|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerde kıdem tazminatı karşılıklarının muhasebeleştirilmesinde dönemsellik ilkesine uyulmadığını ortaya koymuştur. Dönem sonlarında, uzun vadeden kısa vadeye aktarım işlemlerinin yapılmaması nedeniyle, kıdem tazminatı karşılıkları Bilançoda doğru bir şekilde raporlanmamıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kıdem tazminatı karşılıklarının nasıl izlenmesi gerektiğini ve dönem sonlarında gerekli kayıtların yapılmasını düzenlemektedir.
Denetim sırasında, 2024 mali yılı itibarıyla, 2025 yılında ödenecek toplam 1.684.783,04 TL tutarındaki kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabından 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarımının gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, 2024 yılı mali tablolarında 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının fazla, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının ise eksik görünmesine neden olmuştur. Kamu idaresi, yıl sonunda gerekli işlemlerin yapılacağına dair bir açıklama yapmıştır. Sonuç olarak, kıdem tazminatı karşılıklarının dönem sonunda harcama birimlerinden alınan bilgiler doğrultusunda doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi ve gerekli aktarım işlemlerinin gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. Bu, mali tabloların doğruluğu ve şeffaflığı açısından kritik bir adımdır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının Dönemsellik İlkesine Uygun Muhasebeleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabındaki tutarların uzun vadeden kısa vadeye aktarımının dönem sonlarında yapılmaması nedeniyle, kıdem tazminatı karşılıklarının Bilançoda dönemsellik ilkesine uygun raporlanmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının niteliğinin düzenlendiği 291’inci maddesinde; söz konusu hesabın, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının işleyişinin düzenlendiği 292’nci maddesinde de; daha önceki yıllarda hesaplanarak uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kıdem tazminatı karşılığı hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının dönem sonunda 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Ayrıca, aynı Yönetmelik’in 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının niteliğinin düzenlendiği 342’nci maddesinde; 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının işleyişinin düzenlendiği 343’üncü maddesinde; faaliyet döneminden sonraki yıllarda ödenecek kıdem tazminatları için ayrılan karşılıkların 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği, kıdem tazminatı karşılığı hesabında kayıtlı tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının dönem sonunda 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Bu durumda, ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramı gereği kıdem tazminatlarının hesaplanarak ait olduğu mali yılda 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydı yapılarak muhasebeleştirilmesi, dönem sonunda ise izleyen mali yılda ödeneceği öngörülen kıdem tazminatlarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilerek kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubuna aktarılması gerekmektedir.
Konuya ilişkin Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Kıdem Tazminatı” konulu 20.05.2016 ve 9430 sayılı yazısında da, “…4- Daha önceki yıllarda hesaplanarak 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği kamu idarelerince muhasebe birimlerine bildirilen tutarlar dönem sonlarında 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.” denilerek dönem sonunda gerekli kayıtların yapılabilmesi için, harcama birimlerince izleyen faaliyet döneminde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarlarının muhasebe birimine bildirilmesi gerektiği açıklanmıştır.
Yapılan denetimde, Kurumda istihdam edilen işçiler için 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılıkları Hesabına alacak kaydı yapılarak kıdem tazminatı karşılığı ayrıldığı, ancak yukarıdaki mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda; 2024 mali yılı sonu itibarıyla muhasebe birimince harcama birimlerinden 2025 yılında toplam 1.684.783,04 TL ödeneceği bilgisinin alındığı , ancak yıl sonunda bu tutarın 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabından 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarım işlemi gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Söz konusu durum, Kurumun 2024 yılı mali tablolarında, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının izleyen mali yılda ödenmesi öngörülen toplam 1.684.783,04TL kıdem tazminatı karşılığı tutarları kadar fazla, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının aynı tutarda eksik görünmesine yol açmaktadır.
Kamu idaresinin cevabında, kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmasında dönemsellik ilkesine uygun olarak yıl sonunda gerekli işlemlerin ve 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı kayıtlarının yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, izleyen yılda ödenmesi gereken kıdem tazminatı karşılıklarının dönem sonunda ilgili harcama birimlerinden alınan bilgilere göre 472 Kıdem Tazminatları Karşılığı Hesabından 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarılarak muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.