Kesin teminat süresinin uzatılmaması nedeniyle firmanın Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) prim borçlarının üniversite bütçesinden ödenmesi

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

Kararın Künyesi:

  • Kamu İdaresi Türü: Yükseköğretim Kurumları
  • Yılı: 2017
  • Dairesi: Sayıştay 2. Daire
  • Karar No: 44549
  • İlam No: 49568
  • Tutanak Tarihi: 28.04.2021
  • Konusu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
  • Uyuşmazlık Konusu: Kesin teminat süresinin uzatılmaması nedeniyle firmanın Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) prim borçlarının üniversite bütçesinden ödenmesi ve bu durumun kamu zararı oluşturup oluşturmadığı.

Uyuşmazlığın Tarafları:

  • Başvuran (Temyiz Edenler):
    • Harcama Yetkilisi: … (Yapı İşleri Daire Başkan Vekili)
    • Gerçekleştirme Görevlisi: … (Şube Müdürü)
  • Sayıştay Başkanlığı: Denetim ve yargılama makamı.
  • Yüklenici Firma: … Güvenlik Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
  • Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK): Alacaklı kamu kurumu.

Uyuşmazlığın Hukuki Çerçevesi:

Uyuşmazlık, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik kapsamında değerlendirilmiştir.

İlgili Mevzuat Hükümleri:

  1. 4735 sayılı Kanun’un 13. Maddesi:
    • Yüklenici, SGK ve diğer kamu kurumlarına olan borçlarını ödemediği sürece kesin teminat iade edilmez.
  2. Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 51. Maddesi:
    • Yüklenicinin SGK borcu bulunuyorsa kesin teminat paraya çevrilerek borçlar mahsup edilir.
  3. SGK Prim Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu Hakkında Yönetmelik Madde 7:
    • SGK’ya borç ödendiğine dair ilişiksizlik belgesi getirilmeden kesin teminat iade edilmez.

Olayın Özeti ve Süreç:

  1. İhale Süreci:

    • 2015 yılında yapılan ihale kapsamında “Yeşil Alan Yapım Onarım Bakım ve Çevre Temizliği” işi yüklenici firma tarafından üstlenildi.
    • Hizmet süresi 01.01.2016 – 31.12.2016 olarak belirlendi.
    • Kesin teminat süresi 01.01.2017 olarak belirlendi ve 02.01.2017 tarihli kesin teminat mektubu alındı.

  2. Ödeme ve Sözleşme Aşamaları:

    • Yüklenici firma Eylül 2016 itibarıyla işçi maaşlarını ödemekte zorlanmaya başladı.
    • Üniversite, hakedişlerden kesinti yaparak maaş ödemelerini gerçekleştirdi.
    • SGK prim borçları tam olarak hakedişlerden karşılanamadı.

  3. Kesin Teminatın Süresi Uzatılmadı:

    • Yüklenici firmanın mali sıkıntısı bilinmesine rağmen kesin teminat süresi uzatılmadı.
    • İş tamamlandıktan sonra SGK’dan gelen yazı ile firmanın prim borcu olduğu tespit edildi.
    • SGK borcu yükleniciden tahsil edilmeden doğrudan üniversite bütçesinden ödendi.
    • Bu durum … TL’lik kamu zararına yol açtı.

  4. Dava Süreci:

    • Üniversite, yüklenici firma aleyhine … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde 2017/781 Esas ve 2019/67 sayılı dosya ile tazmin davası açtı.
    • Mahkeme, SGK prim borcunun yükleniciden alınmasına karar verdi.
    • Ancak tahsilatın gerçekleştiğine dair belge sunulmadığından kamu zararı giderilmediği tespit edildi.

Kararın Sonucu:

  • Sayıştay 2. Dairesi, sorumluların müteselsilen sorumlu olduğuna karar vererek tazmin hükmünü onamıştır.
  • Sorumluluk:
    • Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi, kesin teminat süresinin uzatılmaması nedeniyle sorumlu bulunmuştur.
    • Temyiz edenler, ihalenin kendi görevlerinden önce yapıldığını savunmuş ancak kabul edilmemiştir.
    • Mahkeme kararı olmasına rağmen SGK’ya ödenen tutarın tahsil edilmediği gerekçesiyle kamu zararının devam ettiği kabul edilmiştir.

Karara Yönelik Karşı Oy Gerekçeleri:

  • Bazı üyeler, sadece Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu savunmuştur.
  • İhale sürecinde görevli diğer birimlerin ve muhasebe yetkilisinin de sorumluluğu olduğu ifade edilmiştir.
  • Teminat süresi belirlenirken yapılan hatanın idari sistemdeki eksikliklerden kaynaklandığı belirtilmiştir.
  • Mahkeme kararına göre tahsilat işleminin tamamlanması beklenmeden kamu zararının kesinleşmemesi gerektiği vurgulanmıştır.

Benzer Durumlarla Karşılaşan Kişi ve Kurumlar İçin Tavsiyeler:

  1. Kesin Teminat Sürelerini Takip Edin:

    • Teminat süresinin işin tamamlanmasından sonra belirli bir süre daha geçerli olmasını sağlayın.
    • Uzatma gerekliliğini belirleyip zamanında işlem yapın.

  2. Hakedişlerden Kesinti Yaparak Borç Ödeme Sürecini Daha Şeffaf Yönetin:

    • Yüklenicinin mali sıkıntıya girdiği tespit edildiğinde, tüm borçların karşılanıp karşılanmadığını analiz edin.

  3. SGK ve Vergi Borçları İçin Önleyici Tedbirler Alın:

    • Hakedişlerden yapılan kesintilerin yeterli olup olmadığını düzenli kontrol edin.

  4. İhale ve Sözleşme Süreçlerinde Sorumluluk Paylaşımını Netleştirin:

    • Sadece harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi değil, kontrol birimleri ve muhasebe yetkililerinin de süreçten sorumlu olmasını sağlayın.

  5. Tazmin Sürecini Takip Edin ve Belgeleri Sunun:

    • Mahkeme tazmin kararını vermiş olsa bile tahsilatın gerçekleştiğini belgeleyerek kamu zararını kaldırın.

Sonuç:

Sayıştay 2. Dairesi, kesin teminat süresinin uzatılmaması nedeniyle üniversite bütçesinden yapılan SGK borcu ödemesini kamu zararı olarak kabul etmiş ve sorumluların tazmin yükümlülüğünü onamıştır. Ancak bazı üyeler, sorumluluğun yalnızca iki kişiye yüklenmesini eleştirmiş ve kararın bozulması gerektiğini savunmuştur.

Bu karar, ihale süreçlerinde teminat sürelerinin dikkatle belirlenmesi, yüklenicinin mali durumunun yakından takip edilmesi ve sorumluluk paylaşımının netleştirilmesi gerektiğini göstermektedir.