|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay denetim raporları, Karayolları Teknik Şartnamesi ile uyumsuzluk gösteren yol yapım sözleşmelerine dikkat çekmektedir. Rapor, Uluslararası Düzgünsüzlük Endeksi (IRI) ölçümlerinin, aynı yıl içinde yapılan binder ve aşınma tabakası kaplamalarında yalnızca aşınma tabakası üzerinden gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak bazı sözleşmelerde, her iki tabaka için de ölçüm yapılmasına dair hükümler yer aldığı tespit edilmiştir. Karayolları Teknik Şartnamesi’nin ilgili bölümünde, aynı yapım sezonunda binder tabakası ile kaplanan aşınma tabakasının yalnızca aşınma tabakası üzerinden ölçülmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin 8. maddesi, ihale dokümanlarının öncelik sıralamasını belirlemekte ve sözleşme tasarısının diğer belgelerden önce geldiğini ifade etmektedir. İncelemeler, bazı sözleşmelerde binder ve aşınma tabakası ölçümlerinin yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen, yalnızca aşınma tabakası üzerinden ölçüm yapıldığını göstermektedir. Kamu idaresi, sözleşme tasarısının “Diğer Hususlar” kısmında gerekli düzenlemelerin yapılacağını belirtse de, sözleşme hükümlerinin öncelikli olarak dikkate alınması gerektiği açıktır. Sonuç olarak, IRI ölçümlerinin sözleşme hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi veya sözleşme ile Karayolları Teknik Şartnamesi arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi gerekmektedir. Bu durum, yol yapım süreçlerinin etkinliğini artırmak adına önem taşımaktadır. |
BULGU: Karayolları Teknik Şartnamesi Hükümleri ile Uyumsuzluk Gösteren Yol Yapım Sözleşmelerinin Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Karayolları Teknik Şartnamesi’ne göre; Uluslararası düzgünsüzlük endeksi (IRI) ölçümlerinde aynı yıl içerisinde yapılan binder ve aşınma tabakası kaplamalarında sadece aşınma tabakası üzerinden IRI ölçümlerinin yapılması gerekmekte iken, bazı yol yapım sözleşmelerinde hem binder tabakası hemde aşınma tabakası üzerinden IRI ölçümlerinin yapılmasına yönelik hüküm tesis edildiği görülmüştür.
Karayolları Teknik Şartnamesi’nin “Asfalt Beton Binder ve Aşınma Tabakaları” bölümünün “Yüzey Düzgünsüzlüğünün Profilometre ile Kontrol Edilmesi” kısmında; IRI ölçümlerinin hem binder hem de aşınma tabakalarında yapılacağı ancak aynı BSK yapım sezonu (aynı yıl) içerisinde binder tabakası, aşınma tabakası ile kaplanmış ise ödeme kriterlerinde sadece aşınma tabakası üzerinden yapılan ölçümlerin dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin 8’inci maddesi ikinci fıkrası birinci bendi gereği teklif birim fiyat sözleşmelere ait ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması sırasıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesi, İdari Şartname, Sözleşme Tasarısı, Birim Fiyat Tarifleri ve cetveli, Mahal Listesi, Özel Teknik Şartname, Genel Teknik Şartname, Ön/Kesin Projeler, Açıklamalar (varsa) ve diğer eklerin yer alacağı hükmüne yer verilmiştir. Bu hüküm gereği öncelik sıralamasında sözleşme tasarısı, özel ve genel teknik şartnameden daha önce gelmektedir.
Yapılan incelemede İdareye ait bazı yapım işleri sözleşmelerinin diğer hususlar kısmında yer alan üst yapı performans kriterlerinde, binder ve aşınma tabakasına dair ölçümlerin yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen buna uyulmayıp sadece Karayolları Teknik Şartnamesine göre aynı sezon içerisinde yapılan BSK için aşınma tabakası üzerinden ölçümlerin yapıldığı görülmüştür. Halbuki sözleşme tasarısı öncelikli olduğundan sözleşmede yer alan hükme göre hem binder hemde aşınma tabakası üzerinden IRI ölçümlerinin yapılması gerekmektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; bulgu konusu hususa ilişkin binder, aşınma tabakaları ile BSK paçal pozları için öngörülen birim fiyat tariflerinde Karayolları Teknik Şartnamesinin ilgili bölümlerine atıf yapıldığı ve sözleşme tasarısının “Diğer Hususlar” kısmında binder ve aşınma tabakaları için yüzey düzgünsüzlük ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesi ile ödeme şartlarının ayrı ayrı belirtildiği, yapılacak ihalelerde sözleşme tasarısının “Diğer Hususlar” bölümünde gerekli düzenlemelerin yapılarak uygulama birliğinin tesis edileceği ifade edilmiştir.
İdare tarafından her ne kadar birim fiyat tariflerinde Karayolları Teknik Şartnamesindeki ilgili maddelere atıf yapıldığı, sözleşmede binder ve aşınma tabakaları için yüzey düzgünsüzlük ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesi ile ödeme şartlarının ayrı ayrı belirtilmesinin teknik gerekçelerle ilave bir düzenleme getirdiği ifade edilse de; Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin 8’inci maddesinde ihale dokümanlarının öncelik sıralamasına göre
sözleşme tasarısının, birim fiyat tarifleri ile genel/özel teknik şartnameden önce gelmesi ve öncelik sıralamasına göre sözleşme hükümlerinin esas alınması gerekliliği açıktır.
Söz konusu imalatların yapımında ilk önce binder tabakasının ve sonrasında aşınma tabakasının yapılması göz önüne alındığında, iki ayrı imalatın sözleşme hükümlerinde belirtildiği gibi ayrı ayrı ölçülmeye imkan verdiği anlaşılmaktadır.
Netice olarak İdarece IRI ölçümlerinde sözleşme hükümlerinin dikkate alınması ya da sözleşme ile Karayolları Teknik Şartnamesi arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi sağlanmalıdır.