|
ÖZET: Kentsel dönüşüm projeleri çerçevesinde, büyükşehir belediyeleri tarafından hak sahipleriyle yapılan anlaşmalar sonucunda mülkiyet hakları belediyeye devredilmesine rağmen, bu taşınmazların ve ilgili yükümlülüklerin muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, büyükşehir belediyeleri kentsel dönüşüm alanlarını ilan etme yetkisine sahiptir ve bu alanlarda kamulaştırma işlemleri anlaşma yoluyla gerçekleştirilmelidir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, kamu idarelerinin taşınmazlarının izlenmesi için gerekli kayıtların tutulmasını zorunlu kılmaktadır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, mali tabloların uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanmasını ve kamu idaresinin mali durumunun şeffaf bir şekilde yansıtılmasını amaçlamaktadır. Bu bağlamda, kentsel dönüşüm projeleri kapsamında belediyenin mülkiyetine geçen taşınmazların ve bu taşınmazlara dair yükümlülüklerin mali tablolarda yer alması gerekmektedir. Gaziakdemir bölgesindeki kentsel dönüşüm projesi kapsamında, belediyenin mülkiyetine geçen 45.419.555,36 TL değerindeki taşınmazların muhasebe kayıtlarının yapılmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, mali tabloların doğruluğunu sağlamak için kentsel dönüşüm projeleri çerçevesinde belediyeye geçen taşınmazların ve yükümlülüklerin eksiksiz bir şekilde muhasebeleştirilmesi elzemdir. Bu durum, kamu idaresinin mali şeffaflığını artıracak ve hesap verebilirliği güçlendirecektir. |
BULGU: Kentsel Dönüşüm Projeleri Kapsamında Kurum Mülkiyetine Geçen Taşınmazların ve Bu Kapsamdaki Kurum Yükümlülüklerinin Bilançoda Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen kentsel dönüşüm projeleri kapsamında ilgili bölgelerde yer alan hak sahipleri ile anlaşmalar imzalandığı, bu anlaşmalar uyarınca bölgede yer alan taşınmaz mülkiyet haklarının Belediyeye geçmesine rağmen taşınmazların ve bunlara ilişkin yükümlülüklerin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı” başlıklı 73’üncü maddesinde; büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyelerinin yetkili olduğu, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapıların boşaltılması, yıkımı ve kamulaştırılmasında anlaşma yolunun esas olduğu belirtilmiş, kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamının belediyeler tarafından yapılacağı veya yaptırılacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188’inci maddesinde 250 Arazi ve Arsalar Hesabının kamu idarelerinin her türlü arazi ve arsalarının izlenmesi için kullanılacağı açıkça belirtilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde ise mali tabloların zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanması temel amaç olarak öngörülmüştür.
Yönetmelik’in “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde; muhtemel risk ve olaylar için karşılık ayrılması “İhtiyatlılık” kavramı içerisinde tanımlanmış, aynı maddede önemli hesap kalemleri, mali olaylar ve diğer hususların mali tablolarda yer almasının zorunlu olduğu belirtilmiştir. 8’inci maddesinde ise belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılması bilanço ilkelerinin amaçlarından biri olarak ifade edilmiştir. “Yabancı Kaynaklara İlişkin İlkeler” başlıklı 10’uncu maddesinde de kamu idarelerinin bilinen ve tutarları tahmin ve hesap edilebilen bütün yabancı kaynaklarının kaydedileceği ve bilançoda gösterileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, kentsel dönüşüm projesi kapsamında ilgili bölgelerde yer alan hak sahipleri ile sözleşmeler imzalanmak ve tapu tescil işlemi yapılmak suretiyle mülkiyet hakları Belediyeye geçen taşınmazların ve bu taşınmazlara ilişkin yükümlülüklerin mali tabloda yer alması muhasebenin temel ilkeleri gereğidir.
Belediye tarafından Gaziakdemir bölgesi kentsel dönüşüm projesi kapsamında hak sahipleriyle sözleşme yapılmak suretiyle Belediyenin mülkiyetine geçen 45.419.555,36 TL değerindeki taşınmazların ve bu sözleşmeler dolayısıyla girişilen yükümlülüklerin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, mali tabloların tam ve doğru bilgi sunmasını teminen kentsel dönüşüm projeleri kapsamında Kurum mülkiyetine geçen taşınmazların ve girişilen yükümlülüklerin ilgili varlık ve yükümlülük hesaplarında tam ve eksiksiz bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.