| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Türk Tarih Kurumu’nun kazı destekleri kapsamında yapılan ödemelerle ilgili düzenleyici alt mevzuatın bulunmadığı tespit edilmiştir. Kurum, kazı harcamalarını içeren çeşitli ödemeler yaparken, bu süreçlerin yönetmelik ve alt düzenleyici metinlerle desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kamu idaresi, bu durumu kabul ederek gerekli düzenlemelerin yapılacağını bildirmiştir. |
BULGU: Kazı Destekleri Kapsamında Yapılan Ödemeler ve Faaliyetlerle İlgili olarak Kurumun Düzenleyici Alt Mevzuatının Bulunmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kazı destekleri kapsamında yapılan ödemeler ve faaliyetlerle ilgili olarak kurumun düzenleyici alt mevzuatının bulunmadığı görülmüştür.
664 sayılı KHK’nın “Türk Tarih Kurumu” başlıklı 11’inci maddesinde;
“(1) Türk Tarih Kurumu Başkanlığı, Yüksek Kuruma bağlı, özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine sahip, görev alanında bilimsel hizmet ve faaliyette bulunan bir kurum olup, Başkan, bir Başkan yardımcısı ve bilim kurulundan oluşur. Başkanlığın merkezi Ankara’dadır.
(2) Türk Tarih Kurumu Başkanlığının görevleri şunlardır:
d) Türk tarihi ve Türkiye tarihini aydınlatmaya yarayacak belge ve malzemeyi toplamak, arşiv ve dokümantasyon merkezleri kurmak, niteliği belirlenen belge ve malzemeyi elde etmek için gerekli araştırmaları, incelemeleri, kazıları yapmak ve yaptırmak.
…” denilmektedir.
Kurumun görevleri arasında sayılan: “Türk tarihi ve Türkiye tarihini aydınlatmaya yarayacak belge ve malzemeyi toplamak, arşiv ve dokümantasyon merkezleri kurmak,, niteliği belirlenen belge ve malzemeyi elde etmek için gerekli araştırmaları, incelemeleri, kazıları yapmak ve yaptırmak.” ifadesinden hareketle bütçesinden önemli bir gider kalemi haline gelen anılan belge ve malzemeleri ortaya çıkarmak için yapılan kazı harcamaları ile ilgili olarak açıklayıcı ve yönlendirici alt bir düzenlemenin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Türk Tarih Kurumu anılan görev kapsamında, biraz da çerçevesi genişlemiş bir şekilde; kazılarda çalıştırılmak üzere 4/B’li personel istihdamı, restorasyon, restitüsyon, röleve, kazı, hafriyat, çevre düzenlemesi, akaryakıt, nakliye, projelendirme vb. adlar altında çok çeşitli ödemelerde bulunmuştur. Söz konusu ödemeler miktar ve çeşitliliği itibariyle destek kapsamından çıkarak fiilen kurumun bilfiil kendisi tarafından organize edilen ve yönlendirilen ve sonuçta da ödemeleri ile bütçeleştirilen bir yapı kazanmıştır. Bu hali ile söz konusu ödemelerin; ön hazırlık çalışmaları, ödenek tahsisleri, ihale süreçleri, muayene ve kontrol ortamı, telif ve arşiv hizmetleri, bilimsel projeler ile ilişkilendirilmesi, merkez ve yerel işleyişi gibi birçok hususu içeren süreçlerin ortaya konulduğu yönetmelik ve benzeri alt düzenleyici metinlere ihtiyaç olduğu görülmektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta da söz konusu husus kabul edilerek düzenleme yapılacağı bildirilmiştir.
Kurumun kazı ödemeleri ile ilgili belirtilen süreçleri içeren düzenleyici alt metinleri çıkarmasının ve söz konusu düzenlemenin takip edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.