|
ÖZET: Kent içi raylı sistem hatları yapım işlerinde, elektromekanik iş grubuna ait kesin projelerin eksikliği, birim fiyat teklif alma sürecini olumsuz etkilemektedir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu eksikliklerin yüklenicinin yükümlülüklerini net bir şekilde belirlemesini engellediğini ve proje değişiklikleri için mukayese hesabı yapılmasını zorlaştırdığını ortaya koymuştur. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, iş kalemlerinin kesin projelerle desteklenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, elektromekanik iş grubundaki projelerin ya hiç mevcut olmadığını ya da önemli eksiklikler içerdiğini göstermektedir.
İhale dokümanlarında, mekanik ekipman panoları, yangınla mücadele sistemleri ve drenaj sistemleri gibi kritik unsurların belirtilmediği tespit edilmiştir. Ayrıca, elektromekanik ekipmanların yeterli miktar ve kapasitede olmadığı, kablo kesitleri ve metrajları hakkında bilgi verilmediği görülmektedir. Bu durum, projenin güvenli bir şekilde işletmeye alınmasını zorlaştırmakta ve işin devamı sırasında ortaya çıkabilecek değişikliklerin fiyatlandırılmasında belirsizlik yaratmaktadır. Kamu İdaresi, projelendirme sürecinin karmaşıklığını gerekçe gösterse de, elektromekanik iş grubuna ait projelerin ihale dokümanlarında eksiksiz bir şekilde yer alması gerektiği açıktır. Bu tür projelerin eksiklikleri, sözleşmenin uygulanması aşamasında sorunlara yol açmakta ve teknik şartnamelerin yeterliliği konusunda tereddütler doğurmaktadır. Dolayısıyla, elektromekanik iş kalemleri için net ve kapsamlı projelerin hazırlanması, ihale sürecinin sağlıklı işlemesi açısından elzemdir. |
BULGU: Kent İçi Raylı Sistem Hatları Yapım İşlerinde İhale Dokümanı Kapsamında Elektromekanik İş Grubunda Bulunan İş Kalemlerine İlişkin Kesin Projelerin Grup (set/takım) Fiyatlı Teklif Almaya Uygun Nitelikte Olmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Birim fiyat teklif alma yöntemiyle ihale edilen kent içi raylı sistem hatları yapım işlerinde; elektromekanik iş grubunda yer alan iş kalemlerine ait kesin projelerin bulunmaması veya önemli eksiklikler içermesi nedeniyle söz konusu iş kalemlerinin grup (set/takım) olarak birim fiyat teklif almaya uygun nitelikte olmadığı, bu durumun sözleşmenin uygulanması safhasında yüklenicinin iş kalemi kapsamındaki yükümlülüklerinin açık olarak belirlenememesine sebep olduğu; ayrıca meydana gelen proje değişiklikleri sonucu ilgili iş kalemleri için bir mukayese hesabı yapılabilmesi imkânını ortadan kaldırdığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinin (c) bendinde;
“Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme düzenlenir” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan Kanun hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere, bir yapım işinde idarece belirlenen iş kalemleri bazında isteklilerden teklif alınabilmesi için yapılacak olan imalat kalemlerinin işe ait ön veya kesin projelerde belirtilmesi ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerinin hazırlanmış olması gerekmektedir.
Ancak, yapılan incelemede elektromekanik iş grubunda yer alan ve grup (set/takım) birim fiyat teklif alınan iş kalemlerine ait ön veya kesin projelerin ihale dokümanında hiç olmadığı veya projelerin önemli boyutta eksiklikler içerdiği görülmüştür.
Söz konusu metro hattı yapım işlerinde bahse konu proje eksikliklerine ilişkin olarak yapılan tespitler aşağıda yer almaktadır;
Mekanik ekipman panoları ihale eki projelerinde bulunmamaktadır.
Hat boyu yangınla mücadele sistemi ihale eki projelerde belirtilmemiştir.
Hat boyu drenaj sistemi ihale eki projelerde belirtilmemiştir.
Gazlı yangın söndürme sistemi yapılması ihale eki projelerde belirtilmiş olmasına rağmen sistemin tasarım kriterleri belirtilmemiştir.
İhale eki projelerinde elektromekanik ekipmanların miktar, kapasite, metraj ve boyutları çizimlerde gösterilmiştir. Ancak, gösterilen elektromekanik ekipmanlar istasyon alanları için yetersiz kalmaktadır.
İhale eki projelerde kablo kesitlerine ve metrajlarına ait bilgiler bulunmamaktadır.
İhale eki projelerde kablo tavasına ait çizimler bulunmamaktadır.
İhale eki projelerde temel ve istasyon topraklama sistemlerine ait çizimler bulunmamaktadır.
İhale eki projelerde scada sistemi bulunmamaktadır.
İhale dokümanını oluşturan belgelerden Birim Fiyat Tarifleri’nin “2. Grup (Set/ Takım) Fiyatlar” başlıklı maddesinde, fiyatları grup (set/takım) olarak belirlenen iş kalemlerine ilişkin fiyatların içeriklerine ve neleri kapsadıklarına ilişkin genel şartlara ve kurallara yer verilmiştir.
Adı geçen maddenin “2.1 İmalat ve Hizmet Kalemleri” başlıklı alt maddesinin ilk iki fıkrasında söz konusu genel şartlarda;
“Kalemin kendinden beklenen fonksiyonları kusursuz ve noksansız olarak yerine getirecek şekilde tamamlanmasına kadarki her türlü masraf ve karı kapsamış olacaktır.
Teknik Şartnamelerde geçen tüm hususların, birim fiyat tariflerinde yer almasa dahi ilgili grup fiyatların kapsamına dâhil olduğu kabul edilecektir” denilmektedir.
Madde düzenlemesinden grup birim fiyatlı teklif alınan iş kaleminin kendisinden beklenilen fonksiyonları yerine getirmesine yönelik her türlü imalatı kapsamış olduğu anlaşılıyor olmakla birlikte, yukarıda yer alan Kanun hükmünde belirtilen iş kalemlerine ilişkin ön-kesin projelerin eksiksiz ve uygulama projeleri hazırlanmasına imkân tanıyacak bir biçimde hazırlanmış olması yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır.
Bir metro hattının güvenli bir biçimde işletmeye alınabilmesi için eksiksiz bir biçimde yapılması zorunlu olan yukarıda örneklendirilen elektromekanik iş kalemlerine ilişkin ön veya kesin projelerin ihale aşamasında mevcut olmaması veya önemli eksiklikler içermesi özellikle teklif verilen birim fiyatlı iş kaleminin kapsamının belirlenmesi ve işin devamı sırasında ortaya çıkabilecek proje değişikliklerinin fiyatlandırılması gibi konularda güçlüklere sebebiyet vermektedir.
Kamu İdaresi cevabında özetle metro yapım işlerinin niteliği gereği pek çok alt unsurdan oluşan karmaşık işler olması nedeniyle işin projelendirilmesi esnasında yapılacak olan imalatların tüm ayrıntısıyla belirlenmesinin ve projelendirilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmektedir. Ancak bu gerekçe özellikle elektromekanik iş grubunda yer alan ve grup (set/takım) birim fiyat teklif alınan iş kalemlerine ait ön veya kesin projelerin ihale dokümanında hiç olmaması veya projelerin önemli boyutta eksiklikler içermesi hususunu karşılar nitelikte değildir.
Bahse konu grup/takım/set fiyat olarak teklif alınan elektromekanik iş kalemleri için sözleşmenin uygulanması aşamasında tereddüt oluşturmayacak nitelikte teknik şartname ve projelere ihale dokümanı kapsamında yer verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.