Kanunen Kabul Edilmeyen Gider Sınıfına Girmesi Gereken Hizmet Alımlarına Ait Ödemelerin Gider Kaydedilmesi (Sayıştay)

BULGU: Kanunen Kabul Edilmeyen Gider Sınıfına Girmesi Gereken Hizmet Alımlarına Ait Ödemelerin Gider Kaydedilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

BAYBEL Kentsel Yapı Tasarım Dönüşüm Yenileme Planlama San. Tic. AŞ (Şirket)’de yapılan incelemeler sırasında, kanunen kabul edilmeyen gider sınıfına girmesi gereken mal ve hizmet alımlarına ait ödemelerin indirim konusu yapılarak gider kaydedildiği tespit edilmiştir:

Şirket bünyesinde faaliyet gösteren kreşlerin tamamında ihtiyaç olduğundan bahisle temizlik, kırtasiye, oyuncak vb. malzemelerin, alınmış gibi gösterilerek indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Safi kurum kazancı” başlıklı 6’ncı maddesi:

“(1) Kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanır.

(2) Safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Ziraî faaliyetle uğraşan kurumların bu faaliyetinden doğan kazançlarının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 59 uncu maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınır.

…” şeklinde düzenlenmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “İndirilecek giderler” başlıklı 40’ıncı maddesinin 1’nci fıkrası:

“Safi kazancın tespit edilmesi için aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir:

Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler…” Şeklinde hüküm altına alınmıştır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun “Vergi indirimi” başlıklı 29’uncu maddesinde aynen:

“Mükellefler, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki vergileri indirilebilirler:

a) Kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi,

…” hususları hüküm altına alınmıştır.

Şirket bünyesinde faaliyet gösteren kreşlere ihtiyacı olan temizlik, kırtasiye ve oyuncak gibi malzemelerin temini için düzenlenen talep ve istek yazısı üzerine 03.01.2024 tarih ve 2024/1 sayılı Yönetim Kurulu Kararı alınarak iki ayrı fatura karşılığı KDV Dahil toplam 2.885.612,20 TL tutarında ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Söz konusu faturalar ile temin edildiği iddia edilen malzemelerin bulunması gereken Ayda Bebek Kreşi taşınır ambarının fiili ve fiziki denetimi sırasında; söz konusu iki faturaya ait taşınır giriş-çıkış kayıtlarının olmadığı, stokta bulunmadığı, taşınır kayıt ve kontrolden sorumlu personelin görevlendirilmediği, kapısının kilit ile emniyet altında tutulmadığı hususları ayrıca tespit edilmiştir.

Faturalar üzerinde imzası ile kayıtlanarak muayene ve kabulünü yapan Şirket personeli tarafından söz konusu malzemelerin hiçbir şekilde teslim alınmadığı, dosyada görsel fotoğrafları olan malzemelerin ise daha önce temin edilen ve peyderpey kullanım sonrası arda kalan, ambalajları açılmamış ürünler olduğu ve bu ürünlerin fotoğraflarının Fotoğrafçı/Kameraman kadrolu Belediye personeli tarafından çekilmek suretiyle dosyaya koyularak teslim alınmış gibi gösterildiği hususları söz konusu personelin yazılı ifadeleri ile teyit edilmiştir.

Kamu İdaresi tarafından gönderilen cevapta özetle, her ne kadar alınan malzemelerin taşınır giriş ve çıkış veya teslim işlemlerine konu belgeler sehven düzenlenmemişse de söz konusu ürünlerin alındığı ve kullanıldığı diğer bir ifade ile kullanıldığı anda tüketilen malzemeler olduğu için taşınır kayıtlarına alınmasının sehven unutulduğu, hususları ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, Şirket bünyesinde faaliyet gösteren kreşlerin tamamında kullanılmak üzere temizlik, kırtasiye, oyuncak vb. malzemelerin temin dosyalarında tevsik edilen faturalar ile eksiksiz ve tam olarak teslim alındığına ilişkin muayene ve kabulü yapılmış gibi gösterilerek firmalara yapılan ödemelerin:

– Kanunen Kabul Edilen Gider olarak Kurum kazancından yersiz yere indirim konusu yapılmaması gerekirken,

– Faturalarda hesaplanan KDV tutarlarının da vergilendirme dönemi sonunda üzerinden hesaplanarak ödenmesi gereken KDV matrahından indirilmemesi gerekmektedir.

Bayraklı ilçesi sınırlarında yaşayıp, Yükseköğretim kurumlarını kazanan ve öğrenimlerine devam etmekte olan öğrencilere valiz, nevresim takımı, terlik, bornoz temini ve dağıtımı ile 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitlerini Anma Günü için lokma hazırlanması ve dağıtımı hizmet teminlerinin, alınmış gibi gösterilerek indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir.

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Safi kurum kazancı” başlıklı 6’ncı maddesi:

“(1) Kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanır.

(2) Safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Ziraî faaliyetle uğraşan kurumların bu faaliyetinden doğan kazançlarının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 59 uncu maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınır.

…” şeklinde düzenlenmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “İndirilecek giderler” başlıklı 40’ıncı maddesinin 1’nci fıkrası:

“Safi kazancın tespit edilmesi için aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir:

Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler…” şeklinde hüküm altına alınmıştır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun “Vergi indirimi” başlıklı 29’uncu maddesinde aynen:

“Mükellefler, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki vergileri indirilebilirler:

a) Kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi,

…” hususları hüküm altına alınmıştır.

Sosyal program kapsamında ihtiyaçların karşılanmasına yönelik söz konusu hizmetlerin temin edilmesi için 03.02.2023 tarih ve 2023/2 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile iki ayrı hizmet alım sözleşmesi ile KDV dahil toplam 1.035.600,00 TL tutarında ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Söz konusu hizmet alım sözleşmeleri ile temin edildiği iddia edilen mal ve hizmet alımlarının, Bayraklı Belediyesi Özel Kalem Müdürlüğü tarafından daha önceden gerçekleştirilen ve birebir aynı teknik şartname ve içerikte olan mal ve hizmet alımları olduğu, Şirket üzerinden yapıldığı iddia edilen söz konusu alımların gerçekte belediye bütçesinden yapıldığı, Belediye Özel Kalem Müdürlüğü’ne ait doğrudan temin dosyalarının tetkiki neticesinde tespit edilmiştir.

Belediye Özel Kalem Müdürlüğü bütçesinden, Yükseköğretim kurumlarını kazanan ve öğrenimlerine devam etmekte olan öğrencilere valiz, nevresim takımı, terlik, bornoz temini ve dağıtımı ile 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitlerini Anma Günü için lokma hazırlanması ve dağıtımı işlerine ait doğrudan temin dosyalarında mevcut; piyasa fiyat araştırma tutanakları, ihale onay belgesi, teknik şartnameleri, muayene kabul komisyon tutanağı ve fotoğraflar ile mal ve hizmet alımı işlerinin evsafına uygun olarak gördürüldüğü, ilişikli ödeme emri belgeleri ve eklerinden de söz konusu hizmet teminine ait ödemelerin işin yüklenicilerine yapıldığı görülmüştür.

Öte yandan Şirket üzerinden yapıldığı iddia edilen birebir aynı mahiyetteki mal ve hizmet alımlarına ait temin dosyalarında, işin muayene kabulüne delil teşkil etmesi için belediye marifetiyle hizmet temini yapılan işlerin muayene ve kabulü için çekilen fotoğrafların kullanıldığı ayrıca tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi tarafından gönderilen cevapta özetle, Bayraklı ilçesi sınırlarında yaşayıp, yükseköğrenim kazanan ve öğrenimlerine devam eden öğrencilere valiz, nevresim takımı, terlik, bornoz dağıtımı için hem özel kalem bütçesinden hem de BAYBEL şirketi bütçesinden söz konusu ürünler satın alınarak öğrencilere dağıtıldığı, özel kalem ve şirket bütçesinden alınan ürünler aynı nitelikte oldukları için bir araya getirilerek dağıtımlarının yapıldığı bu nedenle aynı teknik şartname ve dağıtımlar esnasında çekilen aynı fotoğrafların her iki alım dosyası için de kullanıldığı hususları ifade edilmiştir.

“Bayraklı İlçesi Sınırlarında Yaşayıp, Yükseköğretim kurumlarını kazanan ve öğrenimlerine devam etmekte olan öğrencilere valiz, nevresim takımı, terlik, bornoz temini ve dağıtımı” ile “18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü İçin Lokma Hazırlanması ve Dağıtılması” hizmet alımlarının, Bayraklı Belediyesi Özel Kalem Müdürlüğü bütçesinden ödeme emrine bağlanarak yapılmış olmasına karşın Şirket üzerinden yapıldığı iddia edilen hizmet teminleri için (temin dosyasında yer alan ve muayene kabulüne delil teşkil etmek için kullanılan görsellerde ürünleri teslim alan kişilerin birebir aynı kişiler olduğu bu nedenle mükerrerliğe düşüldüğü) firmalara yapılan ödemelerin:

– Kanunen Kabul Edilen Gider olarak Kurum kazancından yersiz yere indirim konusu yapılmaması gerekirken,

– Faturalarda hesaplanan KDV tutarlarının da vergilendirme dönemi sonunda üzerinden hesaplanarak ödenmesi gereken KDV matrahından indirilmemesi gerekmektedir.

Anaokulu Temel Atma ve Açılış Organizasyonları ile Anaokulu Öğrencileri ve Velilerine Yönelik Yarıyıl Tatili Kaynaştırma Etkinliği hizmetlerinin alınmış gibi gösterilerek indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir.

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Safi kurum kazancı” başlıklı 6’ncı maddesi:

“(1) Kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanır.

(2) Safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Ziraî faaliyetle uğraşan kurumların bu faaliyetinden doğan kazançlarının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 59 uncu maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınır.

…” şeklinde düzenlenmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “İndirilecek giderler” başlıklı 40’ıncı maddesinin 1’nci fıkrası:

“Safi kazancın tespit edilmesi için aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir:

Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler…” şeklinde hüküm altına alınmıştır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun “Vergi indirimi” başlıklı 29’uncu maddesinde aynen:

“Mükellefler, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki vergileri indirilebilirler:

a) Kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi,

.” hususları hüküm altına alınmıştır.

Şirket bünyesinde açılacak olan anaokullarının açılışı, lansmanı ve tanıtımı için gerekli organizasyon, mal, malzeme ve ihtiyaçların temin edilmesi için alınan Yönetim Kurulu Kararı üzerine ihtiyaç teminine yönelik üç ayrı Hizmet Alım Sözleşmesi ile KDV Dahil toplam 1.263.600,00 TL tutarında ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Söz konusu faturalar ile temin edildiği iddia edilen organizasyon ve etkinliklerin, Bayraklı Belediyesi Basın Yayın Halkla İlişkiler ve Fen İşleri Müdürlükleri tarafından belediye imkanları ile yapıldığı, bir başka ifadeyle Şirket üzerinden yapıldığı iddia edilen söz konusu hizmet teminlerinin gerçekte belediye kaynakları kullanılarak müdürlük personeli eliyle gerçekleştirildiği, belediye iş ve işlemlerinin tetkiki neticesinde tespit edilmiştir.

Öte yandan Şirket üzerinden yapıldığı iddia edilen organizasyon ve etkinliklere ait hizmet temin dosyalarında: işlerin muayene kabulüne delil teşkil etmesi için kullanılan fotoğrafların gerçekte Belediye ve Şirket imkanları kullanılarak kendi personeli eliyle gerçekleştirilen etkinliklere ait fotoğraflar olduğu gerek ihtiyaç konusu malzeme dahil personel görevlendirme yazıları gerekse yazılı ifadeler ile teyit edilmiştir.

Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta özetle, bahse konu işlerin yapımında Yüklenici şirket ile organizasyon ve açılışlar kapsamında yapılan ek protokoller dikkate alınmadan değerlendirme yapıldığı, fotoğraflardan ve aynı zamanda ekte sunulan beyanlardan da görüleceği üzere açılış, temel atma ve kaynaştırma etkinliği adı altındaki yeme içme hizmet alımlarının tamamının yapıldığı, belediye personelinin belediye başkanın katıldığı etkinliklerdeki görevlendirmelerin Şirket ile bir alakasının bulunmadığı gibi belediye başkanı ve belediyenin kurumsal kimliğine hizmet etttiği hususları ifade edilmiştir.

Anaokulu Temel Atma ve Açılış Organizasyonları ile Anaokulu Öğrencileri ve Velilerine Yönelik Yarıyıl Tatili Kaynaştırma Etkinliği hizmet alımlarının, Bayraklı Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler ve Fen İşleri Müdürlükleri ile Şirket bünyesindeki kreşlerin kendi imkanları kullanılarak yine kendi personelinin fazla çalışma mesaileri ile yapılmış olmasına karşın Şirket üzerinden yapıldığı iddia edilen hizmet teminleri için firmalara yapılan ödemelerin:

– Kanunen Kabul Edilen Gider olarak Kurum kazancından yersiz yere indirim konusu yapılmaması gerekirken,

– Faturalarda hesaplanan KDV tutarlarının da vergilendirme dönemi sonunda üzerinden hesaplanarak ödenmesi gereken KDV matrahından indirilmemesi gerekmektedir.