|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıkları için kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların amortisman ayrılmasını öngörmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bazı varlıklar için bu ayrılan amortisman tutarının, varlıkların kayıtlı değerini aştığı görülmüştür.
Denetim bulgularına göre, çeşitli hesap kodlarına sahip duran varlıkların toplam amortisman tutarları, kayıtlı değerlerinden önemli ölçüde fazladır. Örneğin, boru hatları ve diğer yeraltı düzenleri gibi varlıklar, kayıtlı değerleri sıfır olmasına rağmen yüksek amortisman rakamlarına ulaşmıştır. Bu durum, 2024 yılı mali tablolarında 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nda toplamda 1.299.747,41 TL’lik bir fazlalık yaratmıştır. Söz konusu hatanın düzeltildiği bildirilmiş olsa da, 2025 yılında gerçekleştirilen işlemlerin, 2024 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. Bu durum, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde maddi duran varlıkların yönetiminde dikkat edilmesi gereken önemli bir konuyu gündeme getirmektedir. |
BULGU: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıkların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda bir kısım duran varlık için kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi duran varlıklar” hesap grubunu ilgilendiren “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187′ nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman vetükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, İdarenin amortisman ayrılan bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılmış maddi duran varlıklara ise aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortisman Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 0,00 | 2.570,50 | -2.570,50 |
| 251.xx.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 0,00 | 87.415,00 | -87.415,00 |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 0,00 | 3.385,34 | -3.385,34 |
| 252.xx.xx.02.99 | Diğer | 0,00 | 472,00 | -472,00 |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 1.097.665,08 | 1.311.438,12 | -213.773,04 |
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 5.800,00 | 6.960,00 | -1.160,00 |
| 253.02.05.. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri |
51.350,06 | 51.480,36 | -130,30 |
| 253.02.09.. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri |
3.516,40 | 4.219,68 | -703,28 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri |
165,20 | 198,24 | -33,04 |
| 254.01.04.. | Arazi Taşıtları | 359.424,00 | 395.366,40 | -35.942,40 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 39.060,04 | 42.966,00 | -3.905,96 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 4.744,00 | 8.418,80 | -3.674,80 |
| 255.02.02.. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 27.673,36 | 31.351,92 | -3.678,56 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 1.596.694,44 | 2.317.694,94 | -721.000,50 |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 773.939,63 | 946.864,64 | -172.925,01 |
| 255.03.05.. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler | 11.800,00 | 14.160,00 | -2.360,00 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 2.303,36 | 2.764,08 | -460,72 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar |
1.463,20 | 2.440,24 | -977,04 |
| 255.09.02.. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 24.000,06 | 34.080,16 | -10.080,10 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 60.894,12 | 87.634,82 | -26.740,70 |
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları |
11.699,70 | 16.117,62 | -4.417,92 |
| 255.99.01.. | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler | 19.706,00 | 23.647,20 | -3.941,20 |
| Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | -1.299.747,41 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti uyarınca, söz konusu hatanın düzeltildiği bildirilmiş olsa da 2025 yılında yapılan işlemin 2024 yılı mali tablolarında oluşan hatayı düzeltici etkisi bulunmamaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre amortismana tabi maddi duran varlıklar için kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrılması nedeniyle ise 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630 Giderler Hesabı 1.299.747,41TL fazla görünmektedir.