|
ÖZET: Üniversite hastanelerinin, “tıbbi danışmanlık” adı altında sağlık hizmeti sunarak hastalardan yüksek ücret talep etmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Bu durum, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne aykırıdır. Sağlık Bakanlığı, sağlık hizmetlerinin fiyat tarifelerini belirleme yetkisine sahiptir ve bu kapsamda uzaktan hasta değerlendirme hizmetleri için belirlenen ücret 300 TL’dir. Ancak, üniversite hastaneleri bu hizmet için 3.000 TL talep etmektedir.
Ayrıca, sağlık hizmetinin içeriği ve kapsamı belirsizdir; verilen hizmetin muayene, ikinci görüş ya da konsültasyon gibi tanımlara girip girmediği net değildir. Ek ödeme dağıtımında da 2547 sayılı Kanun’a aykırı uygulamalar söz konusudur. Fakülte Yönetim Kurulunun önerisiyle belirlenen tarifeler, hukuki dayanağa sahip değildir. Son olarak, tahsilat işlemlerinin aracı bir firma üzerinden yapılması da mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Kamu idaresi, Sağlık Bakanlığı tarafından yeni bir düzenleme yapılana kadar bu tür hizmetlerin sona erdirildiğini belirtmiştir. Dolayısıyla, üniversite hastanelerinin bu tür sağlık hizmetlerini sunması ve belirlenen fiyatın üzerinde ücret talep etmesi mümkün değildir. |
BULGU: Kanuna Aykırı Olarak Tıbbi Danışmanlık Adı Altında Sağlık Hizmeti Yürütülmesi ve Elde Edilen Gelirin Ek Ödeme Olarak Dağıtılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri kapsamında yetkilendirilen kurumlar kapsamına, üniversite hastaneleri dahil edilmemesine rağmen Yönetim Kurulu Kararı ile hastalardan “tıbbi danışmanlık” adı altında ücret alındığı ve bu hizmetin aracı bir kurum kullanılarak yapıldığı görülmüştür.
Bilindiği üzere, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (c) bendi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 355’inci maddesinin “ç” bendi ile sağlık hizmetlerinin ücret tarifelerini belirlemek yetkisi Sağlık Bakanlığına verilmiştir. Sağlık Bakanlığı kendisine verilen bu yetkiyi kullanmaktadır.
Sağlık Bakanlığı tarafından Kamu Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Turizmi, Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifeleri Usul ve Esasları yayımlanmıştır. Söz konusu usul ve esaslarda tarifenin amacı, Bakanlık bünyesindeki sağlık hizmeti sunucuları, devlet üniversiteleri bünyesinde yer alan sağlık hizmet sunucuları ile belediye hastaneleri tarafından sunulan sağlık hizmetlerinin fiyat tarifeleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Öte yandan söz konusu usul ve esaslarda, bu fiyat tarifesinin kapsamının Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından finansmanının karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın, “insan sağlığına yönelik Sağlık Bakanlığı tarafından sunulması uygun görülen” sağlık hizmetleri olduğu belirtilmiştir.
04.06.2024 tarih E-23642684-407.03-244784371 sayılı yazı ile Sağlık Bakanlığı tarafından Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi belirlenmiştir. Söz konusu tarifede, dijital çağın gereği olarak “Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri” sunulabilecek sağlık hizmetleri kapsamına alınmıştır. Ancak söz konusu sağlık hizmetini verebilecek kurumlar kapsamına üniversite hastaneleri ve özel hastaneler dahil edilmemiştir.
Durum böyle iken Fakülte Yönetim Kurulunun önerisi Yürütme Kurulunun kararıyla “tıbbi danışmanlık” adı altında tarife belirlenmiştir. Tarife kapsamında, 20 dakikalık hizmet bedeli olarak hastalardan 3.000 TL ücret talep edilmiştir. Söz konusu durum mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Nitekim, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ülke sathında sağlık hizmetlerinin sunumunu ve fiyat tarifesini belirleme yetkisi Sağlık Bakanlığına aittir. Diğer bir anlatımla, hasta sağlığının korunması ve sağlık hizmetlerinin verilmesinde otorite Sağlık Bakanlığıdır. Diğer kurum ve kuruluşların otonom kararlar alarak sağlık hizmeti sunması ve bu kapsamda otonom fiyat tarifesi belirleyerek hastalardan ücret talep etmesi mümkün değildir.
Diğer taraftan, Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin ücret talep edebilme imkânı olmuş olsaydı dâhi talep edebileceği ücret, Sağlık Bakanlığının fiyat tarifesi ile belirlemiş olduğu 300 TL’dir. Sağlık Bakanlığının uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmeti fiyatını 300 TL belirlediği durumda, Üniversite Hastanesinin 3.000 TL belirlemesi de ayrıca hukuki dayanaktan yoksundur.
Ayrıca, online “Tıbbi Danışmanlık“ hizmetinin verildiği zaman dilimi, içeriğinin ne olacağı, neleri kapsadığı belli değildir. Verilen hizmetin muayene, ikinci görüş ya da konsültasyon tanımlarına girip girmediği, ya da tıbbi olarak danışılan hususun muayene sonrası kontrol amacıyla yapılıp yapılmadığı anlaşılamamaktadır.
Üniversite hastanesinde çalışan sağlık görevlilerinin gelire katkısı oranında 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinde ne şekilde ek ödeme alınacağı, yıllar itibariyle süre gelen kanuni bir uygulama var iken bu hizmet kapsamında ek ödeme dağıtım sistemi ve mesai saatleri içerisindeki ve dışındaki çalışma sürelerine bağlı olarak gerekli düzenlemeler mevcut iken yetkisini kanundan almayan Fakülte Yönetim Kurulunun önerisi Yürütme Kurulunun kararıyla tıbbi danışmanlık adı altında tarife belirlenmesi ve ek ödeme dağıtımının da 2547 sayılı Kanun’dan farklı bir şekilde yapılmasında hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.
Önemli bir husus da bu hizmetin sonunda yapılan tahsilatın aracı bir firma eliyle yapılmasıdır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Yetkisiz tahsil ve ödeme başlıklı 72’nci maddesinde Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapılamayacağı belirtilmiş olup aracı firma kanalı ile Üniversite adına tahsilat yapılması da mevzuata aykırılık oluşturmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; Sağlık Bakanlığı yeni bir düzenleme yapıncaya kadar Tele- Tıp/Online Tıbbi Bilirkişilik Hizmetinin sona erdirildiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmemiş Üniversite hastanesinin, “Tıbbi Danışmanlık” adı altında sağlık hizmeti sunması mümkün olmadığı gibi hastalardan Sağlık Bakanlığının belirlediği fiyatın üzerinde ücret talep etmesi ve elde edilen ücreti de ek ödeme olarak dağıtması ve bu hizmetini aracı bir kurum eliyle yapması mümkün değildir.