Kazı Başkanlığı Yönetiminde Yürütülen Projenin Harcamalarının Tamamının Bütçeleştirilerek Belediyenin Mali Sorumluluk Altına Sokulması (Sayıştay)

BULGU: Kazı Başkanlığı Yönetiminde Yürütülen Projenin Harcamalarının Tamamının Bütçeleştirilerek Belediyenin Mali Sorumluluk Altına Sokulması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Pamukkale Belediyesi ile Laodikeia Kazısı Başkanlığı arasında imzalanan protokole aykırı olarak harcamaların tamamının bütçeleştirildiği ve bu nedenle belediye ve belediye personelinin mali sorumluluk altına sokulduğu görülmüştür.
Pamukkale Belediye Meclisinin 05/10/2020 tarih ve 2020/125 sayılı kararında Laodikeia Antik Kenti, Kuzey (Kutsal) Agora, Batı Portiği Kuzey Bölümünün Kısmi Restorasyon Projesi için yapılacak harcamanın %95’inin Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payından karşılanması, kalan %5’lik bölümün ise bütçeden karşılanması ile ilgili Laodikeia Kazısı Başkanlığı ile protokol yapılması konusunda Belediye Başkanına yetki verilmiştir.
Verilen yetkiye istinaden Belediye Başkanı ile Laodikeia Kazısı Başkanlığı arasında 21/10/2020 tarihinde protokol imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Protokol kapsamında belediye yapım işi ilgili personel ödemelerini karşılayacak ve Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payından mahsup yapılarak kapatılacaktır. İşte kullanılacak olan malzeme ve teçhizatın teminindeki mali desteği de bütçeden karşılayacaktır. Maaş, malzeme ve teçhizata ait ödeme evrakları Kazı Başkanlığı tarafından hazırlanarak Belediyeye bildirilecektir.
Ayrıca protokole göre çalışacak personel, malzeme ve teçhizatın belirlenmesi ile projenin uygulama sorumluluğunu üstlenmek Kazı Başkanlığının görev ve yükümlülüğünde olup, belediye proje uygulama yöntem ve usulünde herhangi bir sorumluluk üstlenmeyecektir.
Ancak yapılan incelemede protokole uygun olmayan bir şekilde;
Belediyenin sorumluluk, kontrol ve denetiminde olmayan harcamalar için ödeme emri belgesi düzenlenerek sorumluluk yüklenildiği,
Protokolün bazı hükümlerinin Meclis Kararı ile uyumlu olmadığı,
Belediyenin sorumluluğunda olmayan harcamalar için bütçe hesaplarının kullanıldığı,
tespit edilmiştir.
Belediyenin Sorumluluk, Kontrol ve Denetiminde Olmayan Harcamalar İçin Ödeme Emri Belgesi Düzenlenerek Sorumluluk Yüklenilmesi
Belediyenin proje kapsamında çalıştırılan personelin sayı ve nitelikleri ile ilgili herhangi bir kontrol ve denetimi olmadığı halde, protokolde yer alan proje bedelinin tamamının işçi ücreti olarak, Kazı Başkanlığının bildirdiği personel listesi ve bordro tutarına göre, belediyenin kendi işçi ücretleriymiş gibi belediye bütçesinden ödenmiştir. Oysa protokole göre, projenin % 95’i Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payından karşılanacaktır.
Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmelik’in 13’üncü maddesine göre, anılan katkı paylarının Valilik tarafından Katkı Payı Hesabında toplanması ve bu hesaptan harcanması gerekmektedir.
Projenin Ödeme Emri Belgeleri; ilgili birim amiri tarafından harcama yetkilisi olarak, bir personel tarafından gerçekleştirme görevlisi olarak imzalanmaktır. Bu durum, Belediyenin Ödeme Emri Belgesine dayanak oluşturan eki belgeleri üzerinde (Bordro, devam tutanağı vb.) herhangi bir görev ve kontrol yetkisi olmadığı halde, belediye personelinin ve belediyenin kontrolü dışındaki bir harcama ile ilgili sorumluluk altına girmesine neden olmaktadır.
Protokole göre, Belediyenin harcamaların sadece %5’lik kısmının Belediye bütçesinden karşılanması ve bu kısma ilişkin mali sorumluluğunun üstlenilmesi gerekmektedir.
Protokolün Bazı Hükümlerinin Meclis Kararı ile Uyumlu Olmaması
Belediye Meclisi Kararında Belediye Başkanına, harcamaların yalnızca %5’inin Belediye bütçesinden yapılması ve kalan tutarın Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payından karşılanması konusunda protokol yapma yetkisi verildiği açıkça belirtilmiştir. Buna rağmen, protokolün Denizli Pamukkale Belediye Başkanlığı’nın görev ve yükümlülüklerini düzenleyen 5.1.2 maddesinde iki tarafın ne oranda harcamaları karşılayacağı belirtilmemiştir.
Söz konusu madde hükmünde;
“5.1.2.1. “Laodikeia Antik Kenti, Kuzey (Kutsal) Agora Batı Portiğinin Kuzey Bölümünün Kısmi Restorasyon Projesi” yapım işi ile ilgili gerekli mali desteği karşılayacaktır.
5.1.2.2. Restorasyon işinde kullanılacak olan malzeme ve teçhizatın teminindeki mali desteği bütçesinden karşılayacaktır.
Projenin uygulama yöntem ve usulünde Pamukkale Belediye Başkanlığı herhangi bir sorumluluk yüklenmeyecektir.
Restorasyon işinde çalışacak olan uzman personel, işçi ve ustaların maaş, maliye ve SGK ödemeleri Pamukkale Belediye Başkanlığı tarafından Laodikeia Kazı Başkanlığı’nın bildireceği Devlet Bankası hesabına her ay avans olarak aktarılacak, Denizli Valiliği-Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) tarafından proje karşılığı (Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payı Hesabı) gönderilen paydan mahsup yapılarak kapatılacaktır.” gibi hükümlerinde bütçeden karşılanacak orana açıkça yer verilmemiştir.
Uygulamada her ne kadar Meclis Kararına uygun hareket edilmiş olsa da, Protokol hükümlerinin belirsizlik yaratmayacak şekilde ve Meclis Kararı ile verilen yetkiye uygun düzenlenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önleme açısından önem arz etmektedir.
Belediyenin Sorumluluğunda Olmayan Harcamalar İçin Bütçe Hesaplarının Kullanılması
Belediye Meclis Kararına göre, belediyenin harcamaların yalnızca %5’ini kendi bütçesinden karşılamalı, kalan tutarın Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payından mahsup edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla harcamaların yalnızca %5’i bütçe giderleri hesabına kaydedilmelidir.
Ancak uygulamada Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payından karşılanacak tutarda dahil olmak üzere proje bedelinin tamamı, belediye bütçesine gider kaydedilmektedir. Daha sonra %95’lik kısma tekabül eden tutar, Katkı Payı Hesabından belediyeye geri gönderilmekte ve bu tutar gelir kaydedilmektedir.
2021 yılında Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payından karşılanan toplam harcama tutarı 1.500.526,88 TL; belediye bütçesinden karşılanması gereken harcama tutarı ise, 75.026,34 TL olması gerekmektedir.
Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payından yapılan harcamaların yalnızca %5’inin belediye bütçesinden karşılanması ve bütçe gideri yapılması gerekirken, kalan %95’lik kısmında bütçe gideri ve bütçe geliri hesaplarına kaydedilmesi, bu hesapların olması gerekenden 1.425.500,54 TL fazla görünmesine sebebiyet vermiştir.
Kamu idaresi özetle, bulguya iştirak ederek yeni protokollerde bulgu doğrultusunda işlem yapılacağını ifade etmiştir. Belediyenin kontrol edemediği alanlarda mali sorumluluk yüklenmemesi ve bütçeleştirme kayıtlarının mevzuata uygun gerçekleştirilmesi gerekmektedir.