| ÖZET: Sosyal tesislerde kasa hesabında yüksek tutarlı bakiyelerin bulunması ve yıl içi alacak bakiyesi verilmesi hataları tespit edilmiştir. KGM sosyal tesisleri konsolide genel mizanındaki 100-Kasa Hesabının yıl sonu bakiyesinin 932.000,00 TL olduğu görülmektedir. Yapılan yerinde denetimlerde de ihtiyacın üzerinde tutarların kasa bakiyesinde bekletildiği ve banka hesaplarına yatırılmadığı görülmüştür.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 2021/1 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğin 7’nci maddesinin yirmi ikinci fıkrasında, sosyal tesislerle ilgili olarak yapılacak ödeme ve tahsilatlarda banka yoluyla yapılmasının esas olduğu hükme bağlanmıştır. Bu nedenle, sosyal tesislerce yapılan ödemelerin ve alınan yüksek tutarlı tahsilatların banka aracılığıyla yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu hataların düzeltilmesi ve sosyal tesis yönetim kurullarınca kasada tutulabilecek azami tutarların belirlenerek bankaya yatırılması gerekmektedir. |
BULGU: Kasa Hesabı İşlemlerinde Hataların Bulunması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
a) Kasa Hesabında Kayıtlı Yüksek Tutarlı Bakiyelerin Bulunması
Sosyal tesislerde üretilen mal ve hizmetlerin karşılığı olarak alınan bedellerin düzenli olarak banka hesaplarına yatırılmak yerine, bir aya varan sürelerde kasa hesabında bekletildiği görülmüştür.
Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkarılan 2021/1 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğin “Ortak Hususlar” başlıklı 7’nci maddesinin yirmi ikinci fıkrasında, görevliler nezdinde kurum amirleri tarafındın belirlenen miktarın üzerinde nakit bulundurulamayacağı, ödeme ve tahsilatların ise banka vasıtasıyla yapılmasının esas olduğu hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede, sosyal tesislerin sundukları mal ve hizmet satışlarından elde ettikleri paraları uzun süre hesaplarında beklettikleri, harcamaların da büyük bir bölümünü kasa hesabı üzerinden yaptıkları tespit edilmiştir. KGM sosyal tesisleri konsolide genel mizanı incelendiğinde 100-Kasa Hesabının yıl sonu bakiyesinin 932.000,00 TL olduğu görülmektedir. Yıl içerisinde gerçekleştirilen yerinde denetimlerde de ihtiyacın üzerinde tutarların kasa bakiyesinde bekletildiği, banka hesaplarına yatırılmadığı görülmüştür.
Kasa Hesabı, kanuni dolaşım niteliğine sahip ulusal paralarla, sosyal tesise intikal eden dövizlerin alınması, verilmesi ve saklanmasına ilişkin işlemlerin izlenmesi için kullanılır. Ancak, kasa hesabında biriken tutarların, kurum amirleri tarafından belirlenen miktarı aşması halinde banka hesaplarına aktarılması gerekmektedir. Kasada yüksek tutarlarda para tutmak iktisadi ve ticari esaslara uygun olmayıp, söz konusu nakit tutarlar sayesinde uygun finansal yatırım araçlarıyla elde edilebilecek gelirlerden de mahrum kalınmaktadır.
Kamu İdaresince, günlük kasa bakiyelerinin Yönetim Kurulunca belirlenecek azami tutarın üstündeki miktarın banka hesaplarına yatırılması sağlanacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, sosyal tesis yönetim kurullarınca kasada tutulabilecek azami tutarların belirlenmesi ve bu tutarın üstünde biriken tutarların banka hesabına yatırılarak uygun finansal araçlarla değerlendirilmesinin sağlanması gerektiği düşünülmektedir.
b) Kasa Hesabının Yıl İçinde Alacak Bakiyesi Vermesi
Kasa hesabı muhasebe kayıtlarının hatalı yapılması sonucunda100-Kasa Hesabının yıl içinde alacak bakiyesi verdiği görülmüştür.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usullerde 100-Kasa Hesabının nasıl kullanılması gerektiği açıklanmıştır. Buna göre; 100-Kasa Hesabı aktif karakterli bir hesap olup, bakiye vermemesi veya borç kalanı vermesi beklenmektedir. Bu durum kasada ne kadar nakit varsa en fazla o kadar nakit çıkışı olabileceği anlamına gelmektedir. Bu hesabın alacak bakiyesi vermesi hali ise, sosyal tesiste olmayan bir paranın harcandığı anlamına gelir ki bu husus fiilen mümkün değildir.
Yapılan incelemede, kasa hesabının alacak bakiyesi vermesi durumunun aynı bölge müdürlüğü bünyesinde birden fazla sosyal tesisin bulunması halinde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bölge Müdürlüğü kontrolünde bulunan sosyal tesislerden herhangi birinde oluşan nakit yetersizliğinde, diğer sosyal tesis hesabından ödünç nakit kullanıldığı halde, ödünç alınan paralara ilişkin muhasebe kaydı yapılmadığından,100-Kasa Hesabının alacak bakiyesi verdiği anlaşılmıştır. Bu durumlarda farklı sosyal tesis hesapları arasında aktarılan paralar için yapılması gereken karşılıklı borç ve alacak kayıtları yapılmazken, ödünç para ile gerçekleştirilen ödemenin muhasebe kayıtları yapıldığından 100-Kasa Hesabı alacak bakiyesi vermektedir.
Kamu İdaresince, kasa hesabına ilişkin kayıt ve bakiyeler incelenerek hatalı kayıtların düzeltilmesinin sağlanacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, hesabından ödünç para kullanılan sosyal tesisin ilgili hesaplarına alacak kaydı, ödünç para kullanan sosyal tesisin hesaplarına ise borç kaydı yapılmak suretiyle paranın aktarılmasının ve yıl içinde aktif karakterli hesapların alacak bakiyesi vermesi durumunda kayıtların incelenmek suretiyle hatalı işlemin düzeltilmesinin sağlanması gerekmektedir.
Ödeme ve Tahsilatların Banka Yoluyla Yapılması Esas Olduğu Halde Özellikle Mal Alımlarında Nakit İşlemlerin Tercih Edilmesi
Sosyal tesislerce yapılan ödemelerin ve alınan yüksek tutarlı tahsilatların banka yoluyla yapılması gerektiği halde, genellikle nakit esasının tercih edildiği görülmüştür.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 2021/1 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğin 7’nci maddesinin yirmi ikinci fıkrasında, sosyal tesislerle ilgili olarak yapılacak ödeme ve tahsilatlarda bu işlemlerin banka yoluyla yapılmasının esas olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, sosyal tesislerce edinilen mal ve demirbaşlar için banka transferi yerine nakden ödemenin tercih edildiği tespit edilmiştir. Yukarıda anılan mevzuat gereği sosyal tesis ödemelerinde banka transfer yolunun tercih edilmesi esastır. Bu nedenle, sosyal tesislerin işlemlerinde banka transferi yerine nakit işlemlerin tercih edilmesi yukarıda anılan mevzuat hükümlerine uygun değildir.
Kamu İdaresince, düşük miktarlı acil ihtiyaçlar dışında kalan ödemelerin banka yoluyla yapılması için gerekli önlemlerin alınmış olup, uyarıların yapıldığı belirtilmiştir.
Bu itibarla, sosyal tesislerce yapılacak ödemelerin ve alınan yüksek tutarlı tahsilatların banka aracılığıyla yapılmasının sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.