetim Kurulu Kararı ile hastalardan “tıbbi danışmanlık” adı altında ücret alındığı görülmüştür.
Bilindiği üzere, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (c) bendi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 355’inci maddesinin “ç” bendi ile sağlık hizmetlerinin ücret tarifelerini belirlemek yetkisi Sağlık Bakanlığına verilmiştir. Sağlık Bakanlığı kendisine verilen bu yetkiyi kullanmaktadır.
Sağlık Bakanlığı tarafından Kamu Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Turizmi, Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifeleri Usul ve Esasları yayımlanmıştır. Söz konusu usul ve esaslarda tarifenin amacı, Bakanlık bünyesindeki sağlık hizmeti sunucuları, devlet üniversiteleri bünyesinde yer alan sağlık hizmet sunucuları ile belediye hastaneleri tarafından sunulan sağlık hizmetlerinin fiyat tarifeleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Öte yandan söz konusu usul ve esaslarda, bu fiyat tarifesinin kapsamının Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından finansmanının karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın, “insan sağlığına yönelik Sağlık Bakanlığı tarafından sunulması uygun görülen” sağlık hizmetleri olduğu belirtilmiştir.
04.06.2024 tarih E-23642684-407.03-244784371 sayılı yazı ile Sağlık Bakanlığı tarafından Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi belirlenmiştir. Söz konusu tarifede, dijital çağın gereği olarak “Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri” sunulabilecek sağlık hizmetleri kapsamına alınmıştır. Ancak söz konusu sağlık hizmetini verebilecek kurumlar kapsamına üniversite hastaneleri ve özel hastaneler dahil edilmemiştir.
Durum böyle iken Fakülte Yönetim Kurulunun önerisi Yürütme Kurulunun kararıyla “tıbbi danışmanlık” adı altında tarife belirlenmiştir. Tarife kapsamında, 20 dakikalık hizmet bedeli olarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarından 2.500 TL, yabancı uyruklu hastalardan 4.000 TL ücret talep edilmiştir. Söz konusu durum mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Nitekim, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ülke sathında sağlık hizmetlerinin sunumunu ve fiyat tarifesini belirleme yetkisi Sağlık Bakanlığına aittir. Diğer bir anlatımla, hasta sağlığının korunması ve sağlık hizmetlerinin verilmesinde otorite Sağlık Bakanlığıdır.
Diğer kurum ve kuruluşların otonom kararlar alarak sağlık hizmeti sunması ve bu kapsamda otonom fiyat tarifesi belirleyerek hastalardan ücret talep etmesi mümkün değildir.
Diğer taraftan, Ankara Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin ücret talep edebilme imkânı olmuş olsaydı dâhi talep edebileceği ücret, Sağlık Bakanlığının fiyat tarifesi ile belirlemiş olduğu 300 TL’dir. Sağlık Bakanlığının uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmeti fiyatını 300 TL belirlediği durumda Üniversite Hastanesinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için 2.500 TL belirlemesi de ayrıca hukuki dayanaktan yoksundur.
Ayrıca, online “Tıbbi Danışmanlık “hizmetinin verildiği zaman dilimi, içeriğinin ne olacağı, neleri kapsadığı belli değildir. Verilen hizmetin muayene, ikinci görüş ya da konsültasyon tanımlarına mı girip girmediği ya da tıbbi olarak danışılan hususun muayene sonrası kontrol amacıyla olup olmadığı anlaşılamamaktadır.
Ayrıca Üniversite hastanesinde çalışan sağlık görevlilerinin gelire katkısı oranında 2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesinde ne şekilde ek ödeme alınacağı, yıllar itibariyle süre gelen kanuni bir uygulama var iken bu hizmet kapsamında ek ödeme dağıtım sistemi ve mesai saatleri içerisindeki ve dışındaki çalışma sürelerine bağlı olarak gerekli düzenlemeler mevcut iken yetkisini kanundan almayan Fakülte Yönetim Kurulunun önerisi Yürütme Kurulunun kararıyla tıbbi danışmanlık adı altında tarife belirlenmesi ve ek ödeme dağıtımının da 2547 sayılı Kanundan farklı bir şekilde yapılmasında hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında, Ankara Üniversitesi Hastanelerinin Sağlık Bakanlığına başvurarak uzaktan sağlık hizmeti verilmesi için faaliyet izni aldığından ve kendilerine bu kapsamda faaliyet izni verildiğinden, ayrıca 01.01.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe giren “Kamu Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Turizmi, Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifeleri Usul ve Esasları” ek-2 “Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinde”; “Hekim Muayeneleri ve Raporlar “ başlığı altında S520032 kod numarası ile “Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri” işleminin yer aldığından, öte yandan söz konusu bulgu doğrultusunda Hastaneler Başhekimliğince Uzaktan Sağlık Hizmeti Faaliyetinin ivedilikle durdurulduğundan bahsedilmiştir.
Kamu idaresi cevabından yer alan faaliyet izni Sağlık Bakanlığı tarafından şartları taşıyan sağlık kurumlarına verilebilen izindir. Ancak söz konusu faaliyet izin belgesini almak faaliyetin icra edilebileceği anlamına gelmemekte ancak Bakanlık tarafından hizmetin uygulanmasına, süresine, hizmet bedeline ilişkin olarak düzenleme yapılması durumunda fiili hayata yansımaktadır. Hatta Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinde yayımlanmamış bir sağlık hizmetinin yapılması da mümkün değildir.
Bakanlık 04.06.2024 tarih E-23642684-407.03-244784371 sayılı yazı ile Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi belirlemiş ve uzaktan sağlık hizmeti yapılabilmesine ilişkin S520032 kod numarası ile “Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri” işlemi tanımlamış ancak bu işlemi icra edebilme yetkisini sadece Sağlık Bakanlığına bağlı ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti sunucularına tanımıştır. Üniversite hastanelerini şu aşamada kapsama almamış ilerleyen dönemlerde bu kapsama Üniversite hastanelerine alabilme yetkisini saklı tutmuştur.
Öte yandan, yapılan incelemelerden ve tarafımıza gönderilen cevaptanda anlaşılacağı üzere yapılan hizmet “uzaktan sağlık hizmeti verilmesi” olarak adlandırılmakta tüm süreçler bu minvalde yürütülmektedir. Ancak elde edilen gelirin dağıtılması aşamasına gelince söz konusu hizmet “tıbbi danışmanlık” adı altında danışmanlık kapsamına sokulmaktadır. Diğer bir deyişle, uygulama sağlık hizmeti olarak gerçekleştirilmekte ancak dağıtılan döner sermaye ek ödemesi danışmanlık adı altında ödenmektedir. Bu durum ortaya sınırları net olmayan, kuralları tam olarak belirlenmemiş bir vaka olduğunu ortaya koymaktadır. Nitekim, Sağlık Bakanlığının yetkilendirdiği işlemlerde hizmetin sunumu, şartları vb. ortaya net olarak konulmakta, belirsizlikler olmamaktadır.
Diğer taraftan Kamu idaresi cevabında, bulguya istinaden söz konusu faaliyetin durdurulduğundan bahsedilmiştir.
Bu bağlamda, Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmemiş Üniversite hastanesinin, “Tıbbi Danışmanlık” adı altında sağlık hizmeti sunması mümkün olmadığı gibi hastalardan Sağlık Bakanlığının belirlediği fiyatın üzerinde ücret talep etmesi ve elde edilen ücreti de ek ödeme olarak dağıtması mümkün değildir.