|
ÖZET: Ataşehir Kent Konseyi aracılığıyla derneklere yapılan taşınmaz tahsisleri, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda mevzuata aykırı olarak değerlendirilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi, meclis kararlarıyla Kent Konseyi’ne dört taşınmaz tahsis etmiş, bunlardan üçü ise derneklere verilmiştir. Ancak bu taşınmazların, tahsis amaçlarına uygun kullanılmadığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesi, idarenin taşınmazları yalnızca asli görevleri için mahalli idareler ve kamu kurumlarına tahsis edebileceğini belirtmektedir. Ayrıca, bu taşınmazların tahsis amacı dışında kullanılması durumunda iptal edileceği vurgulanmaktadır.
Kent Konseyi’nin faaliyetleri için sağlanan destekler, 5393 sayılı Kanun’un 76. maddesinde düzenlenmiştir. Ancak, Kent Konseyi’nin kamu tüzel kişiliği bulunmadığı için, derneklere yapılan tahsisler mevzuata aykırıdır. Taşınmazların bir kısmının ticari amaçlarla kullanılması, bu durumun ciddiyetini artırmaktadır. İdare, bu konudaki eleştirileri kabul etmiş ve düzeltici işlemlere başlanacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, Ataşehir Kent Konseyi’ne yapılan taşınmaz tahsislerinin hukuka aykırı olduğu ve derneklere tahsis edilmemesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Kent Konseyi Vasıtasıyla Mevzuata Aykırı Olarak Derneklere Taşınmaz Tahsis Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından, meclis kararları ile Ataşehir Kent Konseyine ve muhtelif büyüklükte ve nitelikte 4 adet taşınmaz tahsis edildikten sonra taşınmazlardan 3 adedi Konsey tarafından derneklere tahsis edilmiş olup söz konusu taşınmazlar, dernekler tarafından tahsis amacına aykırı kullanılmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; İdarenin, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda, kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebileceği veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği; bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde ise tahsis işlemini iptal edileceği belirtilmiştir.
Mezkûr Kanun’un 76’ncı maddesinde Kent Konseyi’ne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Mezkûr maddenin ikinci fıkrasında, “Belediyeler kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, noterlerin, varsa üniversitelerin, ilgili sivil toplum örgütlerinin, siyasî partilerin, kamu kurum ve kuruluşlarının ve mahalle muhtarlarının temsilcileri ile diğer ilgililerin katılımıyla oluşan kent konseyinin faaliyetlerinin etkili ve verimli yürütülmesi konusunda yardım ve destek sağlar.” ifadelerine yer verilmiştir.
Kent Konseyi Yönetmeliği’nin 16/A maddesinde de “Belediyeler kent konseylerine, bütçelerinde ödenek ayırmak suretiyle ayni ve nakdi yardım yapar ve destek sağlar.” denilerek, 5393 sayılı Kanun’a uygun olarak kent konseylerine ayni ve nakdi yardım ile destek sağlanacağı hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmelik’te kent konseyi; merkezi yönetimin, yerel yönetimin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve sivil toplumun ortaklık anlayışıyla, hemşericilik hukuku çerçevesinde buluştuğu, kentin kalkınma önceliklerinin, sorunlarının, vizyonlarının sürdürülebilir kalkınma ilkeleri temelinde belirlendiği, tartışıldığı, çözümlerin geliştirildiği ortak aklın ve uzlaşmanın esas olduğu demokratik yapılar ile yönetişim mekanizmaları olarak tanımlanmıştır.
Belediyelerin taşınmaz tahsisleri 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde düzenlenmiştir. Buna göre de İdare, taşınmazlarının tahsisini, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere ancak mahalli idareler ile kamu kurum ve kuruluşlarına yapabilecektir. Bu nedenle, Konseyin faaliyetleri için yardım ve destek sağlanması ifadesine dayanarak taşınmaz tahsisi yapılması ve söz konusu taşınmazların Konsey tarafından çeşitli hemşeri derneklerine ve meslek derneğine tahsis edilmesi amacına aykırı bir uygulama olmuştur.
5393 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde, Belediyenin, hemşeriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapabileceği; bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alabileceği; aynı Kanun’un 77’nci maddesinde belediyenin sağlık, eğitim, spor, çevre, sosyal hizmet ve yardım, kütüphane, park, trafik ve kültür hizmetleriyle yaşlılara, kadın ve çocuklara, engellilere, yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında beldede dayanışma ve katılımı sağlamak, hizmetlerde etkinlik, tasarruf ve verimliliği artırmak amacıyla gönüllü kişilerin katılımına yönelik programlar uygulayacağı ifadelerine yer verilmiştir. Ancak, Kent Konseyine tahsis edilen ve Konsey tarafından da çeşitli derneklere tahsis edilen taşınmazların bu maddelerde bahsi geçen “çalışma”, “dayanışma ve katılım” ve “programlar” ifadeleri ile bir ilgisinin olmadığı düşünülmektedir. Kaldı ki, taşınmazların bir kısmı dernekler tarafından ticari amaçta kullanılmakta olup sadece ilgili derneklere maddi fayda sağlamaktadır. Kent Konseyinin kamu tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Bu nedenle taşınmaz tahsis edilmesi mevzuata uygun olmadığı gibi 3 adet taşınmazın tahsis edilmesi ise işin “yardım” boyutunu
aşmaktadır. Zira 4 adet taşınmazdan yalnız 1 adedi Konsey tarafından kullanılmaktadır.
İdare tarafından, tenkit konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından Ataşehir Kent Konseyine yapılan taşınmaz tahsisleri bizatihi mevzuata aykırılık oluşturmakta olup, taşınmazların derneklere tahsis edilmemesi gerektiği değerlendirilmektedir.