ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, genel bütçeli idarelerin karşı taraf avukatlarına vekâlet ücreti ödemelerinde 998 Diğer Nazım Hesaplar ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesaplarının kullanılmadığını ortaya koymuştur. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin muhasebe işlemlerinde nazım hesapların kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2016 tarihli yazısında da, vekâlet ücretlerinin muhasebeleştirilmesinde bu hesapların kullanılması gerektiği vurgulanmıştır.

Denetim sonuçlarına göre, avukatlık vekâlet ücretlerinin 998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabında izlenmesi gerekmekte olup, bu hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumu düzeltmek amacıyla birimlere yazı göndererek nazım hesapların kullanılmasına yönelik adımlar atıldığını belirtmiştir. Sonuç olarak, vekâlet ücreti ödemelerinin doğru muhasebeleştirilmesi için ilgili hesapların etkin bir şekilde kullanılması gerektiği ifade edilmektedir.

BULGU: Karşı Taraf Avukatlarına Vekâlet Ücreti Ödemelerinde Nazım Hesapların Kullanılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlık tarafından karşı taraf avukatlarına vekâlet ücreti ödemelerinin muhasebeleştirilmesinde, 998 Diğer Nazım Hesaplar ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesaplarının kullanılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Nazım hesaplara ilişkin ilkeler” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemleri, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine ilişkin işlemlerini izlemek üzere nazım hesapların kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 22.06.2016 tarih ve 90192509-220.05-12007 sayılı “Avukatlık Vekâlet Ücreti Ödemeleri” konulu yazısında; Genel bütçeli bir idarenin taraf olduğu ve kaybettiği bir dava sonucunda karşı taraf avukatına ödenen vekâlet ücretlerinin avukatlık vekâlet ücreti ödemelerinin muhasebeleştirme işlemleri örnek üzerinden açıklanmış ve 998 Diğer Nazım Hesaplar ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesaplarının kullanılması gerektiği belirtilmiştir.
Öte yandan, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Genel Bütçe Ortak Detaylı Hesap Planı’nda 998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabının ekonomik kod 01 düzeyinde Avukatlık Vekâlet Ücretleri alt kodunun tanımlandığı görülmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, karşı taraf avukatlarına ödenen avukatlık vekâlet ücreti ödemelerinin 998- Diğer Nazım Hesaplar Hesabında takip edilmesi gerekmekte olup, İdarece avukatlık vekâlet ücretleri ödemelerinde kullanılması gereken nazım hesapların kullanılmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilerek birimlere yazı yazıldığı, nazım hesaplarının kullanılmaya başlandığı ve birimlerden gelen yazılara göre gerekli muhasebe kayıtlarının yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından karşı taraf avukatlarına vekâlet ücreti ödemelerinin muhasebeleştirilmesinde 998.01 Avukatlık Vekâlet Ücretleri ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesaplarının kullanılmasının sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU

Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu
Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare
Tarafından
Yapılan
İşlem
Açıklama
Merkez Dışındaki İllerde Yapımı Yürütülen İşlerde Yerinde ve Sürekli Kontrollük Hizmeti Verilememesi Nedeniyle Kontrol Riski Oluşması 2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Diğer Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.
Hukuk Davaları Sonucu Oluşan
İdare Borçlarının Tahakkuk
Kayıtlarının Yapılmaması
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Diğer Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.
Kamulaştırma Yolu İle Edinilen Duran Varlıkların Arazi ve Arsalar Hesabında İzlenmemesi 2020 Yerine
Getirilmedi
2020 yılına ilişkin düzeltme kayıtları yapıldığı halde 2021 yılında hatalı uygulama devam etmiştir. Bu nedenle, bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.
Geçici Kabulü Yapılan
Yatırımların İlgili Varlık
Hesaplarına Aktarılmaması
2020 Yerine
Getirilmedi
2020 yılına ilişkin düzeltme kayıtları yapıldığı halde 2021 yılında hatalı uygulama devam etmiştir. Bu nedenle, bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.
Tahsisli Kullanılan Kamu Konutlarının Mali Tablolarda Tam ve Doğru Raporlanmaması 2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.
Geçici Kabul Noksanlıkları İçin Yapılan Kesintilerin Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında İzlenmemesi 2020 Yerine
Getirilmedi
2020 yılına ilişkin düzeltme kayıtları yapıldığı halde 2021 yılında hatalı uygulama devam etmiştir. Bu nedenle, bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.
İdari Para Cezası Tahakkuk
Kayıtlarının Yapılmaması
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Denetim Görüşünün
Dayanağı Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.
İdari Para Cezası Erken Ödeme
İndirimlerinin Giderler Hesabına
Kaydedilmesi
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.
Dönem Sonu İşlemlerinde
Eksiklikler Bulunması
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu hususa 2021 yılı Denetim Raporu’nun “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde yer verilmiştir.

ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
DÖNER SERMAYE İŞLETME DAİRESİ
BAŞKANLIĞI
2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 66
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 73
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 73
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 73
İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 74
DENETİM GÖRÜŞÜ 74
DENETİM BULGULARI 74
EKLER 1
TABLOLAR LİSTESİ
Tablo 1:Personelin Unvan ve Kadro Durumuna Göre Dağılımı 69
Tablo 2: Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırması 70
Tablo 3: Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırması 71
T.C. Sayıştay Başkanlığı

KISALTMALAR
AŞ : Anonim Şirket
CK : Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
DSİBMY : Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği
KGM : Karayolları Genel Müdürlüğü
KHK : Kanun Hükmünde Kararname
LYBS : Liman Yönetim Bilgi Sistemi
TOBB : Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
YMM : Yeminli Mali Müşavir

T.C. Sayıştay Başkanlığı
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
Batık Gemi Çıkarma İşlemlerine İlişkin Tutarların Tam ve Doğru Muhasebeleştirilmemesi
Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetinden Elde Edilen Kamu Gelirlerinin Tahakkuk Esasına Göre Muhasebeleştirilmemesi
Ticari Mahiyette Olmayan Borç Tutarlarının Satıcılar Hesabında İzlenmesi
Üretim Maliyetine Girmeyen Giderlerin Üretim Maliyeti Hesabında Muhasebeleştirilmesi
B. Diğer Bulgular
Bakanlık Bütçesinden Yapılması Gereken Harcırah Ödemelerinin Döner Sermaye İşletmesi Bütçesinden Ödenmesi
Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetine Ait Kamu Paylarının Tahsiline İlişkin Etkin Bir Takip Sisteminin Kurulmaması
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü İnceleme Raporunda Tespiti Yapılan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetine Ait Kamu Payının Takibinin Yapılmaması
Doğrudan Teminle Yapılan Alımlara İlişkin Tespitler
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
Döner sermaye işletmeleri ve bu işletmelere tahsis edilen döner sermayenin tanımına Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin (DSİBMY) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde; döner sermaye, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için, kamu idaresine bağlı olarak kurulmuş işletmelere tahsis edilen sermaye; (h) bendinde, işletme, (b) bendi uyarınca verilen sermayenin tahsis amacını gerçekleştirmek üzere kurulan döner sermaye işletmesi olarak ifade edilmiştir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 33’üncü maddesinin verdiği yetkiye istinaden 2004 yılı Nisan ayında Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü olarak faaliyetlerine başlamıştır.
655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) mülga 21’inci maddesi ile İşletme Müdürlüğü olarak hizmet veren Bakanlık Döner Sermayesi ve mülga Denizcilik Müsteşarlığı Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü birleştirilerek Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı adı altında yeniden yapılandırılmıştır.
703 sayılı KHK ile 655 sayılı KHK’nın adı “Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” olarak değiştirilmiş olup KHK’nın “Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı” başlıklı 21’inci maddesi ilga edilmiştir.
Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CK) 490’ıncı maddesiyle yeniden yapılandırılmıştır.
Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığının görevleri, 1 sayılı CK’nın 490’ıncı maddesinde sayılmıştır.
Buna göre;
Döner Sermaye İşletmesini idari ve mali yönden yönetmek,
Gerçek ve kamu kurum ve kuruluşları dahil tüzel kişilere; Bakanlıkça verilecek her türlü yetki belgesi, işletme ruhsatı, çalışma ruhsatı, lisans, imtiyaz hakkı belgesi, tahsis belgesi, tescil belgesi, izin belgesi, emniyet belgesi, taşıt belge ve kartları, geçiş belgeleri, yola elverişlilik sertifikası, denize elverişlilik sertifikası, gürültü sertifikası, her türlü mesleki yeterlik belgesi ve benzeri belgelerin basım işlerini yapmak veya yaptırmak, bunları ilgililere vermek üzere hizmet birimlerine dağıtmak ve ücretlerini tahsil etmek,
Bakanlık hizmet birimlerince ücretli olarak verilecek her türlü teknik test, kontrol, rapor ve benzeri hizmetler, araştırma ve geliştirme hizmetleri, denizdibi tarama hizmetleri, her türlü gemi sürvey ve denetim hizmetleri, müşavirlik hizmetleri ile mesleki ve teknik eğitim, kurs, seminer ve benzeri hizmetlerin ücretlerini tahsil etmek,
ç) 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 33 üncü maddesinde belirtilen görevleri yapmak,
Bakanlığın görev alanına giren hizmetlerin yerine getirilmesi için gerektiğinde kiralama yapmak, mal ve hizmet satın almak,
Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak,
Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığının görevleri olarak sayılmıştır.
Döner Sermaye İşletmesinin görevleri, ayrıca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nde yer almaktadır.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
İşletmenin hizmetleri, Yönetim Kurulu, Harcama Yetkilisi, Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanı ve personeli ile muhasebe biriminde görevli personel eliyle yürütülmektedir.
İşletme Yönetim Kurulu; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesi uyarınca, Bakan Yardımcısı başkanlığında, Karayolu Düzenleme Genel Müdürü, Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürü, Tehlikeli Mal ve Kombine Taşımacılık Düzenleme Genel Müdürü, Demiryolu Düzenleme Genel Müdürü, Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürü, Strateji Geliştirme Başkanı ve İşletme Dairesi Başkanından oluşmaktadır.
Yönetim Kurulunun görevleri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi
Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinde sıralanmıştır.
Buna göre;
İşletme görev ve faaliyetlerinin en iyi şekilde yürütülmesi ve geliştirilmesi için gereken her türlü idari, malî ve teknik iş ve işlemlerle ilgili kararlar almak.
İşletme bütçesini görüşüp karara bağlamak.
İşletmenin görev ve faaliyetleriyle ilgili olarak taşra teşkilatına verilecek görev, yetki ve sorumlulukları belirlemek.
ç) İşletme tarafından yürütülecek yeni hizmet ve proje tekliflerini incelemek, karara bağlamak.
İşletme tarafından üretilen mal veya hizmetlerin satış fiyatını belirlemek.
İlgili mevzuatta ve bu Yönetmelikte yer alan diğer görevlerini yerine getirmek.
Yönetim Kurulunun görevleri olarak düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 10’uncu maddesi gereğince; İşletme bütçesinin harcama yetkilisi Bakan Yardımcısıdır. Bakan yardımcısı bu yetkisinin bir kısmını veya tamamını Merkezi Yönetim Bütçesi ile ödenek tahsis edilen birim amirlerine; taşrada ise bölge müdürlerine, liman başkanlarına ve denizdibi tarama başmühendisliklerine devredebilir.
İşletme Dairesi Başkanının görevleri, Yönetmeliğin 11’inci maddesinde düzenlenmiştir.
Buna göre, İşletme Dairesi Başkanının görevleri şunlardır;
İşletmenin görev ve faaliyetleri ile idari, malî ve teknik işlerini ilgili kanun, yönetmelik, işletme bütçe esasları ve Yönetim Kurulu kararları ile işletmecilik ilkelerine uygun biçimde yürütmek.
İşletme kadrolarına atanan veya görevlendirilen personelin; görevlerini iş bölümü esasları dâhilinde düzenlemek, izlemek, denetlemek, değerlendirmek ve amirliğini yapmak.
İşletmenin bütçe tasarılarının zamanında hazırlanmasını sağlamak.
ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
İşletmenin muhasebe hizmetleri, Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan, görevli personelin unvan ve kadro durumlarına göre dağılımını gösteren tablo aşağıdaki gibidir;
Tablo 1:Personelin Unvan ve Kadro Durumuna Göre Dağılımı

UNVAN Mevcut Durum Başka Birimde Geçici Görevle Çalışan Toplam
Daire Başkanı 1 1
Şube Müdürü 3 3
Şube Müdür V. (V.H.K.İ.) 1 1
Ulaş. ve Hab. Uzmanı 1 1
Araştırmacı 1 1
İstatistikçi 1 1
Uzman 1 1
V.H.K.İ. 5 2
Teknisyen 1 1
Memur 1 2
Büro Personeli (İşçi) 8 8
Toplam 22 2 24

Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığında mevcut olan 22 personelle hizmet verilmektedir. İşletme Dairesi Başkanlığı personeli olan 2 personel ise, başka birimlerde görev yapmaktadır.
Mali Yapı
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nde Döner Sermaye İşletmesinin idaresi, sermayesi, gelir ve giderleri ile bütçe işlemlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 14’üncü maddesinde; İşletme sermayesinin, faaliyeti sona erdirilen ve devralınan diğer işletmelerin sermayelerinden, işletme faaliyetlerinden elde edilen kârlar ile bağış ve yardımlardan oluşacağı düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 13’üncü maddesinde, İşletmenin sermayesi 10.000.000,00 TL olarak belirlenmiştir. 26.10.2015 tarih ve 2015/8263 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile işletme sermayesi 350.000.000,00 TL’ye çıkarılmıştır. Eklenen bağış ve yardımlarla birlikte işletme sermayesi 350.004.544,75 TL olarak 500 Sermaye Hesabında yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin 15’inci maddesinde, Döner Sermaye İşletmesinin gelirleri; 16’ncı maddesinde ise, Döner Sermaye İşletmesinin giderleri sayılmıştır.
2021 yılı Bilançosuna göre; döner sermaye işletmesinin sermayesi 350.004.544,75 TL olup, toplam aktif büyüklüğü 470.875.894,51 TL’dir. Kurumun gelir tablosuna göre, net satışlar toplamı 995.840.274,76 TL; dönem net karı ise 43.898.610,32 TL’dir.
Döner Sermaye İşletmesi için 2021 yılında 895.000.000,00 TL ödenek tahsis edilmiş, 981.671.549,78 TL tutarında harcama gerçekleştirilmiştir.
Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırmasına göre ödenek ve harcama bilgilerini gösteren tablo aşağıda sunulmuştur;
ablo 2: Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırması

Hesap Adı Gider Bütçesi Gerçekleşme
01-Personel Giderleri 58.700.000,00 38.279.745,27
02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 10.000.000,00 8.037.913,58
03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 172.840.000,00 189.650.743,21
05-Cari Transferler 401.251.000,00 516.508.715,44
06-Sermaye Giderleri 2.209.000,00 0,00
10-Ek Ödeme 250.000.000,00 229.194.432,28
TOPLAM 895.000.000,00 981.671.549,78

İşletmenin 2021 yılında Bütçe Giderleri; Personel Giderleri 38.279.745,27 TL, Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 8.037.913,58 TL, Mal ve Hizmet Alım Giderleri 189.650.743,21 TL, Cari Transferler 516.508.715,44 TL ve Ek Ödeme 229.194.432,28 TL olmak üzere toplam 981.671.549,78 TL’dir.
Döner Sermaye İşletmesi tarafından, 1 sayılı CK’nın 490’ncı maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında Karayolu Yatırım Projeleri için 350.000.000,00 TL cari transfer olarak Karayolları Genel Müdürlüğüne aktarılmıştır.
Ayrıca, 375 sayılı KHK’nın Ek 9’uncu maddesi uyarınca, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı personeli ile Karayolları Genel Müdürlüğü personeline yapılan ek ödemeler İşletme bütçesinden karşılanmaktadır. Bu kapsamda Döner Sermaye dâhil Bakanlık ve Karayolları Genel Müdürlüğü personeli için 2021 yılında toplam 229.194.432,28 TL ek ödeme yapılmıştır.
Döner Sermaye İşletmesi bütçesinde, 2021 yılında 895.000.000,00 TL bütçe geliri planlanmış olup, toplam 1.051.365.486,84 TL bütçe geliri elde edilmiştir.
Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırmasına göre planlanan gelir ve gerçekleşen gelir bilgilerini gösteren tablo aşağıda sunulmuştur;
Tablo 3: Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırması

Hesap Adı Gelir Bütçesi Gerçekleşme
03-Mal ve Hizmet Gelirleri 880.210.000,00 1.045.750.132,26
09-Diğer Gelirler 14.790.000,00 35.447.329,48
Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler 0,00 29.831.974,90
TOPLAM 895.000.000,00 1.051.365.486,84

Döner Sermaye İşletmesinin mal ve hizmet gelirleri; belgelendirme ve izin verme, yetki belgesi, ruhsat, muayene, ölçüm, kontrol ve denetim gelirlerinden oluşmaktadır. Diğer gelirler ise faiz gelirleri ile para cezalarından oluşmaktadır.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Döner Sermaye İşletmesi, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne (DSİBMY) tabi olup, muhasebe işlemleri Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından döner sermaye işletmelerine ait muhasebe işlemlerinin tek bir uygulama üzerinden gerçekleştirilmesini teminen kullanıma sunulan Mali Yönetim Sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermaye işletmelerinin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar DSİBMY’de düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 36’ncı maddesine göre, muhasebe işlemi; bir işletmenin bir kamu idaresi veya diğer üçüncü kişilerle olan karşılıklı ekonomik ilişkileri veya işletmenin kendi içinde muhasebe işlemi olarak değerlendirilmesi ve raporlanması gereken ve para cinsinden ifade edilebilen her türlü işlemi ifade etmektedir. Muhasebe işlemi; karşılıklı yükümlülük doğuran mübadele ilişkisi, bir mal veya hizmetin karşılıksız olarak başka bir kuruma veya diğer üçüncü kişilere devri, işletmenin kendi içinde muhasebe işlemi olarak değerlendirilmesi gereken ve para cinsinden ifade edilebilen amortisman hesaplanması, yeniden değerleme yapılması, stokların kullanılması ve benzeri şekillerde gerçekleşmektedir.
Aynı Yönetmeliğin 38’inci maddesine göre, bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Hesaplar malî yıl esasına göre tutulmakta, gelir ve giderler tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilmektedir.
Yönetmeliğin 565’inci maddesine göre, mali tablolar; bilanço, gelir tablosu, satışların maliyeti tablosu, nakit akım tablosu ve sermaye hareketleri tablosundan oluşmaktadır. Malî tabloların amacı yatırımcılar, kredi verenler ve diğer ilgililer için karar almada yararlı bilgiler sağlamak, gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak ve varlıklar, kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletme faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlamaktır. Malî tablolarda yer alan bilgilerin karar vericiler tarafından en iyi şekilde ve süratle kullanılabilmesi için bu tabloların anlaşılabilir, ihtiyaca uygun, güvenilir, karşılaştırılabilir olması ve zamanında düzenlenmesi gerekmektedir.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
“Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sıralanmıştır:
Birleştirilmiş veriler defteri,
Geçici ve kesin mizan,
Bilanço,
• Gelir tablosu.
Denetim yukarıda belirtilen defter, tablo ve belgeler ile anılan Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi, Bakanlık organizasyon yapısı içerisinde Daire Başkanlığı şeklinde örgütlendiğinden Bakanlığın iç kontrol sistemine tabidir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığının 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.