|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Olmayan İlçe Belediyeleri kapsamında yapılan Katma Değer Vergisi (KDV) mükellefiyeti ile ilgili alımların doğrudan giderleştirildiğini ortaya koymaktadır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/3-g maddesi, kamu idareleri ve benzeri kuruluşların ticari, sınaî, zirai ve mesleki nitelikteki işlemlerinin vergiye tabi olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda, bu kuruluşların gerçekleştirdiği vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV’nin indirim konusu yapılabileceği ifade edilmektedir.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği, kamu kurumlarının ticari faaliyetleri dışındaki teslim ve hizmetlerinin vergiye tabi olmadığını vurgulamaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ise, yerel yönetimlerin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal ve hizmetler için ödedikleri KDV’nin indirim konusu yapılabileceğini, ancak nihai tüketim için yapılan alımlarda bu durumun geçerli olmadığını belirtmektedir. Güroymak ilçesinde, içme suyu ve atık su hizmetleri için yapılan harcamalarda, katma değer vergisinin indirim konusu yapılmadığı ve doğrudan gider yazıldığı tespit edilmiştir. Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen alımlarda KDV’nin ayrıştırılarak ilgili hesaplarda izlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, belediyelerin hizmet harcamaları ile ticari harcamalarını ayırarak, yüklenilen KDV’nin indirim konusu yapılması ve doğru hesaplara kaydedilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Katma Değer Vergisi Mükellefiyeti Kapsamında Yapılan Alımların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından indirim konusu yapılacak mal ve hizmet alımlarına ilişkin giderlerin, indirim konusu yapılmayarak doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/3-g maddesi uyarınca genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınaî, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin vergiye tabi tutulacağı, “Vergi İndirimi” başlıklı 29/1’inci maddesi gereğince bunların yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanun’da aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler sırasında hesaplanan katma değer vergisini indirebileceği belirtilmiştir.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin verginin konusuna ilişkin “2. Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlıklı (I/B-2) bölümünde; 3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan; genel bütçeye dâhil idareler, özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, dernek ve vakıflar ile her türlü mesleki kuruluşları tarafından ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerinin vergiye tabi olmadığı, bu kuruluşlara ait veya tabi olan veya bunlar tarafından kurulan ve işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların iktisadi işletme olarak mütalaa
edileceği ve bunların ticari, sınaî, zirai ve mesleki faaliyetlerinin vergiye tabi olacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 153’üncü maddesinde, mahalli idarelerin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin ödemiş oldukları katma değer vergisini indirim konusu yapabilecekleri, bunun dışında kurumun nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın almış oldukları mallar veya hizmetler için ödedikleri katma değer vergisini ise indirim konusu yapamayacakları hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, belediyelerin ticari, sınaî, zirai ve mesleki nitelikte olmayan teslim ve hizmetleri vergiye tabi tutulmamalı ve indirim konusu yapılmamalıdır. Ancak, vergiye tabi hizmetlerini ya da ticari niteliği bulunan faaliyetlerini ifa etmek için alınan mal ve hizmetler için ödediği KDV tutarlarının indirim konusu yapılabileceği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemeler doğrultusunda ilgili hesaplara kaydedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Güroymak ilçe sınırları içerisinde içme suyu ve atık su hizmeti Belediye tarafından yerine getirilmektedir. Ancak, bir bedel karşılığı sağlanan bu hizmetlere yönelik katlanılan katma değer vergisinin indirim konusu yapılmadığı, doğrudan gider yazıldığı tespit edilmiştir. Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen; su isale hattına ilişkin alımlar, hizmete yönelik mal ve malzeme alımları, elektrik alımları vb. alımlar için yapılan ödemelerde katma değer vergisinin ayrıştırılarak ilgili hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda, belediyelerin görev alanı içindeki hizmetlerine yönelik yaptığı harcamaları ile ticari kapsamdaki harcamalarının birbirinden ayrılarak bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal ve hizmetler nedeniyle yüklenilen katma değer vergisinin indirim konusu yapılması ve ilgili hesaba kaydedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.