|
ÖZET: Edirne Belediyesi’nin 2017/557680 ihale kayıt numaralı “Muhtelif Mahalle Cadde ve Sokaklarda İçme Suyu, Yağmur Suyu ve Kanalizasyon Yapım İşi” ihalesinde, teminat mektubunun süresinin dolması ve süre uzatımı kararında belirtilen sürenin eksikliği dikkat çekmektedir. İhale süreci tamamlanmadan 14 Eylül 2024 tarihinde teminat mektubunun süresinin sona erdiği ve bu sürenin uzatılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’na göre, teminat mektubunun süresi, işin kesin kabul tarihini aşacak şekilde belirlenmelidir. Teminatların süresinin dolması, işin eksikliklerinin giderilmesini zorlaştırmakta ve yüklenici ile idare arasındaki sorumlulukları karmaşık hale getirmektedir.
Ayrıca, yükleniciye ödenek yetersizliği nedeniyle verilen süre uzatımında, uzatılan sürenin açıkça belirtilmemesi, belirsizlik yaratmaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde, süre uzatımının gerekçeleri ve sürelerin net bir şekilde ifade edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Belediye, bu durumu kabul ederek, gelecekte süre uzatım kararlarının daha şeffaf bir şekilde düzenleneceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, süre uzatım kararlarının gerekçeleriyle birlikte açıkça ifade edilmesi, işin zamanında tamamlanması ve yüklenici sorumluluklarının netleştirilmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Kesin Kabulü Yapılmayan Yapım İşi İhalesinde Teminat Mektubu Süresinin Dolması ve Süre Uzatımı Kararında Verilen Sürenin Belirtilmemiş Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin 2017/557680 İhale Kayıt No.lu “Edirne Belediyesi Muhtelif Mahalle Cadde ve Sokaklarda İçme Suyu, Yağmur Suyu ve Kanalizasyon Yapım İşi” ihalesinde, sözleşme süresi bitmesine rağmen teminat mektubu süresinin uzatılmadığı ve ödenek yetersizliği gerekçesiyle yükleniciye verilen süre uzatımı kararında, verilen sürenin açıkça belirtilmediği görülmüştür.
Kesin Kabulü Yapılmayan Yapım İşi İhalesinde Teminat Mektubu Süresinin Dolması
Belediye tarafından ihale edilen ve kesin kabul işlemi henüz yapılmayan “Edirne Belediyesi Muhtelif Mahalle Cadde ve Sokaklarda İçme Suyu, Yağmur Suyu ve Kanalizasyon Yapım İşi”nde, yükleniciden alınan teminat mektubu süresinin, işin kesin kabulü yapılmadan 14.09.2024 tarihi itibarıyla dolduğu ve güncellenmediği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Teminat mektupları” başlıklı 35’inci maddesinde kesin teminat mektuplarının süresinin ihale konusu işin bitiş tarihi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirleneceği, “Kesin teminat” başlıklı 43’üncü maddesinde ise taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle %6 oranında kesin teminat alınacağı hükümleri bulunmaktadır.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde ise taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların; yapım işlerinde varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısının, Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanının yükleniciye iade edileceği ifade edilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, sözleşme imzalanmadan önce yükleniciden alınan teminat mektubunun süresi, kesin kabul tarihini aşacak şekilde idareler tarafından belirlenmelidir. İhale mevzuatımızda teminatlar, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlama adına idarelerin elinde bulunan en önemli araçlardan biridir. Ayrıca teminat mektubu süresinin bitmesi, sonrasında iş ile ilgili tespit edilecek eksikliklerin yükleniciye veya idarece yüklenicinin nam ve hesabına yaptırılmasını veya yükleniciden tahsilini de zorlaştıracaktır.
Bu kapsamda yapılan incelemelerde, Belediye tarafından ihale edilen ve kesin kabulü yapılmayan yapım işinde; yükleniciden alınan teminat mektubunun süresinin, işin kesin kabulü yapılmadan sözleşme süresi bitim tarihi olan 14.09.2024 itibarıyla dolduğu ve süresinin uzatılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup bundan sonraki süreçte teminat mektuplarının süresinin dolmasını engelleyecek mekanizmanın ivedilikle kurulacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından ihale edilen yapım işlerinde teminat mektuplarının süresinin, kesin kabul tarihlerinden önce bitmesini engelleyecek kontrol mekanizmalarının kurulması; taahhütlerin sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesine ve olası eksiklerin yüklenicilere yaptırılmasına olanak sağlayacaktır.
Süre Uzatımı Kararında Verilen Sürenin Belirtilmemiş Olması
Belediyenin “Edirne Belediyesi Muhtelif Mahalle Cadde ve Sokaklarda İçme Suyu, Yağmur Suyu ve Kanalizasyon Yapım İşi” ihalesinde; ödenek yetersizliği gerekçesiyle yükleniciye verilen süre uzatımı kararında, verilen sürenin açıkça belirtilmediği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin Uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinin 4, 5 ve 6’ncı bentlerinde;
“(4) İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır.
(5) Öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre Yükleniciye verilir.
(6) Mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.” denilmektedir.
Yapılan incelemede; Belediyenin revize iş programına göre iş bitim tarihi 14.09.2024 olan yapım işi ihalesinde, ödenek yetersizliği gerekçesiyle yükleniciye iş programına uygun olarak iş yaptırılmadığı; bunun akabinde yüklenicinin 13.02.2024 tarihli dilekçesinde, çalışılmayan günler de göz önünde bulundurularak yeni iş bitim tarihinin 24.04.2025 olarak, 12.11.2024 tarihli dilekçesinde ise 21.11.2025 olarak güncellenmesi talebinde bulunduğu görülmüştür. Belediye tarafından 12.09.2024 tarihinde yükleniciye hitaben yazılan yazıda, işin kalan kısmının tamamlanması için yeterli ödenek bulunmadığı ve ödenek arayışında olunduğu, bu nedenle işin tamamı için verilen sürenin uzatıldığı ifade edilmiştir. Ancak söz konusu yazıda, her ne kadar süre uzatımı verildiği ifade edilmiş olsa da uzatılan sürenin ne kadar olduğu belirtilmemiş olup süre uzatımına ilişkin bir hesap cetvelinin de olmadığı anlaşılmıştır.
Yapım işlerinde İdarece verilecek süre uzatımlarının, yukarıdaki düzenlemede öngörülen gerekçelere dayanarak değerlendirilmesi ve iş programında yapılacak işler dikkate alınarak açık olarak belirlenmesi gerekmektedir. Yasal düzenlemelere dayanarak verilen süre uzatımlarına açık bir sınır çizilmemesi, idarenin bu konuda sınırsız bir yetkisi olduğu anlamına gelmemektedir.
Kamu İdaresi cevabında, İdare tarafından zorunlu hallerde verilecek süre uzatım kararlarının açık ve net bir biçimde ifade edileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak; Belediye tarafından zorunlu hallerde verilecek süre uzatımlarında, süre uzatım kararını haklı kılacak gerekçelerle verilen sürenin açıkça ortaya konulması ve verilen sürenin hesabının belgelendirilmesi gerekmektedir.